"Bu Tablo Artık Görmezden Gelinemez"

Yönetim Kurulu açıklamasında, geçtiğimiz hafta Bursa ve İstanbul’da görev yapan Yardımcı Hizmetler Sınıfı mensubu iki üyenin intihar girişiminde bulunduğu ve tedavilerinin devam ettiği bildirildi. Dün ise Anayasa Mahkemesi önünde emekli bir polis memurunun yaşamına son verdiğine dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:

"Son beş günde 7 emniyet teşkilatı mensubu hayatını kaybetti. Dün ise emekli bir mensubumuz 'Para için değil, onurumuz için' diyerek yaşamına son verdi. Bu tablo artık görmezden gelinemez. Yaşanan can kayıplarına, ekonomik sorunlara ve özlük haklarındaki kayıplara dikkat çekmek amacıyla 28 Eylül Pazartesi günü öğleden sonra ülke genelinde iş bırakıyoruz."

Talepler ve Çözülmeyen Sorunlar

Açıklamada, teşkilat çalışanlarının ve emeklilerinin karşı karşıya kaldığı temel sorunlar ve somut adım atılmayan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• 3600 Ek Gösterge: Birinci dereceye ulaşan tüm kamu görevlilerini kapsayacak düzenlemenin beklentileri karşılamaması.

• Yardımcı Hizmetler Sınıfı: Sınıf bünyesinde görev yapan personelin kronikleşen sorunlarının çözülememesi.

• Eşit İşe Eşit Ücret: Toplu sözleşme masasında emniyet teşkilatının göz ardı edilmesi ve Emniyet Meslek Kanunu’nun yıllardır hayata geçirilememesi.

• 5510 Sayılı Kanun ve Emeklilik: 2008 sonrası göreve başlayan personeli emeklilikte bekleyen gelir kayıpları ve geçim sıkıntısı.

Ülke Genelinde Eylem Çağrısı

Emniyet Teşkilatı Sendikası, eylemin tek bir bölgeye özel olmadığını, tüm yurtta eş zamanlı gerçekleştirileceğini belirterek çağrısını şu sözlerle tamamladı: "Bu eylem; teşkilatımızın onuru, mensuplarımızın yaşam hakkı, emeği ve geleceğimiz içindir."

Fren Arızasında Hayat Kurtaran Sistem

KGM verilerine göre kaçış rampaları; uzun ve dik inişli karayollarında fren sistemleri aşırı ısınan veya tamamen arızalanan araçların, kontrolsüz bir şekilde seyretmesini engelleyerek güvenli bir alanda durdurulması amacıyla tasarlanıyor. Sürücülerin bu rampaları doğru ve zamanında kullanması, muhtemel ölümlü ve yaralanmalı kazaların önüne geçiyor.

Sürücülerin Dikkat Etmesi Gereken Kurallar

Karayolları Genel Müdürlüğü broşüründe, kaçış rampalarının kullanımı ve yaklaşım hatlarında uygulanması gereken temel kurallar şu şekilde sıralandı:

• Trafik İşaretlerini Takip Edin: İniş eğimli yollara girilmeden önce ve yol boyunca yer alan "Kaçış Rampası" ve "Fren Arızası Durumunda Kaçış Rampasını Kullanın" levhalarına dikkat edilmelidir.

• Erken Karar Verin: Fren hidroliğinde veya sisteminde bir arıza hissedildiği an, araç hız kazanmadan kaçış rampası yönlendirici levhaları takip edilerek rampaya giriş yapılmalıdır.

• Giriş Şeridini Boş Bırakın: Kaçış rampasına yaklaşım şeritleri ve rampanın kendisi kesinlikle park etmek, duraklamak veya mola vermek amacıyla kullanılmamalıdır.

• Mıcır Yatak Alanına Doğru Müdahale: Rampalarda aracın hızını yavaşlatıp güvenle saplanmasını sağlayan özel agrega (mıcır) malzeme bulunmaktadır. Araç rampaya girdikten sonra direksiyon hakimiyeti korunarak durması beklenmelidir.

