⚠️ İşten çıkış kodu neden önemli?

SGK sistemine girilen işten çıkış kodu, çalışanın işten hangi nedenle ayrıldığını resmi olarak belirliyor.

Bu kod;

• Kıdem tazminatı alınıp alınamayacağını
• İşsizlik maaşı hakkını
• Sosyal hakları

doğrudan etkiliyor.

Yanlış seçilen bir kod, hem işveren hem de çalışan için ciddi mağduriyetlere yol açabiliyor.

📋 Her nedenin ayrı bir kodu var

SGK tarafından belirlenen her çıkış kodu, farklı bir işten ayrılma sebebini ifade ediyor.

İşten çıkış bildirgesi hazırlanırken, çalışanın durumuna uygun kodun seçilmesi gerekiyor.

📌 2021 yılında yapılan düzenleme ile bazı kodlar güncellendi.
Özellikle “Kod 29” olarak bilinen ve tartışmalara neden olan madde listeden çıkarıldı.

⏱️ Yanlış kod girilirse ne yapılmalı?

İşveren, hatalı kod girildiğini fark ederse:

• 📅 10 gün içinde sistem üzerinden düzeltme yapabilir
• ⏳ Süre geçerse İŞKUR’a dilekçe ile başvuru gerekir

📲 Çalışanlar kodu nasıl öğrenir?

Çalışanlar, işten çıkış kodlarını kolayca öğrenebilir:

👉 E-Devlet üzerinden
👉 “4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi” ekranından

tüm giriş-çıkış kayıtları ve kod bilgileri görüntülenebilir.

📌 Hak kaybı yaşamamak için dikkat

Uzmanlara göre işten çıkış sürecinde en kritik nokta, doğru kodun seçilmesi.

Çünkü bu kod:

• Tazminat hakkını
• İşsizlik ödeneğini
• Emeklilik sürecini

doğrudan etkileyebiliyor.

Güncel işten çıkış kodları ve anlamları ise şu şekildedir:

⚠️ Hangi durumlar iş kazası sayılır?

5510 sayılı kanuna göre bir olayın iş kazası sayılması için şu durumlarda gerçekleşmesi gerekir:

✔️ İş yerinde bulunulduğu sırada
✔️ İşverenin yürüttüğü iş nedeniyle
✔️ İş seyahati sırasında
✔️ Emzirme izni süresinde
✔️ İşverenin sağladığı araçla işe gidiş-geliş sırasında

👉 Ayrıca çalışanın sigortalı olması şarttır.

👤 İş kazasını kim bildirmek zorunda?

• 4A’lı çalışanlar için 👉 İşveren
• 4B (kendi işini yapanlar) için 👉 Kişinin kendisi

📍 Bildirim nereye yapılır?

1️⃣ Öncelikle kolluk kuvvetlerine (polis/jandarma)
2️⃣ Ardından SGK’ya

📲 SGK bildirimi:

• E-Devlet üzerinden
• SGK web sitesi üzerinden
• Ya da doğrudan yazılı olarak yapılabilir

⏱️ En kritik detay: 3 iş günü kuralı

İş kazası en geç 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmelidir.

📌 Örnek:
Pazartesi olan kaza 👉 en geç Perşembe bildirilmeli

❗ Bildirmezseniz ne olur?

• 💸 İdari para cezası uygulanır
• 🏥 İşçinin ödenekleri işverene yüklenebilir
• ⚖️ İşçi veya ailesi dava açabilir
• 📊 Tazminat yükümlülüğü doğabilir

🛡️ Unutmayın

İş kazaları sadece bir anlık ihmal değil, büyük sonuçlar doğurabilir.
Bu yüzden:
✔️ İş güvenliği önlemleri alınmalı
✔️ Riskler önceden belirlenmeli
✔️ Sigorta ve koruma sistemleri aktif olmalı

1- Elektronik ürünler

Soğuk hava, telefon, laptop gibi elektronik cihazlara ciddi zarar verebilir. Bir elektronik cihazı sıcak ortama almak, iç kısımlarında yoğuşmaya neden olarak devrelerin bozulmasına yol açabilir. Ayrıca bataryalar da soğukta şarj tutma kapasitesini kaybedebilir.

2- İçecekler

Su veya gazlı içecek donduğu zaman genleşir. Bu genişleme cam ve plastik şişelerde patlamaya, dağılmaya ve araç içinde yapışkan bir kargaşaya neden olabilir.

3- Yiyecekler

Yiyeceklerin özellikle konserve gibi kaplarda saklanması, sıvılar donunca kutuların şişmesine veya patlamasına yol açabilir. Bu, hem yiyeceğin bozulmasına hem de sağlık riski oluşturmasına neden olabilir.

4- İlaçlar

Pek çok ilaç sabit oda sıcaklığında saklanmak üzere formüle edilmiştir. Aşırı soğuk, etkin maddelerin bozulmasına ve ilacın etkisinin azalmasına neden olabilir.

5- Kozmetik ürünler

Krem, losyon veya makyaj malzemeleri donup tekrar çözündüğünde bozulabilir, kıvamları ayrılabilir. Aerosol şeklindeki ürünler (saç spreyi gibi) basınç değişimleri nedeniyle tehlikeli olabilir.

6- Plastik eşyalar

Gözlük çerçeveleri gibi plastik malzemeler soğukta kırılganlaşabilir. Özellikle değerli eşyalar yerine ucuz bir yedek ürünü arabada bırakmak daha mantıklı olabilir.

Soğuk denizlerde yağ oranı artan uskumru, besin değeri açısından yılın en verimli dönemine giriyor. Omega-3 yağ asitleri bakımından oldukça zengin olan uskumru, özellikle EPA ve DHA içeriği sayesinde kalp ve damar sağlığını destekliyor. Düzenli tüketildiğinde kötü kolesterolü düşürmeye yardımcı olan bu balık, kalp krizi ve damar tıkanıklığı riskinin azaltılmasında önemli rol oynuyor.

Uskumrunun içerdiği B12 vitamini, sinir sistemi sağlığını desteklerken, kış aylarında sık görülen halsizlik ve yorgunluğun azalmasına katkı sağlıyor. D vitamini açısından da zengin olan uskumru, bağışıklık sistemini güçlendirerek vücudu enfeksiyonlara karşı daha dirençli hale getiriyor. Güneş ışığının azaldığı Aralık ayında, D vitamini ihtiyacının doğal yollarla karşılanması büyük önem taşıyor.

Yüksek protein içeriği sayesinde kas gelişimini destekleyen uskumru, aynı zamanda uzun süre tok tutarak enerji dengesinin korunmasına yardımcı oluyor. Zihinsel performansı destekleyen yağ asitleri sayesinde konsantrasyonu artırdığı ve beyin sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağladığı da belirtiliyor.

Uzmanlar, yerli uskumrunun cıva oranının büyük balıklara göre daha düşük olduğuna dikkat çekerek, her yaş grubu için güvenli bir tercih olduğunu vurguluyor. Bu özelliği sayesinde çocuklar, hamileler ve yaşlı bireyler tarafından da gönül rahatlığıyla tüketilebiliyor.

Haftada İki Kez Sofralarda Olmalı

Beslenme uzmanları, Aralık ayında balık tüketenlerin haftada en az iki kez uskumruya sofralarında yer vermesini öneriyor. Izgara veya fırında pişirildiğinde besin değerini büyük ölçüde koruyan uskumru, lezzeti ve sağlık faydalarıyla kış aylarının en ideal balık seçenekleri arasında gösteriliyor.

Kaynak: onedio

Yeşil pasaport sayesinde oldukça meşakkatli işlemlere sahip olan Schengen vizesine gerek kalmıyor. (Schengen vizesi hakkında bilgi almak için yazımızı okuyabilirsiniz.) Bu pasaport sayesinde Avrupa’ya giriş çıkışlarınız da oldukça kolaylaşıyor. İstediğiniz zaman birçok ülkeye giriş çıkış yapma şansı tanıyan yeşil pasaportta yaklaşık 160 ülkeye vize almadan rahatlıkla girmeniz mümkün.

5 yıl süresi olan yeşil pasaport diğer pasaport türlerine göre seyahatlerinizde daha pratik bir yol izlemenizi sağlıyor. Temelde devlet memurlarının aldığı bir pasaport türü olan yeşil pasaportu alabilmenin ilk şartı elbette devlet memuru olmak. Eski bürokratları da kapsayan bu pasaport türünde gerekli şartları yerine getirmeniz gerekiyor.

Yeşil Pasaport Şartları Nelerdir?

Alırken sizi biraz zorlasa da aldıktan sonra oldukça rahat bir kullanım sunan yeşil pasaportu alabilecek kişiler ise şu şekilde sıralamak mümkün:

1. Emekli Sandığı üzerinde çalışan ve bu süreç içerisinde emekli olan devlet memurları.
2. Eski TBMM üyeleri ve eski Bakanlar.
3. Görev süreleri boyunca büyükşehir il, ilçe ve 1. kademe beldede görev yapan ve yapmış olan Belediye Başkanları.
4. C Ziraat Bankası, Halk Bankası ve Emlak Bankası çalışanları.
5. 4603 sayılı iş kanuna uygun olan devlet memurları.
6. 1., 2. ve 3. derece kadrolarda bulunan veya sözleşmeli devlet memurları.
7. Devlet sporcusu ünvanını taşıyan atletler.
8. Çalıştığı kuruluşun %51’i devlet kuruluşu olan memurları ve kurumun özelleştirilmesinden önce yeşil pasaport hakkını elde tutan devlet memurları.
9. Yukarıda belirtilen şartları taşıyanların eşlerine, reşit olmayan çocuklarına ve evli bulunmayan, iş sahibi olmayan ve öğrenimine devam eden 25 yaşını doldurmamış kız ve erkek çocuklarına.
10. Bu şartlarda çalışıp emekli olmuş kişiler.