Erzincan Yol Ağında Hayati Öneme Sahip

Türkiye'de bu rampalar, Manisa-İzmir Devlet Yolu, Muğla-Fethiye Devlet Yolu, Antalya-Akseki-Konya Devlet Yolu (2 tane), Ankara-Kırıkkale Devlet Yolu, Tarsus-Pozantı Otoyolu (2 tane), Pozantı-Tarsus Otoyolu (2 tane), Kayseri-Develi İl Yolu, Refahiye-Erzincan Devlet Yolu ve Mardin'de bulunuyor.

Sivas-Erzincan, Erzincan-Gümüşhane ve Erzincan-Erzurum kara yolları gibi yüksek rakımlı ve uzun inişli geçitleri kullanan ağır vasıta, otobüs ve yük taşıtı sürücülerinin, dik eğimli rampalardan inmeden önce düşük vitesle seyretmeleri ve araç fren durumlarını sürekli kontrol etmeleri gerektiği hatırlatıldı.

Kongreye YENİ Parti Çayırlı teşkilatının üyeleri ve partililer katılırken, ilçe teşkilatının yeni dönem çalışmalarına ilişkin mesajlar da verildi. YENİ Parti Çayırlı İlçe Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, kongrenin teşkilat açısından yeni bir dönemin başlangıcı olduğu belirtildi.

Kongrede tek aday olarak yer alan Tuncay Aksünger’in üyelerin oylarıyla ilçe başkanlığına seçilmesinin ardından teşkilat tarafından kendisine yeni görev döneminde başarı dilekleri iletildi.

Kongrenin Divan Başkanlığını YENİ Parti Erzincan İl Başkan Yardımcısı Turan Gürakan yürüttü. Kongre sürecinin tamamlanmasının ardından yapılan değerlendirmede, Çayırlı İlçe Başkanlığı’nın çalışmalarını birlik, beraberlik ve ortak akıl anlayışıyla sürdürmesinin hedeflendiği ifade edildi.

YENİ Parti Çayırlı İlçe Başkanlığı, kongrenin ilçeye, teşkilata ve partiye hayırlı olmasını diledi.

Kongre takviminde önemli aşama

Çayırlı’daki kongre, YENİ Parti’nin teşkilat seçimleri kapsamında 26-27 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen ilçe başkanlığı ön seçimleri sürecinin ardından geldi. Partinin güncel kongre takviminde ilçe kongrelerinin 3-6 Ekim 2026 tarihleri arasında yapılması öngörülüyor.

Çayırlı İlçe Başkanı Tuncay Aksünger de kongre öncesinde yaptığı açıklamada, 26 Eylül Cumartesi günü Çayırlı Belediyesi Düğün Salonu’nda gerçekleştirilecek 1. Olağan İlçe Kongresi için çağrıda bulunmuştu.

Erzincan’da kent ekonomisine ve sosyal yaşamına katkı sunması beklenen yeni bir işletme daha hizmete girdi.

Şafak Sönmez ve Mustafa Baran’ın girişimleriyle hayata geçirilen işletmenin açılış törenine AK Parti Erzincan Milletvekili Süleyman Karaman, Erzincan Belediye Başkanı Bekir Aksun, MHP Erzincan İl Başkanı Bilgehan Çağrı Özarslan, AK Parti ve MHP teşkilatlarının temsilcileri, eski Belediye Başkanı Yüksel Çakır ile ETSO Başkan Adayı Süleyman Tan katıldı.

Açılışta yoğun katılım

Düzenlenen törende işletme sahipleri ve davetliler bir araya gelirken, yeni işletmenin Erzincan’a hayırlı olması temennisinde bulunuldu.

AK Parti Erzincan Milletvekili Süleyman Karaman, açılışın ardından yaptığı değerlendirmede, şehre değer katan yeni işletmenin sahiplerine hayırlı ve bol kazançlar diledi.

Karaman, Erzincan’daki tüm esnaflara bereketli kazanç temennisinde bulunarak, yeni işletmenin kent için hayırlı olmasını diledi.