Ayrıca ihracat ile uğraşan iş adamlarına işlerinin gereğinden dolayı yeşil pasaport hakkı tanınıyor. Ancak yeşil pasaportu almanın da belli şartları var:

1. Sahip oldukları ya da ortaklıklarında bulundukları şirketin son 3 yıl içerisinde ki ihracat tutarına ilişkin ortalaması Bakanları Kurulu’nun her yıl yenileyip sunduğu miktarın üzerinde olması
2. Devletin güvenliğini ihlal eden suçların bulunmaması.
3. Anayasa düzenine ve bu düzenin ihlaline karşı suçların bulunmaması.
4. Rüşvet, dolandırıcılık, hırsızlık, görevi kötüye kullanma, kaçakçılık, sahte iflas ve ihalelere fesat karıştırma gibi suçların bulunmaması.

İhracat ile uğraşan iş adamlarının bu şartları eksiksiz yerine getirmesi durumunda pasaport almalarında hiçbir engel bulunmuyor. Normal süresi 5 yıl olan yeşil pasaport ihracat ile uğraşan iş adamları için 2 yıl olarak sunuluyor.

Yeşil Pasaport İçin Gerekli Evraklar

Yeşil pasaport almak istiyor ve belirtilen şartları yerine getiriyorsanız sırada bu pasaport için gereken evraklar yer alıyor:

1. İçişleri Bakanlığı’na hitap edilerek yazılmış bir talep yazısı. Eğer pasaport çıkaracağınız süre içerisinde bir kurumda çalışmaya devam ediyorsanız talep yazısını çalıştığınız kurumda yetkili olan kişiye imzalatmanız gerekiyor. Emeklilik ya da bazı çekilme sebepleri ile artık işinize devam etmiyorsanız daha önce çalıştığınız kuruma giderek bu yazıyı imzalatmanız gerekiyor. Daha sonra imzalatılan bu talep yazısı İl Emniyet Müdürlüğü’nde bulunan görevli tarafında inceleme ve onay aşamasına alınıyor.
2. Nüfus Cüzdanı aslı.
3. Eğer daha önce almış olduğunuz pasaportlarınız varsa onların aslı.
4. 2 adet biometrik vesikalık fotoğraf.
5. Engelli vatandaşların ve reşit olmayan bireylerin kanuni temsilcilerinden muvafakatname.
6. Defter bedeli dekontu.

Güncel Yeşil Pasaport Ücreti ve Yeşil Pasaport Harcı

Yeşil pasaportta herhangi bir harç bedeli bulunmuyor. Yeşil pasaport için ödemeniz gereken tutar defter bedeli olarak karşınıza çıkıyor.

Yeşil pasaport ücreti

• Defter bedeli: 1.135 TL

Aşağıda listelenen bankalardan pasaport defter bedeli ödemek istediğiniz belirterek işlem yapmanız mümkün. İşlem sırasında nüfus cüzdanınızı yanınıza almayı unutmayın. Çünkü dekontlar TC numaranız üzerinden kesiliyor.

Defter Bedeli Ödeyebileceğiniz Bankalar:

1. Akbank
2. Aktifbank
3. Albaraka Türk Katılım Bankası
4. Alternatif Bank
5. Anadolubank
6. Arap Türk Bankası
7. Citibank
8. Denizbank
9. BurganBank
10. FibaBanka
11. Finansbank
12. Garanti Bankası
13. HSBC Bank
14. ING Bank
15. Kuveyt Türk Katılım Bankası
16. Odeabank
17. Şekerbank
18. T.C. Ziraat Bankası
19. ICBC Turkey Bank A.Ş.
20. TurkishBank
21. Turkland Bank
22. Türk Ekonomi Bankası (TEB)
23. Türkiye Finans Katılım Bankası
24. Türkiye Halk Bankası
25. Türkiye İş Bankası
26. Türkiye Vakıflar Bankası
27. Yapı ve Kredi Bankası
28. Ziraat Katılım Bankası

Yeşil Pasaport Nasıl Alınır?

Emniyet Müdürlüğü’nden Randevu Almak

Gerekli işlemleri yerine getirdikten sonraki aşamada emniyetten randevu almak geliyor. Yeşil pasaport başvuruları yalnızca Emniyet müdürlüklerinden gerçekleştirilebiliyor. Bulunduğunuz şehrin il emniyet müdürlüğünden pasaport talebinde bulunarak randevu almanız yeterli.

Size uyan gün ve saatlere alabileceğiniz bu pasaport başvurusu için https://randevu.nvi.gov.tr/#/nvi/anasayfa internet adresine girmeniz gerekiyor. Adrese girdikten sonra yönlendirmeleri takip ederek randevunuzu oluşturabilirsiniz.

Yeşil Pasaport Teslimat Süresi

Yeşil pasaport için gerekli tüm işlemleri gerçekleştirdikten sonra sıra pasaportunuzun çıkışını beklemeye geliyor. Emniyet Müdürlüğü’nde beyan etmiş adrese 10 gün içerisinde yeşil pasaportunuz ulaştırılıyor.

Yeşil Pasaportun Avantajları

Hemen hemen herkesi sahip olmak istediği yeşil pasaport sağladığı avantajlar sayesinde rahat bir seyahat seçeneği sunuyor. Vize gibi uzun süren ve uğraştıran işlemleri atlamanızı sağlayan bu pasaportla daha çok yer görebilmeniz mümkün.

1. Yeşil pasaportun sağladığı en büyük avantaj, tam tamına 160 ülkeye vize almadan giriş yapabilmeniz. Vize işlemleriyle uğraşmanızı önleyen bu pasaport aynı zamanda bazı ülkeler için kapıda ya da online şekilde vize almanızı da sağlıyor. Yeşil pasaport diğer pasaportlara oranla çok daha fazla ülkenin kapılarını açıyor.
2. Bazı ülkelerde kapıdan vize alma hakkınız bulunuyor. Son dakika gidilecek yerler için oldukça avantajlı bir durum.
3. Bordo pasaportta karşınıza çıkan defter bedeli ve pasaport harcı yeşil pasaportta yalnızca defter bedeli olarak karşınıza çıkıyor.

Yeşil Pasaporta Vize İstemeyen Ülkeler

Afrika Ülkeleri

Botsvana, Cezayir, Cibuti, Fas, Gana, Güney Afrika Cumhuriyeti, Kamerum, Kenya, Libya, Mauritius, Mısır, Moritanya, Şeyseller, Sudan, Tanzanya, Tunus ve Zambiya.

Asya Ülkeleri

Azerbaycan, Bahreyn, Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Ermenistan, Endonezya, Filipinler, Gürcistan, Hong Kong, Irak, İran, İsrail, Japonya, Kamboçya, Katar, Kazakistan, Kırgızistan, KKTC, Kuveyt, Güney Kore, Lübnan, Makau, Maldivler, Malezya, Moğolistan, Pakistan, Singapur, Sri Lanka, Suriye, Tacikistan, Tayland, Tayvan, Umman, Ürdün, Vietnam ve Yemen.

Avrupa Ülkeleri

Almanya, Andorra, Arnavutluk, Avusturya, Belçika, Beyaz Rusya, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Hollanda, Hırvatistan, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya, İzlanda, Karadağ, Kosova, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Makedonya, Moldova, Monako, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, San Marino, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Yunanistan ve Ukrayna.

Güney Amerika Ülkeleri

Arjantin, Bolivya, Brezilya, Ekvador, Kolombiya, Paraguay, Peru, Şili, Trinidad, Uruguay ve Venezuela.

Orta Amerika Ülkeleri

Bahamalar, Barbados, Belize, Dominika, Dominik Cumhuriyeti, El Salvador, Guatemala, Grenada, Haiti, Honduras, Jamaika, Kosta Rika, Küba, Meksika, Nikaragua, Panama, Christopher ve St Lucia.

Okyanusya Ülkeleri

Fiji, Palau, Mikronezya, Tuvala ve Vanuatu.

Kaynak: obilet.com

ÜÇ AYLAR NE ZAMAN BAŞLIYOR?

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2026 yılı dini günler takvimine göre, Üç Aylar Hicri 1447 yılının ilk ayı olan Recep'in başlamasıyla idrak edilecek. 21 Aralık 2025 Pazar günü başlayacak olan Üç Aylar, manevi bir yolculuğun başlangıcı olarak kabul ediliyor.

RAMAZAN AYI NE ZAMAN BAŞLIYOR?

Receb Ayı: 21 Aralık 2025 Pazar

Şaban Ayı: 20 Ocak 2026 Salı

Ramazan Ayı: 19 Şubat 2026 - 19 Mart 2026 tarihleri arasında yaşanacak.

2025 Yılı son kandili Regaib Kandili 25 Aralık Perşembe günü idrak edilecek.

2026 DİNİ GÜNLER TAKVİMİ

15 Ocak 2026 Miraç Kandili ( Hicri 1447 Recep - 26 )

2 Şubat 2026 Berat Kandili ( Hicri 1447 - Şaban 14 )

19 Şubat 2026 Ramazan Başlangıcı ( Hicri 1447 - 1 Ramazan)

16 Mart 2026 Kadir Gecesi ( Hicri 1447 - Ramazan 26)

19 Mart 2026 Ramazan Bayramı Arefe (Hicri 1447- 29 Ramazan )

20 Mart 2026 Ramazan Bayramı 1. Gün ( Hicri 1447 - 1 Şevval )

21 Mart 2026 Ramazan Bayramı 2. Gün ( Hicri 1447 - 2 Şevval )

22 Mart 2026 Ramazan Bayramı 3. Gün ( Hicri 1447 - 3 Şevval )

26 Mayıs 2026 Kurban Bayramı Arefe ( Hicri 1447 - 9 Zilhicce)

27 Mayıs 2026 Kurban Bayramı 1.Gün ( Hicri 1447 - 10 Zilhicce )

28 Mayıs 2026 Kurban Bayramı 2.Gün ( Hicri 1447 - 11 Zilhicce)

29 Mayıs 2026 Kurban Bayramı 3.Gün ( Hicri 1447 - 12 Zilhicce )

30 Mayıs 2026 Kurban Bayramı 4.Gün ( Hicri 1447 - 13 Zilhicce )

16 Haziran 2026 Hicri Yılbaşı ( Hicri 1448 - 1 Muharrem)

24 Ağustos 2026 Mevlid Kandili ( Hicri 1448 - 11 R.evvel )

10 Aralık 2026 Üç aylar Başlangıç ( Hicri 1448 - 1 Recep )

10 Aralık 2026 Regaip Kandili ( Hicri 1448 - 1 Recep )

21 ARALIK NAR KIRMA GELENEĞİ NEDİR?

Nar, eski zamanlardan beri hem besleyici özellikleri hem de simgesel anlamlarıyla büyük bir öneme sahiptir. 21 Aralık'ta narın kırılması, insanlar arasında paylaşılan bir mutluluğun simgesidir.