Açılış töreni, davetlilerin işletmeyi gezmesi ve işletme sahipleriyle bir araya gelmesinin ardından sona erdi.

YENİ Parti Erzincan İl Başkanı Cevdet Ersoy, beraberindeki il ve ilçe yöneticileri, Çağlayan Belediye Başkanı Çetin Çay, meclis üyeleri ve partililerle birlikte Durniyaz Şahin’in cenaze törenine katıldı.

Cenaze töreninde Şahin ailesinin acısını paylaşan YENİ Parti heyeti, merhumeye Allah’tan rahmet, ailesine ve yakınlarına başsağlığı ve sabır dileklerini iletti.

YENİ Parti Erzincan İl Başkanlığı tarafından yapılan taziye mesajında, Tercan İl Genel Meclis Üyesi Tekin Şahin başta olmak üzere Şahin ailesinin, yakınlarının ve sevenlerinin acısının paylaşıldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Merhumeye Allah’tan rahmet; başta Sayın Tekin Şahin olmak üzere Şahin ailesine, yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı ve sabır diliyoruz. Acınızı paylaşıyor, ailenizin yanında olduğumuzu ifade ediyoruz” ifadelerine yer verildi.

Cenaze törenine katılan YENİ Parti teşkilat mensupları da aileye taziye dileklerini ileterek zor günlerinde yanlarında olduklarını belirtti.

Merkez İlçe Başkanlığından yapılan açıklamada, ön seçimin parti üyeleri ve teşkilat mensuplarının katılımıyla gerçekleştirildiği belirtildi. Açıklamada, seçim sürecinin teşkilat içerisinde yoğun katılımla tamamlandığı ifade edildi.

YENİ Parti'nin Erzincan teşkilatlanmasında daha önce de Merkez İlçe Başkanı olarak görev yapan Ali Aras, böylece gerçekleştirilen ön seçim sonucunda yeniden Merkez İlçe Başkanlığı görevine getirildi. Aras, daha önce YENİ Parti Erzincan Merkez İlçe Kurucu Başkanı olarak da görev yapmıştı.

Seçim sonrasında Merkez İlçe Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, ön seçime katılan Divan Kurulu, il ve ilçe örgütü, yönetim kurulu, parti teşkilatı, delegeler ve üyelere teşekkür edildi.

Açıklamada, “Merkez İlçe Başkanlığı ön seçimimizi, 26 Eylül 2026 tarihinde üyelerimizin ve örgütümüzün büyük coşkusuyla başarıyla gerçekleştirdik” ifadelerine yer verildi.

Teşkilat açıklamasında ayrıca seçim sürecine katkı sağlayan ve oy kullanan üyelere teşekkür edilerek, parti içerisindeki birlik ve beraberliğe vurgu yapıldı. Açıklamanın sonunda “Birlikte daha güçlüyüz” mesajı paylaşıldı.

Ali Aras'ın yeniden Merkez İlçe Başkanlığı görevini üstlenmesiyle birlikte YENİ Parti Erzincan teşkilatında ilçe yapılanmasına yönelik çalışmaların devam etmesi bekleniyor. Aras, eylül ayı içerisinde gerçekleştirilen teşkilat toplantılarında da Merkez İlçe Başkanı sıfatıyla yer almış ve ilçe başkanlarıyla yapılan toplantılarda kongre sürecine ilişkin çalışmalara katılmıştı.

Öte yandan daha önce yayımlanan haberlerde YENİ Parti Erzincan Merkez İlçe Başkanlığı için 5 Ekim 2026 tarihinde birinci olağan kongre yapılmasının planlandığı bildirilmişti. Bu nedenle 26 Eylül'deki işlemin, parti teşkilatının açıklamasındaki ifadeyle “ön seçim” niteliğinde olduğu; 5 Ekim'deki kongre sürecinin ise ayrıca takip edilmesi gerektiği anlaşılıyor.

Yeni dönemde Ali Aras başkanlığındaki Merkez İlçe teşkilatının Erzincan'daki örgütlenme ve saha çalışmalarına devam etmesi bekleniyor.

Ürün fiyatlarının geçen yıla yakın seyrettiğini belirten Mühürdaroğlu, başta gübre ve mazot olmak üzere artan girdi maliyetlerinin üreticinin kazancını önemli ölçüde baskıladığını söyledi.

Erzincan’da tarımsal ürün piyasasının önemli merkezlerinden Buğday Meydanı’nda hareketlilik devam ederken, üreticinin maliyet yükü gündemdeki yerini koruyor.

Buğday, arpa, yemlik ve tohumluk ürünlerin alım satımını yapan Abdullah Erdem Mühürdaroğlu, yıllardır takip ettikleri piyasadaki son durumu anlattı. Ailesinin yaklaşık 70-80 yıldır bu işle uğraştığını belirten Mühürdaroğlu, hem üreticinin yaşadığı sorunları hem de piyasadaki değişimleri yakından gözlemlediklerini ifade etti.

Buğdayın fiyatı 25 bin liraya kadar çıkıyor

Bu yıl buğday fiyatlarının ürünün çeşidine ve kalitesine göre değiştiğini belirten Mühürdaroğlu, piyasada satışların genel olarak 15 bin ila 20 bin lira arasında gerçekleştiğini söyledi. Kaliteli bazı buğdaylarda ise fiyatın 25 bin liraya kadar çıkabildiğini aktardı.

Ancak fiyatlardaki bu seviyenin üreticiyi rahatlatmadığını belirten Mühürdaroğlu, geçen yıla kıyasla ciddi bir fiyat değişimi yaşanmadığına dikkat çekti.

Asıl yük tarladaki maliyet

Ürün fiyatlarının büyük ölçüde geçen yılki seviyelerde kalmasına karşın üretim giderlerinin arttığını vurgulayan Mühürdaroğlu, özellikle gübre ve mazot fiyatlarındaki yükselişin çiftçinin hesabını zorlaştırdığını söyledi.

Üreticinin tarlaya girmek için daha fazla para harcadığını belirten Mühürdaroğlu, hasat sonunda elde edilen gelirin ise artan maliyetlerle aynı oranda yükselmediğini ifade etti.

Verim iyi ama kazanç aynı oranda artmıyor

Bu sezon verim açısından genel olarak olumlu bir tablo bulunduğunu belirten Mühürdaroğlu, tarlalarda ürün miktarının iyi olduğunu söyledi.

Ancak yüksek verimin tek başına üreticiyi kurtarmadığını dile getiren Mühürdaroğlu, gübre, mazot, tohum ve diğer girdilerdeki artışların hesaba katılması gerektiğini belirtti.

Arpa tohumu satışlarında durgunluk

Arpa tohumu piyasasında da durgunluk yaşandığını aktaran Mühürdaroğlu, yüksek fiyatların üreticinin alım kararlarını etkilediğini söyledi.

Akaryakıt ve diğer tarımsal girdilerdeki artışların piyasadaki hareketliliği de olumsuz etkilediğini belirten Mühürdaroğlu, üreticilerin ekim döneminde yapacakları harcamaları daha dikkatli hesapladığını ifade etti.

“Üretici yaptığı masrafın karşılığını görmek istiyor”

Tarımsal ürün piyasasında yaşanan hareketliliğin tek bir ürün üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Mühürdaroğlu, buğday, arpa, yemlik ürünler ve tohumluk ürünlerin fiyatlarının birbirini etkilediğini söyledi.

Üreticinin alım gücünün piyasadaki ticareti doğrudan etkilediğini ifade eden Mühürdaroğlu, esnaf açısından da üreticinin ayakta kalmasının ve alım satımın devam etmesinin önem taşıdığını vurguladı.

Yaklaşık 70-80 yıllık esnaflık deneyimleri boyunca piyasadaki değişimleri takip ettiklerini belirten Mühürdaroğlu, bu yıl verimin iyi olmasına rağmen fiyatların geçen yıla yakın kalmasının, artan üretim maliyetleri nedeniyle çiftçinin üzerindeki baskıyı artırdığını söyledi.