Narın kırılması sadece bir gelenek değil, aynı zamanda eski halk inançlarına göre kötü enerjilerin uzaklaştırılması, evin bereketinin arttırılması için yapılan bir ritüeldir. Narın taneleri, kişinin hayatına girecek olan güzel şeyleri simgeler ve kırıldığı anda narın içindeki tanelerin düzeni, kişinin geleceğine dair çeşitli anlamlar taşır. Kırılan narın tanelerinin çok olması, kişiye bolluk ve bereketin geleceğine işaret ederken, az olması da daha dikkatli ve temkinli olunması gerektiğini anlatır.

Nar kırma ritüeli en yaygın olarak 21 Aralık kış gündönümünde yapılır. Bunun nedeni, bu tarihin karanlıktan aydınlığa geçişi temsil etmesidir. Ancak bazı kültürel uygulamalarda nar kırma, yılbaşı gecesi veya yeni bir başlangıçtan hemen önce de gerçekleştirilebilir. Son yıllarda 21 Aralık’ın özellikle vurgulanmasının sebebi, ritüelin sadece yeni bir yıl değil, yeni bir döngü ve yeni bir enerji başlangıcı olarak görülmesidir. Bu yönüyle nar kırma, kış gündönümünün ruhuyla bütünleşmiştir.

Nar kırma ritüeli saat kaçta yapılır?

Ritüelin kesin bir saati olmamakla birlikte, en çok tercih edilen zaman dilimi 21 Aralık gecesi veya 22 Aralık’a bağlanan saatlerdir. Bazı inançlara göre, gece yarısına yakın saatler, enerjinin daha yoğun hissedildiği anlar olarak kabul edilir. Kimi kişiler ise gündönümünün gerçekleştiği anı esas alarak ritüeli gün batımından sonra yapmayı tercih eder. Burada önemli olan saatten çok, kişinin kendini zihinsel ve duygusal olarak hazır hissetmesidir. Ritüelin sakin bir ortamda ve niyetlere odaklanarak yapılması, geleneksel inanışlara göre daha anlamlı kabul edilir.

21 ARALIK NAR KIRMA RİTÜELİ NASIL YAPILIR?

Nar kırma ritüeli 21 Aralık veya yılbaşından önce yapılır. Ritüel öncesinde nar tanelerinin dağılacağı yere paralar konabilir. Bunun için evin eşiğinde durularak bir adet nar kırılır. Temizlemesi biraz zor olduğu için kapı önünde kırıldığı gibi mutfakta yapılabilir.

NASIL YAPILIR? (ADIM ADIM)

Olgun ve dolu bir nar seçilir.

Evin kapı eşiğinde durulur.

Kırmadan önce dilek tutulur (bazıları kısa bir dua eder).

Nar yere atılarak kırılır.

Tanelerin çok ve geniş alana saçılması, bereketin artacağına yorulur.

Bazı inanışlara göre narın çatlaması iyiye işarettir; ezilip dağılmaması ise tekrar denenebilir.

Üçer aylık dönemler için üretilen dönemlik nüfus istatistiklerine göre; ülke nüfusu, bu yılın 9 ayında 315 bin 710 kişi, 1 Temmuz-1 Ekim döneminde ise 155 bin 800 kişi arttı.

Böylece ülke nüfusu, 1 Ekim itibarıyla 85 milyon 980 bin 654 kişiye ulaştı.

İşte il il Türkiye'nin 2025 güncel nüfusu...

ADANA
2.280.484

ADIYAMAN
611.037

AFYONKARAHİSAR
750.193

AĞRI
499.801

AMASYA
342.378

ANKARA
5.864.049

ANTALYA
2.722.103

ARTVİN
169.280

AYDIN
1.165.943

BALIKESİR
1.276.096

BİLECİK
228.495

BİNGÖL
283.276

BİTLİS
359.808

BOLU
326.409

BURDUR
275.826

BURSA
3.238.618

ÇANAKKALE
568.966

ÇANKIRI
199.981

ÇORUM
521.335

DENİZLİ
1.061.371

DİYARBAKIR
1.833.684

EDİRNE
421.247

ELAZIĞ
603.941

ERZİNCAN
241.239

ERZURUM
745.005

ESKİŞEHİR
921.630

GAZİANTEP
2.193.363

GİRESUN
455.922

GÜMÜŞHANE
142.617

HAKKARİ
282.191

HATAY
1.562.185

ISPARTA
446.409

MERSİN
1.954.279

İSTANBUL
15.701.602

İZMİR
4.493.242

KARS
272.300

KASTAMONU
381.991

KAYSERİ
1.452.458

KIRKLARELİ
379.031

KIRŞEHİR
244.546

KOCAELİ
2.130.006

KONYA
2.330.024

KÜTAHYA
571.078

MALATYA
750.491

MANİSA
1.475.353

KAHRAMANMARAŞ
1.134.105

MARDİN
895.911

MUĞLA
1.081.867

MUŞ
392.301

NEVŞEHİR
317.952

NİĞDE
372.708

ORDU
770.711

RİZE
346.977

SAKARYA
1.110.735

SAMSUN
1.382.376

SİİRT
336.453

SİNOP
226.957

SİVAS
637.007

TEKİRDAĞ
1.187.162

TOKAT
612.674

TRABZON
822.270

TUNCELİ
86.612

ŞANLIURFA
2.237.745

UŞAK
375.310

VAN
1.118.087

YOZGAT
413.161

ZONGULDAK
586.802

AKSARAY
439.474

BAYBURT
83.676

KARAMAN
262.791

KIRIKKALE
283.053

BATMAN
654.528

ŞIRNAK
570.826

BARTIN
206.715

ARDAHAN
91.354

IĞDIR
206.857

YALOVA
307.882

KARABÜK
250.478

KİLİS
156.739

OSMANİYE
651.061

DÜZCE
412.344

2025 arama trendlerinin zirvesinde "Gemini" ve Türkiye gündemi var

2025 yılında Türkiye'de yapılan aramalarda teknoloji ve ülke gündemi belirleyici oldu. "Aramalar" kategorisinin ilk sırasına Google’ın yapay zeka modeli "Gemini" yerleşti. Genel sıralamada Gemini’ı, toplumsal hafızadaki yerini koruyan "İstanbul Depremi" ve yılın en çok konuşulan dizisi "Eşref Rüya" takip etti. Ayrıca küresel fenomen "Squid Game" ve spor karşılaşmalarının da bulunduğu genel listenin en dikkat çekici aramalarından biri de usta sanatçı "Ferdi Tayfur" oldu. Hem genel aramalarda hem de "Kaybettiklerimiz" listesinde üst sıralarda yer alan Tayfur ile birlikte; "Volkan Konak" ve "Nihal Candan" gibi isimler de bu yıl hüzünle anılan ve en çok aranan kayıplarımız arasında sıralandı.

Spor tutkusu tüm kategorilere yansıdı

Spor dünyası, sadece maç sonuçlarıyla değil, isimler ve takvim sorgularıyla da 2025 trendlerinin en dikkat çeken konularından biri haline geldi. Genel aramalarda "Türkiye İspanya", "Fenerbahçe Benfica" ve “Avrupa Ligi” maçları üst sıralarda yer bulurken, sporun etkisi diğer listelere de yansıdı: “İsimler” kategorisinde geçtiğimiz yılın da isimler listesinin zirvesindeki Galatasaray oyuncusu “Osimhen” yerini korurken, sezonun yeni transferleri “Leroy Sane” ve “Ederson” gibi isimler de üst sıralarda yer aldı. Fenerbahçe’nin yeni başkanı “Saadettin Saran” ve NBA ve Türkiye A Millî Erkek Basketbol Takımı oyuncusu “Alperen Şengün”ün de listelerde yer alması spora olan ilgiyi gözler önüne serdi. Ayrıca kullanıcıların maç ve kura takvimleri aramalarına olan ilgisi de “Ne zaman?” listelerinde yer buldu. "Şampiyonlar Ligi Kura Çekimi Ne Zaman", "Voleybol Final Maçı Ne Zaman" ve "Basketbol Final Maçı Ne Zaman" sorguları bu kategorinin en popüler aramaları oldu.

Yerli ve yabancı yapımlar listelerde buluştu

Popüler kültürün nabzını tutan dizi ve film aramalarında, yerli yapımlarla küresel fenomenler arasındaki rekabet dikkat çekti. "Diziler" kategorisinde "Eşref Rüya" yerli yapımların gücünü göstererek ilk sıraya yerleşirken, onu tüm dünyada merakla beklenen yabancı dizi "Squid Game" ve "Gassal" takip etti. Sinema dünyasının nabzını tutan "filmler" kategorisinde ise oyun dünyasından beyazperdeye taşınan "Minecraft" zirveye oturdu; yerli komedi ve dram örnekleri "Kadıköy Boğası" ve "Uykucu" da ilk üçte kendine yer buldu.

Viral lezzetler ve "Nasıl Yenir?"

2025’te mutfak alışkanlıkları sosyal medya trendleri ve yeni keşiflerle şekillendi. "Tarifler" kategorisinde en popüler arama "Spoonful Tarifi" birinci sıraya yerleşirken, kalabalık sofraların arayışı "100 Kişilik Mercimek Çorbası Tarifi" ve geleneksel lezzet "Lokanta Usulü Beyti Tarifi" üst sıralarda yer aldı. Bu yıl listelere eklenen "Nasıl Yenir?" kategorisi ise kullanıcıların egzotik ve yeni tatlara olan merakını ortaya koydu. "Kiwano", "Demirhindi" ve "Kinoa" gibi ürünlerin tüketim şekilleri, kullanıcıların en çok araştırdığı konular arasında başı çekti.