Mühürdaroğlu, tarımsal piyasada sürdürülebilirliğin sağlanması için ürün fiyatları belirlenirken üreticinin karşı karşıya olduğu maliyetlerin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

İhale Detayları ve Katılım Bilgileri

Refahiye Belediye Başkanlığı bünyesinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilecek olan projenin detayları şöyle:

· İhale Kayıt Numarası (İKN): 2026/1785261

· İhale Tarihi ve Saati: 29.09.2026 – 14:00

· İhalenin Yapılacağı Yer: Refahiye Belediye Başkanlığı Toplantı Salonu

· İdarenin Adresi: Camiişerif Mah. Saadettin Karaman Sk. No:13 Refahiye / Erzincan

· İletişim: 0466 611 20 16

· Doküman Erişimi: İhale dokümanı EKAP (https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/) üzerinden görülebilir ve indirilebilir. Teklif verilebilmesi için dokümanın EKAP üzerinden indirilmesi zorunludur.

Proje Kapsamında Yapılacak Başlıca İşler

Proje; boru döşeme, kazı, dolgu ve yeni baca sistemlerinin kurulumunu kapsayan modern bir mühendislik çalışmasını içeriyor:

Kaynak: Refahiye Belediyesi

Erzincan’da tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan üreticiler, artan girdi maliyetleri karşısında zor günler geçiriyor. Mecidiyeköy’de yaklaşık 45 yıldır çiftçilik ve hayvancılık yapan Hasan Akbulut, özellikle yem, mazot ve saman fiyatlarındaki artışın üretimin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirtti.

Akbulut, hayvancılığın en önemli gider kalemlerinden birinin yem olduğunu ifade ederek bir torba yemin fiyatının yaklaşık 1.000 liraya ulaştığını, buna karşılık etin kilogram fiyatının ortalama 500 lira seviyesinde bulunduğunu söyledi.

Hayvanın cinsine göre satış fiyatlarının değişebildiğini belirten Akbulut, asıl sorunun üretim maliyetleri ile satış gelirleri arasındaki fark olduğunu dile getirdi.

Üretici maliyet baskısı altında

Yem dışında mazot ve diğer üretim giderlerinin de çiftçi ve hayvancının yükünü artırdığını belirten Akbulut, tarım ile hayvancılığın birbirine bağlı olduğunu söyledi. Tarımsal üretimde yaşanan maliyet artışlarının doğrudan hayvancılık sektörüne yansıdığını ifade eden Akbulut, üreticinin temel girdiler konusunda desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Samanın fiyatı da cep yakıyor

Üreticinin bir diğer önemli sorununun saman maliyeti olduğunu belirten Akbulut, Erzincan’da yeterli üretim yapılmadığı için samanın önemli bölümünün başka illerden getirildiğini söyledi.

Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin gibi illerden Erzincan’a getirilen samanın nakliye giderleriyle birlikte daha yüksek maliyetle üreticiye ulaştığını belirten Akbulut, samanın ton fiyatının 7 bin ila 7 bin 500 lira seviyelerine kadar çıktığını ifade etti.

Akbulut, Erzincan’da samanlık ürünlerin ekiminin artırılması halinde hem dışarıdan yapılan sevkiyatın azalacağını hem de üreticinin daha uygun maliyetle saman temin edebileceğini savundu.

“Erzincan üretirse maliyet düşer”

Erzincan’da samanlık ürünlerin daha fazla ekilmesi durumunda önemli bir maliyet avantajı oluşabileceğini belirten Akbulut, kentte üretimin artırılması halinde saman fiyatının ton başına yaklaşık 3 bin lira seviyelerine kadar gerileyebileceğini öngördüklerini söyledi.

Böyle bir üretim modelinin hem çiftçiye hem de hayvancılıkla uğraşan vatandaşlara katkı sağlayacağını belirten Akbulut, yerel üretimin artırılmasının dışa bağımlılığı ve nakliye maliyetlerini de azaltacağını ifade etti.