Gardıroptan rotaya: Stil ve keşif arayışları

Kullanıcıların günlük yaşamdaki stil tercihleri ve seyahat rotalarındaki merakları bu yılın trendlerine yansıdı. "Ne Giyilir?" kategorisinde renk ve kıyafet kombinasyonları öne çıkarken; "Yeşil Pantolon Üstüne Ne Giyilir", "Mayonun Üstüne Ne Giyilir" ve "Beyaz Pantolon Altına Ne Giyilir" sorguları listenin ilk sıralarında yer aldı. Şehirlerin yerel özelliklerinin araştırıldığı "Nesi Meşhur?" kategorisinde ise kullanıcılar; "Bolu", "Ağrı" ve "Merzifon" gibi şehirlerin öne çıkan değerlerini sorguladı.

Türkiye’de 2025 yılı Google arama trendleri şöyle sıralandı:

Aramalar

1. Gemini
2. İstanbul Depremi
3. Eşref Rüya
4. Türkiye İspanya
5. Squid Game
6. Ferdi Tayfur
7. Fenerbahçe Benfica
8. Avrupa Ligi
9. Türkiye Macaristan
10. Fenerbahçe Feyenoord

İsimler

1. Osimhen
2. Fatih Ürek
3. Sadettin Saran
4. Leroy Sane
5. Talisca
6. Ederson
7. Alperen Şengün
8. Sevil Akdağ
9. Lemina
10. Diego Carlos

Tarifler

1. Spoonful Tarifi
2. 100 Kişilik Mercimek Çorbası Tarifi
3. Lokanta Usulü Beyti Tarifi
4. Mevlana Çorbası Tarifi
5. Soğan Dolması Tarifi
6. Dubai Çikolatası Tarifi
7. Squid Game Şekeri Tarifi
8. Tulumba Tatlısı Tarifi
9. Ev Baklava Tarifi
10. Dalgona Şekeri Tarifi

Kaybettiklerimiz

1. Ferdi Tayfur
2. Volkan Konak
3. Nihal Candan
4. Sırrı Süreyya Önder
5. Şinasi Yurtsever
6. Güllü
7. Ferdi Zeyrek
8. Edip Akbayram
9. Ece Gürel
10. Diogo Jota

Diziler

1. Eşref Rüya
2. Squid Game
3. Gassal
4. Uzak Şehir
5. Kral Kaybederse
6. Bahar
7. Wednesday
8. Leyla
9. Prens
10. Deha

Filmler

1. Minecraft
2. Kadıköy Boğası
3. Uykucu
4. F1
5. Aydede
6. Karantina
7. Sihirli Annem
8. Şampiyonlar
9. Anka Kuşu'nun Dönüşü
10. Dengeler

Ne Zaman?

1. Şampiyonlar Ligi Kura Çekimi Ne Zaman
2. Gassal 2. Sezon Ne Zaman
3. Voleybol Final Maçı Ne Zaman
4. Basketbol Final Maçı Ne Zaman
5. Toki Başvuruları Ne Zaman
6. Aşure Günü Ne Zaman
7. Fenerbahçe Seçim Ne Zaman
8. Bayram İkramiyesi Ne Zaman Ödenecek
9. Galatasaray Fenerbahçe Maçı Ne Zaman
10. Eşref Rüya Ne Zaman

Ne Giyilir?

1. Yeşil Pantolon Üstüne Ne Giyilir
2. Mayonun Üstüne Ne Giyilir
3. Beyaz Pantolon Altına Ne Giyilir
4. Saray Düğününde Ne Giyilir
5. Sonbaharda Ne Giyilir
6. Kır Düğününde Ne Giyilir
7. Pilatese Giderken Ne Giyilir
8. Beyaz Gömlek Altına Ne Giyilir
9. Tiyatroya Giderken Ne Giyilir
10. Rüzgarlı Havada Ne Giyilir

Nesi Meşhur?

1. Bolu'nun Nesi Meşhur
2. Ağrı'nın Nesi Meşhur
3. Merzifon'un Nesi Meşhur
4. Mardin'in Nesi Meşhur
5. Gaziantep'in Nesi Meşhur
6. Antalya'nın Nesi Meşhur
7. Bilecik'in Nesi Meşhur
8. Çanakkale'nin Nesi Meşhur
9. Edirne'nin Nesi Meşhur
10. İstanbul'un Nesi Meşhur

Nasıl Yenir?

1. Kiwano Nasıl Yenir
2. Demirhindi Nasıl Yenir
3. Kinoa Nasıl Yenir
4. Mango Meyvesi Nasıl Yenir
5. Yaban Mersini Nasıl Yenir
6. Adem Elması Nasıl Yenir
7. Tatlı Patates Nasıl Yenir
8. Arı Poleni Nasıl Yenir
9. Avokado Kahvaltıda Nasıl Yenir
10. Longan Meyvesi Nasıl Yenir

Listeler nasıl oluşturuluyor?

Google 2025 Yılının Arama Trendleri, Türkiye’nin 2025 yılı gündemini ve yıl boyunca neleri merak ettiğini ortaya çıkartıyor. Google Arama sonuçlarına göre ortaya çıkan Yılın Arama Trendleri, zaman içinde Google'da yapılan toplam arama sayısına göre girilen sorgu terimi için arama ilgisinin yoğunluğunu hesaplayarak dünya genelindeki ve Türkiye’deki Google aramalarını kısmi olarak analiz ediyor. En çok arananlar listesi yıldan yıla çok az değişiklik gösterirken, trend listeleri ise bir önceki yıla kıyasla insanların neleri merak ettiğini belirlemede daha etkili bir yöntem. Liste oluşturulurken belirli bir dönem boyunca belirli bir terim için yapılan aramalardaki yüzde artışı hesaplanıyor. Bu sayede son bir yıla ait trendler daha doğru bir şekilde analiz edilebiliyor. Bunun sonucunda da her yıl merakla beklenen arama trendleri, hem dünya çapında hem de ülkesel bazda 2025 yılını nasıl geçirdiğini özetler nitelikte oluyor.

Türkiye’de 2026 resmi tatil takvimi, çalışanlara yalnızca 15 gün yıllık izinle toplam 45 güne kadar tatil yapma imkânı sunuyor. Resmi tatillerin hafta sonlarıyla birleşmesi ve izinlerin önceden ve doğru planlanması sayesinde ortaya çıkan fırsatlar, 2026’yı seyahat severler için dinlenme yılı haline getiriyor. Tatilini uzun soluklu planlamak isteyenler için yıl boyunca çok sayıda ideal kaçış noktası ve fırsat dikkat çekiyor. Türkiye’nin tatil platformu Tatilsepeti, bu dönemlere özel öne çıkan fırsatları derledi. Yıl boyunca sadece 15 gün izin alarak 45 gün tatil yapma imkanı; seyahat severlere kültür, doğa, gastronomi ve tarih temalı turlarda geniş fırsatlar sunuyor. Türkiye’nin geniş tur seçeneği ve otel envanterine sahip seyahat platformu Tatilsepeti ise bu dönemleri avantaja çevirmek isteyen misafirlerini özel kampanyalar ve bütçe dostu alternatiflerle destekliyor. Tatil takvimini buna göre planlayanlar, daha ekonomik bir tatil imkanı yakalayabilecek. İşte o takvim, işte o rotalar:

Ocak - Mart: YENİ YIL HEYECANI - 5 GÜN İZİN İLE 13 GÜN TATİL

Yılın ilk tatil günü perşembeye gelince 1 gün izinle 4 gün tatil imkânı sunuyor. İleriki tarihlerde ise Ramazan Bayramı’nda 4 gün izin alıp 9 gün tatil yapma olanağı mümkün. Kış aylarında veya kıştan bahara geçerken uzun soluklu bir kaçamak yapmak isteyenler için bu dönemi değerlendirebilirsiniz. Ya da kış soğuğunda sıcak denizlere kaçabilirsiniz.

• Antalya’da Galalı Yılbaşı otelleri: Yılbaşı eğlenceleri, ünlü sanatçıların galalı otel programları ile güneşli gün sayısının fazla olduğu Antalya’da yılbaşı tatilleri kişi başı 5341 TL’den başlıyor.
• Bulgaristan: Kayak severler için avantajlı kayak paketleri sunan komşuda kayak turları 149 Euro’dan başlıyor.
• Kapadokya: Balon turları, peribacaları manzaralı yürüyüş rotaları, sıcak hava balonu izleme noktaları ve bölgenin kış atmosferiyle birleşen gastronomi deneyimleri ile Kapadokya kısa ama büyülü, dopdolu bir yılbaşı tatili arayanlar için ideal bir seçenek oluşturuyor.
• Türkiye içi kayak merkezleri: Uludağ, Palandöken ve Erciyes kayak ve kar sevenleri, beyazın sakinliğinde dinlenmek isteyenleri bekliyor. Sömestir dönemi, bayram ve Şubat tatilleri ile planlandığında bu destinasyonlar için birkaç günlük ekstra tatil yaratmak mümkün.

Nisan - Mayıs: BAHAR COŞKUSU - 6 GÜN İZİNLE 22 GÜN TATİL

23 Nisan’da 2 gün izinle 5 gün tatil yapabilirsiniz. 1 Mayıs’ta 1 gün izinle 4 günlük bir tatil imkânı bulunurken, 1 gün izinle 19 Mayıs’ı 4 güne uzatmak mümkün. Ayrıca çalışanlar, 2 gün izin kullanarak Kurban Bayramı tatilini 9 güne çıkarabiliyor.

• Avrupa’nın baharı: Roma, Paris, Amsterdam ve Prag, Nisan ve Mayıs’ta hem daha sakin hem daha ekonomik. Mevsim itibari ile Avrupa sokaklarını keşfetmenin en keyifli dönemi olan ilkbaharda erken rezervasyon ile kur değişikliklerine karşı kendinizi koruyabilir, avantajlı fiyatlardan faydalanabilirsiniz.
• Balkanlar: Yakın coğrafya avantajı ile 4–5 günlük kısa rotalar için ideal. Belgrad, Üsküp ve Saraybosna gibi Balkan ülkelerinde vizesiz seyahatin özgürlüğünü yaşayabilirsiniz. Akşam yemekleri ve tüm ekstra turların dahil olduğu turlar 249 Euro’dan başlıyor. Uçakla ya da otobüsle katılabileceğiniz vizeli ya da vizesiz Balkan ülkelerine üç, dört ya da yedi gecelik programlara dahil olabilirsiniz.
• Mısır, Ürdün, Fas, Dubai: Kış mevsiminin ardından yazı erken yaşamak isteyenler için son dönemin en gözde tatil bölgelerinden olan vizesiz Sharm el Sheikh deniz ve dalış turları için ideal. 295 Euro ‘dan başlayan turlara her şey dahil otel konaklaması da dahil.
• Uzakdoğu’da Festival Zamanı: Vizesiz ülkelerden olan Japonya’da kiraz festivali zamanı. Uzun tatiller fırsatı gelmişken erken rezervasyon ile avantajlı tatil planları yapabilirsiniz.

Temmuz’da yaz neşesi - 2 GÜN İZİN İLE 5 GÜN TATİL

Yaz aylarının en çok izin kullanılan ayı olan Temmuz’da 2 gün izinle 14 -18 Temmuz arasında 5 gün tatil imkânı yakalayabilirsiniz.

• Ege & Akdeniz: Bodrum, Kaş, Çeşme ve Datça, uzun süreli konaklamalar için erken rezervasyon döneminde ciddi fırsatlar sunuyor. 5 günlük Antalya’da 5 yıldızlı her şey dahil tesislerde 4 kişilik bir aile için fiyatlar 53.040 TL’den başlıyor. Çocuklu aileler için 10 yaş ve 2 yaşın altında 2 çocuk ücretsiz konuklama kolaylığı da sunuluyor.
• Yunan Adaları: Kos, Rodos, Sakız ve Midilli gibi adalara kapı vizesi uygulamaları sayesinde yaz tatillerinde alternatif bir olanak sağlıyor. Kapı vizesi ile katılabileceğiniz cruise turlarının yanı sıra, vizesi olanlar için daha kapsamlı ve daha fazla adayı keşfetmenize olanak sağlayan gemi turları da var; 284 Euro’dan başlıyor.

Sonbahar rotası: 2 GÜN İZİN ALIN 5 GÜNDE Avrupa’yı KEŞFEDİN

Ekimin son haftası 29 Ekim resmi tatiliyle birleştirerek 2 gün izinle, 5 gün tatil imkânı yakalayabilirsiniz.

• İtalya’da tatlı hayat: Toskana bağbozumu, gastronomi severler için eşsiz deneyimler sunarken erken planlayanlar için avantajlı fiyatlar sunabiliyor.
• Türkiye’de doğa: Kapadokya, Trakya bölgesinde bağ bozumu dönemi olduğundan hem festivallere hem de bağ bozumuna eşlik edebilirsiniz. Yürüyüş sevenler için de bu mevsim Likya ve Karya Yürüyüş turları ilgi çekici bir öneri olabilir.

Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, evlilik kurumunu değerlendirdi.

Türkiye’de ve dünyada evlilik kurumunda köklü bir toplumsal dönüşüm var

“Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın gençlerin evliliği daha geç yaşlarda tercih ettiğine yönelik son değerlendirmesi, yalnızca bireysel tercihlere değil, Türkiye’de ve dünyada evlilik kurumunda yaşanan köklü bir toplumsal dönüşüme işaret ediyor.” diyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, günümüzde evliliğin daha geç kurulan, daha seçici yaklaşılan ve psikolojik boyutu giderek güçlenen bir kurum hâline geldiğine dikkat çekti.

‘Bekârlığın yükselişi dünyayı yeniden şekillendiriyor’

Bu dönüşümün yalnızca ekonomik nedenlerle değil; bireyselleşme, beklenti artışı ve ilişki algısındaki değişimle birlikte şekillendiğini kaydeden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Bu dönüşümün küresel ölçekteki yansımaları da dikkat çekici. The Economist süreci ‘bekârlığın yükselişi dünyayı yeniden şekillendiriyor’ ifadesiyle tanımlıyor. ABD’de 25–34 yaş aralığındaki erkeklerin yarısı, kadınların ise yaklaşık yüzde 41’i bugün yalnız yaşıyor. 2010’dan bu yana gelişmiş 30 ülkenin 26’sında tek kişilik hanelerin oranı artmaya devam ediyor. 2017 yılındaki evlenme oranları korunabilseydi, bugün dünyada yaklaşık 100 milyon daha az bekâr olacaktı. Yalnız yaşayanların yüzde 60–70’inin aslında bir ilişki istediğini, fakat buna uygun bir birliktelik kuramadığını ifade etmesi, solo yaşamın çoğu zaman bilinçli bir tercihten çok, modern hayatın dayattığı yeni bir yaşam biçimi hâline geldiğini gösteriyor.”

Her üç evlilikten biri boşanmayla sonuçlanıyor

Türkiye İstatistik Kurumu verilerinin, Türkiye’de aile yapısında son yıllarda belirgin bir dönüşüm yaşandığını ortaya koyduğunu dile getiren Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “2008–2009 yıllarında ortalama hane halkı büyüklüğü 4 kişi iken, 2024’te bu sayı 3,11’e gerilemiş durumda. Tekil yaşamı temsil eden tek kişilik hanelerin oranı ise 2014’te yüzde 13,9 iken bugün yüzde 20’ye ulaşmış bulunuyor. Bu tablo, Batı toplumlarında uzun yıllardır yaygın olan ‘solo yaşam’ modelinin Türkiye’de de giderek görünür hâle geldiğini gösteriyor. Aynı dönemde klasik çekirdek aile yapısının oranı yüzde 45,7’den yüzde 38,6’ya düşerken, tek ebeveynli ailelerin oranı yüzde 7,6’dan yüzde 10,9’a yükselmiş durumda. Evlenme hızı binde 8,35’ten binde 6,65’e gerilerken, boşanma hızı binde 1,41’den binde 2,19’a çıkmış bulunuyor. Bugün yaklaşık her üç evlilikten biri boşanmayla sonuçlanıyor. Bu veriler, evliliklerin sayısal olarak gerilediğini, buna karşılık tekil yaşamın artık toplumsal bir gerçeklik hâline geldiğini gösteriyor.” diye konuştu.

Kadınların eğitimi, evliliği zorunluluk olmaktan çıkardı

Bu tabloya bakıldığında ilk olarak ekonomik nedenlerin akla geldiğini ancak hem küresel araştırmalar hem de Türkiye verilerinin bu dönüşümün ekonomik faktörlerle birlikte aynı zamanda sosyolojik ve psikolojik dinamikler çerçevesinde şekillendiğini ortaya koyduğunu anlatan Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şunları kaydetti:

“Kadınların eğitim düzeyindeki artış bu sürecin en belirleyici unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Türkiye’de 1997 yılında yükseköğrenime devam eden kadın oranı yalnızca yüzde 9,7 iken, bugün bu oran yüzde 49’a ulaşmış durumda. Kadınların ekonomik ve sosyal bağımsızlıklarının güçlenmesi, evliliği bir zorunluluk olmaktan çıkarıp daha çok kişisel bir tercih alanına dönüştürüyor. Bireyselleşmenin artması, insanların hayat beklentilerinin yükselmesi ve insan ömrünün uzaması da evliliğe yüklenen anlamı kökten değiştiriyor.”

Gençler aileden uzaklaşmıyor, nitelikli bağ arıyor

Üsküdar Üniversitesi tarafından üniversite gençliği üzerinde yapılan geniş örneklemli araştırmaların, bu dönüşümün gençlerin değer dünyasında nasıl karşılık bulduğunu net biçimde gösterdiğini de ifade eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Araştırmalara göre gençlerin büyük bir bölümü aileyi hâlâ ‘sevgi’, ‘mutluluk’ ve ‘hayatın anlamı’ ile ilişkilendiriyor. Gençlerin evlenecekleri kişide aradığı özellikler arasında güven, saygı, sadakat, ortak düşünce ve manevi değerlerin öne çıkması da dikkat çekiyor. Bu tablo, gençlerin evliliğe daha temkinli, daha bilinçli ve daha nitelikli bir bağ arayışıyla yaklaştığını gösteriyor.” dedi.

Eş seçiminde uzun vadeli uyum arayışı var

Eş seçiminde dikkat edilen unsurların da bu yaklaşımı desteklediğini kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, “Yapılan çalışmalarda gençlerin aynı dinden olmasına 3,43, benzer sosyoekonomik statüye 2,85, aynı siyasi görüşe ise 2,67 ortalama vermesi, mutlak bir benzeşmeden çok uyumlu bir denge arayışının öne çıktığını ortaya koyuyor. ‘Doğru kişi’ algısı artık yalnızca duygusal çekim üzerinden değil, uzun vadeli uyum ve ilişkisel istikrar üzerinden kuruluyor.” ifadesinde bulundu.

Gençler ilişkilere nasıl yaklaşıyor

Üsküdar Üniversitesi ile Method Research Company iş birliğiyle yürütülen “Gençlik, Dijitalleşme ve Yalnızlık” araştırmasının da gençlerin ilişkilere nasıl yaklaştığını daha net ortaya koyduğunu söyleyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Araştırmaya göre gençler eş seçiminde en çok güven, saygı, sadakat, uyum ve manevi değerlere önem veriyor. Bu veriler, dijitalleşmenin ilişkileri hızlandırdığı kadar kırılganlaştırdığını, buna karşılık gençlerin daha güvenli ve sürdürülebilir bağlar aradığını gösteriyor.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’nın vurgusu ve değişen şartlar içinde güçlü aile arayışı

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuyu gündeme taşımasının, aile kurumunun geleceğine dair önemli bir toplumsal hassasiyete işaret ettiğini de dile getiren Prof. Dr. Süleymanlı, “Bugün hem Türkiye’de hem de dünyada evlilik yaşı yükselirken, evlilik sayıları azalmakta, boşanmalar artmakta ve solo yaşam daha görünür hâle gelmektedir. Bu tablo, gençlerin evlilik kararlarını yalnızca bireysel tercihler üzerinden değil; yaşam koşulları, gelecek beklentileri ve ilişki uyumu çerçevesinde daha dikkatli değerlendirdiklerini göstermektedir. Cumhurbaşkanı’nın bu değerlendirmesi, meselenin ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarıyla birlikte ele alınmasının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.” şeklinde sözlerini tamamladı.