“Üretmek istiyoruz ama yük ağırlaşıyor”

Yaklaşık 45 yıldır sektörün içerisinde olduğunu vurgulayan Akbulut, üreticilerin yaşanan bütün sıkıntılara rağmen üretimden kopmak istemediğini söyledi.

Akbulut, özellikle yem, mazot ve saman gibi temel girdilerde üreticinin karşılayabileceği fiyatların oluşması gerektiğini belirterek, tarım ve hayvancılığın sürdürülebilmesi için maliyetlerle satış fiyatları arasında daha dengeli bir yapı kurulması çağrısında bulundu.

“Biz üretmeye devam etmek istiyoruz” diyen Akbulut, yetkililerden üreticilerin yaşadığı sorunlara kulak verilmesini ve gerekli desteklerin sağlanmasını istedi.

Akbulut, üreticinin ayakta kalabilmesi için maliyet yükünün hafifletilmesinin yanı sıra Erzincan’da yem ve saman üretiminin artırılmasının da önemli bir çözüm olabileceğini dile getirdi.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi Doç. Dr. Hakan Gökalp Taş, Kulak Burun Boğaz (KBB) Kliniği hekimleriyle gerçekleştirdiği toplantıda, klinikte sunulan sağlık hizmetlerinin mevcut durumunu değerlendirdi.

Toplantıda KBB Kliniğinin günlük çalışma düzeni, sağlık hizmetlerinin işleyişi ve sahada karşılaşılan konular ele alındı. Hekimlerden klinikte yürütülen çalışmalar hakkında bilgi alan Taş, sağlık hizmetlerinin daha etkin ve verimli şekilde sürdürülebilmesi için hekimlerin görüş ve önerilerini dinledi.

Hekimlerin görüşleri değerlendirildi

Klinik çalışanlarının sahadaki deneyimlerinin aktarıldığı toplantıda, mevcut uygulamalar gözden geçirilirken hizmet süreçlerinin geliştirilmesine yönelik öneriler üzerinde görüş alışverişinde bulunuldu.

Hastalara sunulan tanı ve tedavi hizmetlerinin niteliğinin artırılması, çalışma süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi ve sağlık hizmetlerinin kesintisiz şekilde sürdürülmesine yönelik başlıklar da toplantının gündeminde yer aldı.

Yeni çalışmalar için değerlendirme

Hastane yönetimi ile KBB Kliniği hekimlerinin karşılıklı değerlendirmelerde bulunduğu toplantıda, mevcut çalışmaların yanı sıra önümüzdeki süreçte yapılabilecek uygulamalar da ele alındı.

Hastane yönetiminin kliniklerle gerçekleştirdiği bu tür toplantıların, sağlık hizmetlerinin sahadaki işleyişinin doğrudan değerlendirilmesine ve ihtiyaçların belirlenmesine katkı sunduğu belirtildi.

KBB Kliniğinde sağlık hizmetlerinin daha etkin ve kaliteli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla değerlendirme ve çalışmaların devam edeceği bildirildi.

"Dijital Dünyada Güvenli Adımlar" başlığıyla gerçekleştirilecek seminerde, emniyetin alanında uzman personeli tarafından hayati uyarılar ve bilgilendirmeler paylaşılacak.

Eğitimde Hangi Konular Ele Alınacak?

1. Siber Güvenlik (SİBERAY)

· Sanal Bahis Belası: Gençleri ağa düşüren yasa dışı bahis sitelerinin tehlikeleri.

· Şans Oyunları ve Kumar: İnternet ortamındaki gizli kumar tuzakları ve mücadele yöntemleri.

· Dijital Güvenlik: İnternette güvenli kalmanın ve kişisel verileri korumanın yolları.

2. Terörle Mücadele ve Güvenli Gelecek

· Terörün Yöntemleri ve Finansmanı: Örgütlerin gençleri ve vatandaşları kandırma taktikleri ile gelir kaynakları.

· Bilinçli Toplum, Güçlü Yarınlar: Terörle mücadelede bireysel farkındalık ve emniyetle iş birliği.