İşte elektrikli otomobillerinizi kışa hazırlamanın püf noktaları…

MENZİL KAYBININ ÖNÜNE GEÇİN

Kış şartlarında sıcaklıklar düştükçe elektrikli araçların (EV) bataryaları kimyasal yapısı gereği daha az verimli çalışır ve ciddi menzil kayıpları yaşanıyor. Ancak ister ilk kışınızı geçiriyor olun, ister deneyimli bir sürücü olun; doğru stratejilerle bu kaybı minimize etmek elinizde.

Otomotiv dünyasının önde gelen isimlerinden Ürün Eğitimi Direktörü Richard Reina ve akıllı şarj platformu Optiwatt’ın CEO’su Casey Donahue, kış aylarında performansı artıracak 8 kritik öneriyi paylaştı.

İşte uzmanlara göre bataryanızı ve menzilinizi korumanın yolları:

1. Mümkünse Kapalı Garajı Tercih Edin Richard Reina'ya göre, ısıtmasız bir garaj bile dışarıdaki dondurucu soğuğa göre birkaç derece daha sıcaktır. Bu küçük fark, bataryanın şarjı daha uzun süre tutmasına yardımcı olur. EV bataryaları her derece sıcaklık düşüşünde kapasite kaybeder; aracınızı kapalı alanda park etmek bu kaybı doğrudan azaltır.

2. "Kalkış Zamanı" Özelliğini Kullanın Aracınızın yola çıkış saatini planlamak sadece konfor değil, menzil meselesidir. Casey Donahue, "Kalkış saati planlaması, aracın önceden hazırlanması (preconditioning) ve şarjın tam zamanında tamamlanması için zaman tanır; bu da menzili maksimize eder" diyor. Birçok yeni nesil araç ve uygulama, yola çıkacağınız saati bildiğinizde bataryayı buna göre hazırlar.

3. Yola Çıkmadan "Ön Koşullandırma" Yapın Soğuk bir batarya, sıcak ve koşullandırılmış bir bataryaya göre çok daha hızlı boşalır. Şarj işlemi devam ederken (araç fişe takılıyken) bataryayı ısıtmak, menzili artırmanın en etkili yoludur. Donahue, bu işlemin aynı zamanda rejeneratif frenlemenin (geri kazanım) daha erken devreye girmesini sağladığını belirtiyor.

4. Şarj Stratejinizi Değiştirin

Kışın "depoyu dolu tutmak" elektrikli araçlar için de geçerlidir. Evde şarj imkânı varsa, gece boyunca tam şarj yapmak en güvenli tercihtir. Reina, soğukta menzilin doğal olarak düşeceğini, bu yüzden güne %100 veya önerilen maksimum dolulukta başlamanın büyük avantaj sağladığını vurguluyor.

5. Eko Modu ve Koltuk Isıtma Taktikleri Eko Modu, kışın en yakın dostunuzdur. Güç çıkışını sınırlayarak bataryayı korur. Ayrıca Reina, kabin ısıtmasını sonuna kadar açmak yerine daha verimli bir yöntem öneriyor: "Isıtma sistemini birkaç derece kısın ve koltuk/direksiyon ısıtmasını kullanın." Isıtmalı koltuklar, tüm kabini ısıtmaya göre çok daha az enerji tüketir.

6. Kış Temizliği ve Lastik Basıncı

Aracınızdaki gereksiz yüklerden kurtulun. Reina ayrıca lastik basınçlarına dikkat çekiyor; soğuk havada inen lastikler sürtünmeyi artırarak menzili yer. Ani hızlanmalardan kaçınmak ve otoyolda sabit hız sabitleyici (Cruise Control) kullanmak kışın batarya ömrünü uzatır.

7. Şarj İstasyonu Yoğunluğuna Hazırlıklı Olun

Kış tatilleri ve soğuk hava, şarj sürelerini uzatabilir ve istasyonlarda sıra oluşmasına neden olabilir. Casey Donahue, rotanızı planlarken tek cihazlı istasyonlar yerine, birden fazla hızlı şarj ünitesi olan büyük istasyonları hedeflemenizi öneriyor.

8. En Kötü Hava Koşullarına Hazırlıklı Olun Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, kışın sürprizlerine karşı hazırlıklı olunmalıdır. Olası bir şarj bitmesi veya yolda kalma durumuna karşı bagajınızda mutlaka bir kış acil durum kiti (battaniye, fener, ilk yardım çantası ve taşınabilir şarj cihazı) bulundurun. Kar fırtınası gibi ekstrem durumlarda, menzil hesabınızın tutmayabileceğini unutmayın.

Tek kişilik hanehalkı (THK): En basit tanımıyla, bir konutta tek başına yaşayan bir bireyden oluşan hane birimi.

Araştırmada TÜİK verilerinden elde edilen analizleri kullanarak Türkiye’deki tek kişilik hanehalklarını çok yönlü bir biçimde inceleniyor. Hanehalklarının demografik özellikleri, coğrafi dağılımları, gelir düzeyleri ve sosyal ilişkileri detaylı biçimde ele alınıyor.

Küresel ve Ulusal Eğilimler

• Rapora göre Türkiye’de son 15 yılda TKH sayısı iki kat arttı.

• 1940 ila 2013 yılları arasında ABD’deki TKH’ler dört kat arttı.

• TKH artışı toplumsal dinamiklerde yaşanan derin bir dönüşümü yansıtıyor.

• Küresel düzeyde TKH artışı geç evlilik, yüksek boşanma oranları, bireysel özerklik arayışları, kentleşme, ekonomik hayatın farklılalaşması gibi faktörlerle ilişkili.

• Rapora göre hem küresel hem ulusal düzeyde TKH sayısının artmaya devam etmesi bekleniyor.

Türkiye’deki Tek Kişilik Hanehalkı İstatistikleri

• 2014 yılında Türkiye’de TKH oranı %13,9 iken 2023 yılında %19,7.

• 2014’te TKH sayısı 2.931.085 iken 2023’te 5.192.825.

• Türkiye’de her beş evden biri yalnız yaşayan bireylerden oluşuyor.

• Tek çekirdek aileden oluşan hanehalklarının payı 2015’te %66,9 iken 2023’te %63,8.

• Tek ebeveyn ve çocuklardan oluşan çekirdek aile hanelerinin oranı 2015’te %7,8 iken 2023’te %10,6.

• Geniş ailelerden oluşan hanelerin oranı 2015’te %16,5 iken 2023’te %14.

Coğrafi Dağılım ve Göç Dinamikleri

• Türkiye’nin doğusuna doğru ilerledikçe hanehalkı büyüklüğü belirgin şekilde artıyor.

• Genç nüfusun göçü sebebiyle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde TKH oranı görece daha düşük.

• Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en düşük olduğu il Çanakkale (2,54 kişi).

• Ortalama hanehalkı büyüklüğünün en yüksek olduğu il Şırnak (4,86 kişi).

• TKH’lerin en yüksek orana ulaştığı iller; Gümüşhane, Tunceli ve Giresun.

• Gümüşhane %30,41 ile Türkiye genelinde en yüksek TKH oranına sahip.

• En düşük TKH oranına sahip il Batman (%11,11).

• TKH’lerin mutlak sayı açısından en yüksek olduğu il İstanbul (933.764).

• Ankara’da kırsal ilçelerde TKH oranları yüksek iken İstanbul’da merkezî ve kozmopolit ilçelerde TKH oranları daha yüksek.

• İzmir’de kıyı ilçeleri TKH oranlarıyla öne çıkıyor.

• Net göç hızı ve TKH’ler arasındaki ilişki, göç edenlerin yalnız yaşamayı tercih etmesiyle şekilleniyor.

• Genç profesyoneller ve üniversite öğrencileri iş ve eğitim fırsatları için büyük şehirlere göç ediyor.

• Yaşlı bireyler yalnız yaşama eğilimi gösteriyor.

Demografik ve Sosyoekonomik Profil

• TKH demografik profilinde yaş ve cinsiyet belirleyici bir faktör.

• Genç erkekler genellikle iş ve eğitim için bağımsız yaşamayı tercih ediyor.

• Kadınlarda yalnız yaşama eğilimi yaş ilerledikçe artıyor.

• Erkek TKH’lerde en yüksek nüfus yoğunluğu 25-29 yaş aralığında.

• Kadın TKH’lerde en yüksek nüfus yoğunluğu 70-74 yaş grubunda.

• Yaşlılık döneminde dul kalan kadın sayısı erkeklere kıyasla çok daha yüksek.

• TKH içinde evli nüfusun oranı bir hayli yüksek (Evli TKH sayısı 1.202.986 kişi).

• TKH içindeki en büyük medeni durum grubu eşi ölmüş bireyler (1.548.414 kişi).

• Evli bireyler ekonomik koşullar veya kariyer odaklı yaşam biçimleri gibi nedenlerle ayrı evlerde yaşıyor.

• Ayrı evlerde yaşama eğilimi aile bağlarını zayıflatmakla kalmayıp doğurganlık oranlarını da olumsuz etkiliyor.

• TKH’lerde en yaygın meslek grubu profesyonel meslek mensupları (591.570 kişi).

• TKH’lerin büyük çoğunluğu ücretli, maaşlı veya yevmiyeli çalışanlardan oluşuyor (1.592.050 kişi).

• TKH’lerin büyük bir kısmı iş gücüne katılıyor (İş gücüne katılım oranı %44,4).

• TKH’lerde işsizlik oranı %8,4.

• 2023’te “asgari ücretin altında” gelir elde eden TKH birey sayısı 1.748.730.

• Asgari ücretin altında gelir elde eden THK’ birey sayısındaki artış, grubun ekonomik zorluklarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Barınma ve Sağlık

• En fazla harcama kalemi hem tüm hanehalkları için hem de TKH için konut ve kira giderleri.

• TKH’lerde kiracı olma oranı görece yüksek (1.450.565 kişi).

• TKH’lerde eski ve düşük kaliteli konutlarda yaşama oranı dikkate değer.

• Sosyal güvenlik ve sağlık hizmetlerine erişim yaşlı bireyler için kritik öneme sahip.

• Evde bakım hizmetlerinden yararlanma oranları düşük. 65+ yaş grubunda evde bakım hizmeti alma oranı %3,6 seviyesinde.

• Yaşlıların bağımsız yaşamını sürdürmeye çalışması sağlık sorunlarına ve yaşam kalitesinde düşüşe neden olabiliyor.

• TKH’ler yalnızlık ve sosyal izolasyon gibi risklerle karşı karşıya.

Politika Önerileri

• Hanehalklarına dair veri setlerinin sosyopsikolojik profil gibi eksik temaları içerecek şekilde geliştirilmesi gerekiyor.

• Barınma politikaları kapsamında uygun fiyatlı kiralık konut seçenekleri artırılmalı.

• Düşük gelir gruplarındaki kiracılar için kira yardımları genişletilmeli.

• Kentsel dönüşüm projeleriyle eski ve düşük kaliteli konutlar yenilenmeli.

• Küçük ve orta büyüklükteki daireler TKH ihtiyaçlarına yönelik planlanmalı.

• Yaşlı bireyler için evde bakım ve destek hizmetlerinin kapsamı genişletilmeli.

• İstihdamda yer alan TKH bireyleri için vergi indirimleri gibi ekonomik çözümler geliştirilmeli.

• Önleyici sağlık hizmetleri ve evde sağlık hizmetleri daha erişilebilir hâle getirilmeli.

• Yalnız yaşayan bireylerin psikolojik refahını desteklemek için danışmanlık hizmetleri sunulmalı.

• Yerel yönetimler psikososyal destek programları oluşturmalıdır. Tek kişilik hanehalklarının sosyal katılımı desteklenmeli ve toplumsal bağları güçlendirilmeli.

• Yalnız yaşayan evli bireylerin özgül ihtiyaçlarına yönelik politika geliştirmeli.

• Doğurganlık çağındaki bireyler için üreme sağlığı danışmanlık hizmetleri sunulmalı.

• Esnek sosyal destek mekanizmaları uygulanmalı.

• Mahalle temelli destek grupları gibi topluluk destek sistemleri oluşturulmalı.

Sivas’ın köklü müzik geleneğini temsil eden koro, Türk halk müziğinin unutulmaz eserlerini sahneye taşıyarak dinleyicilere doyurucu bir konser deneyimi sundu. Etkinlikte, Anadolu’nun farklı yörelerine ait türkülerin yanı sıra bölgesel ezgilere özel düzenlemeler de seslendirildi. Koro üyelerinin güçlü yorumları ve sahne performansı, izleyiciler tarafından büyük beğeni topladı. Program, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla düzenlenirken, halk müziğinin zenginliğini yaşatmaya yönelik önemli bir adım olarak değerlendirildi. Konser, alkışlar eşliğinde sona erdi.

AYAKLARDAKİ HASSAS DENGE

İnsan vücudundaki kemiklerin dörtte birinin ayaklarda bulunması, bedenimizi taşıyan bu kompleks yapının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Ayaklar, dengeden duruşa kadar birçok fonksiyonu aynı anda yerine getiriyor.

SİNEKLERİN MÜZİKSEL SIRRI

Günlük hayatta pek önemsemediğimiz karasineklerin, aslında belirli bir müzikal düzende vızıldadığını biliyor muydunuz? Bu küçük canlılar, kanat hareketleriyle “fa” notasına denk gelen bir titreşim oluşturuyor. Doğadaki bu ritmik düzen, böcek dünyasının ne kadar sistemli ve şaşırtıcı olduğunu bir kez daha gösteriyor.

KÜRESEL DENGELER: TAVUKLARIN ÜSTÜNLÜĞÜ

Dünyada yaşayan tavuk sayısının insan sayısından fazla olması pek çok kişiyi şaşırtıyor. Hem küresel beslenme alışkanlıkları hem de hızlı üreme döngüleri, tavukları gezegenin en yaygın hayvanı konumuna getirmiş durumda.

BAYKUŞLAR VE RENK GÖRÜŞÜ

Kuş türleri arasında mavi rengi ayırt edebilen tek türün baykuşlar olduğu bilgisi, onların olağanüstü gece görüş yeteneklerine ek bir özellik daha katıyor. Bu durum, avlanma süreçlerinde çevresel detayları daha iyi seçmelerine yardımcı oluyor.

SAATLERDEKİ 10.10 GELENEĞİ

Reklamlarda saatlerin genelde 10.10’u göstermesi estetik bir tercih. Akrep ve yelkovanın V şeklinde durması, logonun ve kadran tasarımının görünürlüğünü artırıyor. Ayrıca bu açı, izleyicide psikolojik olarak “gülümseyen yüz” algısı yaratıyor.

ÇEVİRME DERDİ OLMAYANLAR

Tavşanlar ve papağanlar, kafalarını çevirmeden arkalarını görebilme yeteneğine sahip nadir hayvanlardan. Görüş açılarının genişliği, vahşi doğada hayatta kalmalarını kolaylaştırıyor.

KORNA NOTASI: FA

İlginç bir tesadüf: Birçok otomobilin korna sesi de tıpkı karasinekte olduğu gibi fa notasına yakın bir tonda üretiliyor. Bu tonun duyulabilirlik açısından daha etkili olduğu düşünülüyor.

UZAYDA ZAMAN ALGISI

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bir gün yaklaşık 90 dakika sürüyor. Bu da astronotların günde 16 kez gün batımına tanıklık ettiği anlamına geliyor. Dünya’nın etrafında yüksek hızla dönen istasyon, zamanın akışını tamamen farklı bir deneyime dönüştürüyor.

SIÇRAYAMAYAN GÜÇ: FİLLER

Devasa yapılarıyla bilinen filler, hayvanlar aleminin en ilginç istisnalarından birine sahip. Sahip oldukları güçlü kaslara rağmen zıplayamayan tek memeli türü olmaları, anatomilerinin ağırlık merkezinden kemik yapısına kadar pek çok detayla açıklanıyor.

HARİTALARIN YANILTTIĞI GERÇEK

Florida’nın yüzölçümünün İngiltere’den büyük olması, coğrafya bilgisinin bazen algılarla çeliştiğini gösteren güzel örneklerden biri.

Vali Aydoğdu, Binali Yıldırım’a ve eşi Semiha Yıldırım’a, kara kalemle özenle çizilmiş portrelerini hediye etti. Zarif hediye, Yıldırım tarafından büyük bir memnuniyetle karşılandı.

Hediyeyi takdim alan Son Başbakan Binali Yıldırım, yaptığı açıklamada, “Bizi kara kalemin en güzel haliyle buluşturan bu zarif hediye için Erzincan Valimiz Hamza Aydoğdu’ya gönülden teşekkür ederiz. Hatırası da yeri de çok özel olacak.” ifadelerini kullandı.

Program kapsamında hem sempozyuma katılan hem de yeni hastanenin açılışını gerçekleştiren Binali Yıldırım’ın ziyareti, Erzincan’da yoğun ilgi ve sıcak bir atmosferle karşılandı.

Çernobil faciası, 11 Eylül saldırıları, 2004 Hint Okyanusu tsunamisi ve Sovyetler Birliği’nin çöküşü gibi büyük olayları önceden bildiği iddia edilen kör Bulgar kahin, “Balkanların Nostradamusu” olarak anılıyor.

1996’da hayatını kaybetmiş olsa da, ardında geleceğe dair onlarca kehanet bıraktığı söyleniyor. Bu kehanetler arasında en çok yankı uyandıranlardan biri ise 2026 yılına ilişkin olanlar.

DÜNYA DIŞI YAŞAMLA TEMAS

Baba Vanga’ya göre 2026 yılı, insanlık için sarsıcı ve aynı zamanda dönüştürücü gelişmelere sahne olabilir. En çok konuşulan iddialardan biri, dünya dışı yaşamla temas.

Kehanete göre Kasım 2026’da dev bir uzay aracı Dünya atmosferine girecek ve insanlık tarihinde ilk kez başka bir medeniyetle bağlantı kurulacak.

Bu görüşü destekleyenler, 2025’te Dünya’ya yakın geçen 3I/ATLAS adlı yıldızlararası cismi işaret ediyor. Artan UFO raporları da bu iddianın dayanakları arasında sayılıyor.

DOĞAL AFETLER

Kehanetlerde öne çıkan bir diğer karanlık tablo ise doğal afetler. Vanga, 2026’da büyük depremler, volkanik patlamalar ve aşırı hava olaylarının dünyayı sarsacağını öngörmüş.

Bu felaketlerin gezegenin kara yüzeyinin yaklaşık yüzde sekizini etkileyeceği iddia ediliyor. Son yıllarda Avrupa’nın rekor sıcaklıklar yaşaması, Kanada ve Avustralya’daki orman yangınları, Asya'da meydana gelen yıkıcı depremler, bu kehaneti desteklediği düşünülen örnekler olarak gösteriliyor.

SİYASETİ

Dünya siyasetinin geleceği de Vanga’nın öngörülerinde önemli bir yer tutuyor. Ona göre 2026, küresel gerilimlerin zirveye çıktığı bir yıl olabilir. Doğu ile Batı arasındaki siyasi ve askeri tansiyonun tehlikeli şekilde yükselmesi ve geniş çaplı çatışmalara yol açması ihtimali üzerinde duruluyor.

Bazı kişiler, Vanga’nın “insanlığın çöküşünün 2025 civarında başlayacağı” yönündeki iddiasını bu tabloyla ilişkilendiriyor. Yine de Vanga’nın dünyanın sonunun 5079’dan önce gelmeyeceğini söylemiş olması, en azından büyük bir yok oluş ihtimaline karşı uzun bir zaman olduğunu hatırlatıyor.

YAPAY ZEKA

Teknolojik gelişmeler ise kehanetlerin daha umut verici tarafını oluşturuyor. Baba Vanga’ya göre 2026 yılı, yapay zeka açısından bir dönüm noktası olacak.

Yapay zekanın birçok sektörde belirleyici bir güç haline gelmesi, yeni bir inovasyon dalgasını tetiklemesi, ancak beraberinde ciddi etik tartışmalar getirmesi bekleniyor. Otomasyon, iş gücü kaybı, veri gizliliği ve insan kontrolü gibi konuların daha da hararetli biçimde tartışılacağı öngörülüyor.

VENÜS'TEN ENERJİ MADENCİLİĞİ

Vanga’nın uzay araştırmalarıyla ilgili dikkat çekici bir diğer kehaneti, 2028’den itibaren Venüs’ten enerji madenciliği yapılacağı yönünde. Bu nedenle 2026’nın bu tür projelerin hazırlık dönemine işaret ettiği iddia ediliyor.

NASA’nın 2028–2030 yılları arasında Venüs’e iki yeni görev göndermeye hazırlanması, bu kehaneti desteklediği düşünülen gelişmeler arasında yer alıyor. Özel uzay şirketlerinin artan rekabeti de bu tabloya dahil ediliyor.

SENTETİK ORGANLAR

Tıbbi alandaki öngörüler ise hem umut verici hem de çarpıcı. Baba Vanga’nın iddialarına göre 2046’da sentetik organların seri üretimi başlayacak ve 2026 bu alandaki temel adımların atıldığı bir yıl olabilir.

Son yıllarda Massachusetts General Hospital’ın genetiği düzenlenmiş domuz böbreklerini yaşayan hastalara başarıyla nakletmesi gibi gelişmeler bu olasılığı güçlendiriyor. Ayrıca Vanga, 2026’nın kanserde erken teşhis açısından bir dönüm yılı olacağını da öngörmüş.

Özellikle farklı kanser türlerini tek bir kan örneğiyle tespit etmeyi hedefleyen MCED testlerinin yaygınlaşması, sağlık alanında devrim niteliğinde bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Buzlanmaya Karşı Mucize İkili: Patates ve Soğan!

Evet, yanlış duymadınız! Patates ve soğan, yalnızca yemek tariflerinde değil, buzlanmayı önlemede de harikalar yaratıyor.

Soğan Yöntemi:

• Soğanı ortadan ikiye kesin.
• Ön camın her yerine dairesel hareketlerle sürün.
• Soğanın içindeki doğal asitler, camın üzerinde ince bir koruma tabakası oluşturuyor ve buz oluşumunu engelliyor.

Patates Yöntemi:

• Patatesi ikiye bölün.
• Ön camı patatesle ovalayın.
• Patatesin içindeki nişasta, camda su tutmayan bir katman oluşturuyor ve buzlanmayı minimuma indiriyor.

Anında Buzu Eriten Alternatif: Limon Kolonyası!

Ön camınız çoktan buz tuttuysa, hemen limon kolonyası sıkarak buzu saniyeler içinde çözdürebilirsiniz.
Alkol oranı yüksek olduğu için buz anında eriyor ve cam tertemiz oluyor.

İpucu:

• Soğan ve patatesi gece camınıza sürerseniz, sabah buzlanma oluşmaz.
• Kolonya ise acil durum çözümü olarak ideal.

İlk bakışta mantığa aykırı gibi görünse de, demiryolu güvenliği uzmanlarının bu konudaki kararı, trenlerin kendine has tasarımından ve çarpışma dinamiklerinden kaynaklanıyor. Bu durum, yalnızca maliyet hesabı değil, aynı zamanda yolcu güvenliğini maksimize etmeye yönelik karmaşık mühendislik analizlerinin bir sonucu.

Trenlerde emniyet kemeri olmamasının en temel nedenlerinden biri, şaşırtıcı derecede düşük kaza oranları ve yüksek maliyet. Demiryolu kazaları, her ne kadar meydana geldiklerinde yıkıcı olabilseler de, diğer taşıtlara kıyasla oldukça nadirdir.

Örneğin, Avrupa Komisyonu'nun 2019 verilerine göre, bir tren yolcusunun ölüm riski, milyar tren kilometresi başına yalnızca yaklaşık 0,09 ölüm olarak hesaplanmıştır. Bu oran, otobüs ve yolcu otobüslerinin neredeyse üçte biri, otomobil yolcularının ise tam 28 kat daha düşüğüdür. Bu istatistikler, demiryolu yolculuğunu açık ara en güvenli kara taşımacılığı seçeneklerinden biri yapıyor.

En iyi koruma kalkanı: Koltuklar

Ancak mesele sadece tren şirketlerinin para harcamak istememesi değil. Trenler, bir otomobil veya uçaktan farklı çarpışma senaryolarına göre tasarlanmıştır ve bu senaryolarda emniyet kemerleri durumu iyileştirmek yerine kötüleştirebilir.

Otomobillerde emniyet kemerleri, yolcuların araçtan fırlamasını veya ön konsol/koltuğa çarpmasını engeller. Oysa trende çarpışma durumunda yolcuların yaralanmasına neden olan ana etken, genellikle önlerindeki koltuğa çarpmalarıdır. Güvenlik raporlarına göre, tren koltuklarının özel yerleşimi ve yapısı, yolcuların vücut hareketini kısıtlamanın ve dolayısıyla yaralanma şiddetini azaltmanın en etkili yolu olarak görülüyor. Koltuklar, bir nevi enerji emici yastık görevi görüyor.

Zorluklar ve pratiklik sorunu

Tren şirketleri ve güvenlik kuruluşları, daha gelişmiş üç noktalı emniyet kemerlerini bile test etti. Ancak bu denemeler de beklenen iyileşmeyi sağlamadı ve beraberinde yeni sorunlar getirdi.

Demiryolu Güvenliği ve Standartları Kurulu (RSSB) tarafından yapılan araştırmalar, kemer takmayı tercih edenlerin yaralanma sonuçları iyileşse bile, takmayanların sertleştirilmiş koltuklara çarpması nedeniyle yaralanma sonuçlarında genel olarak hafif bir kötüleşme olduğunu gösterdi. Özellikle kısa boylu kadınlar ve gençler gibi belirli gruplarda, boyun yaralanmalarının kabul edilebilir sınırların dışına çıktığı saptandı. Bu sorunu çözmek için yeni bir koltuk tasarımı gerektiği, ancak bunun getireceği zorlukların büyük olduğu vurgulandı.

Yolcu ve personel tercihi

Son olarak, bu kararın ardında pratiklik ve sosyolojik etkenler de yatıyor. Eski ABD Federal Demiryolu İdaresi yetkilisi Steven R. Ditmeyer'in 2017'de belirttiği gibi: "Dünyanın hiçbir yerinde trenlerde emniyet kemeri kullanılmıyor."

Yolcular, trende ayağa kalkıp dolaşabilme, tuvalete gidebilme veya yemek yiyebilme esnekliğine sahip olmak istiyor. Öte yandan, tren mürettebatı da her yolcunun emniyet kemeri takmasını zorunlu kılma ve denetleme yükünü üstlenmek istemiyor.

Sonuç olarak, trenlerde emniyet kemerinin olmaması, bir güvenlik ihmali değil; yolcuların hareket özgürlüğünü korurken, zaten çok düşük olan kaza riskini, karmaşık çarpışma dinamikleri içinde mevcut tasarımın en güvenli şekilde yönettiği yönündeki bilimsel ve mühendislik tabanlı bir karar.

Silika jel ne işe yarıyor?

Silika jel, havadaki nemi emen, yani bir tür kurutucu işlevi gören maddedir. Ürünlerin içinde oluşabilecek nemi dengeleyerek küf ve kötü koku oluşumunu engeller.

Uzmanlara göre silika jel, yalnızca ambalaj koruyucusu değil. Havadaki fazla nemi emme özelliği sayesinde özellikle nemli bölgelerde büyük avantaj sağlar. Örneğin dolaplarda, banyo çekmecelerinde ya da ayakkabılıklarda kullanıldığında eşyaların ömrünü uzatır.

Peki araçla ne ilgisi var?

Kış aylarında araç camlarında oluşan buğu, sürücülerin en sık yaşadığı problemlerden biridir. Soğuk havalarda aracın içinde biriken nem, görüşü ciddi şekilde engeller ve sürüş güvenliğini riske atar.

Torpidonun içine, ön cama yakın bir noktaya ya da koltuk altına yerleştirilen birkaç poşet, araç içindeki fazla nemi emerek buğulanmayı önler. Bazı uzmanlar, poşetleri bir çorabın içine koyarak torpidoya bırakmanın etkili bir yöntem olduğunu belirtiyor. Böylece camların iç kısmında buğu oluşmadan, sabahları uzun uzun beklemeden yola çıkmak mümkün hale geliyor. Ayrıca silika jel, nemden kaynaklanan küf ve kötü koku oluşumunu da azaltıyor.

Silika jel poşetlerinin bir diğer avantajı yeniden kullanılabiliyor olmaları

Silika jel poşetleri zamanla nemi emdiklerinde etkilerini yitirmeye başlarlar ancak düşük sıcaklıkta fırında 10-15 dakika kadar kurutularak eski haline dönerler.

Ayrıca sadece arabada değil, nemli dolaplarda, banyo çekmecelerinde, ayakkabılıklarda veya fotoğraf makinelerinin bulunduğu çantalarda kullanılabilir. Küçük bir torbaya koyup farklı alanlarda değerlendirmek, eşyaların küflenmesini ve nem kokusunu önler.