· "El Ele Güvenli Geleceğe": Gençleri yasa dışı oluşumlardan koruma stratejileri.

Etkinlik Detayları

· Tarih: 30 Eylül 2026 Çarşamba

· Saat: 10:30

· Yer: EBYÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Kampüsü – Başöğretmen Salonu

· Konuşmacılar: Emniyet Müdürlüğü Uzmanları

Gerek çocuklarını dijital ortamın risklerinden korumak isteyen ailelerin gerekse üniversite gençliğinin bu kritik eğitime katılması önemle tavsiye ediliyor.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekim Yardımcısı ve Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Alevtina Ersoy, Alzheimer hastalığıyla ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu.

Erzincan’ın ileri yaş nüfusu bakımından dikkat çeken illerden biri olduğunu belirten Ersoy, kent merkezi ve köylerde 80, 90 hatta 100 yaşındaki vatandaşların sağlık kuruluşlarına başvurduğunu söyledi. Yaşın ilerlemesiyle birlikte Alzheimer ve Parkinson gibi nörolojik hastalıkların görülme sıklığının da arttığına dikkat çekti.

Asıl mücadele hastalık ilerlediğinde başlıyor

Alzheimer’ın sadece hastayı değil, ailesini ve bakımını üstlenen kişileri de uzun süre etkileyen bir süreç olduğunu belirten Ersoy, hastalığın ilk dönemlerinde kişinin günlük ihtiyaçlarını büyük ölçüde kendi başına karşılayabildiğini ifade etti.

Ancak hastalık ilerledikçe tablo değişiyor. Kişinin giyinme, kişisel bakım ve günlük işlerini yerine getirmekte zorlanabildiğini belirten Ersoy; yakınlarını tanımama, odaları karıştırma ve günlük yaşam becerilerinde gerileme gibi sorunların ortaya çıkabileceğini kaydetti.

Bu dönemde bakım sorumluluğunun büyük ölçüde aile bireylerinin üzerine kaldığını belirten Ersoy, hasta yakınlarının sürece önceden hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.

Alzheimer hastasının düzeni bozulmamalı

İleri evredeki Alzheimer hastalarının çevrelerindeki değişikliklerden daha fazla etkilenebildiğini belirten Ersoy, mümkün olduğunca tanıdık ve düzenli bir yaşam ortamının korunması gerektiğini söyledi.

Bakıcıların ya da hastanın kaldığı yerin sık sık değiştirilmesinin bazı hastalarda huzursuzluk ve uyum sorunlarına yol açabileceğine dikkat çeken Ersoy, bakım sürecinde istikrarın önemli olduğunu ifade etti.

Özellikle hastanın kısa aralıklarla farklı aile bireylerinin yanında kalmasının mevcut düzenini bozabileceğini belirten Ersoy, bakım planının mümkün olduğunca sabit tutulmasını önerdi.

Geceleri ortaya çıkan huzursuzluğa dikkat

Alzheimer hastalarında hastalık ilerledikçe uyku düzeninin de bozulabileceğini belirten Ersoy, bazı hastaların geceleri uyanarak evden çıkmak istemesi veya huzursuz davranışlar sergilemesinin mümkün olduğunu söyledi.

Akşam saatlerinde çay ve kahve gibi uyarıcıların sınırlandırılmasının yararlı olabileceğini belirten Ersoy, kullanılan ilaçların da doktor kontrolünde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Hastanın başka sağlık sorunları ve kullandığı tedavilerin de uyku düzenini etkileyebileceğini ifade etti.

Evde güvenlik önlemleri hayati önem taşıyor

Hastalığın ilerleyen dönemlerinde denge, yön bulma ve günlük yaşam becerilerinde sorunlar yaşanabileceğine dikkat çeken Ersoy, ev ortamının Alzheimer hastasının ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

Banyo ve tuvalet gibi alanlarda tutunma aparatlarının kullanılmasının güvenliği artırabileceğini ifade eden Ersoy, özellikle geceleri evin yeterli şekilde aydınlatılmasının da önemli olduğunu söyledi.

Karanlık ortamların bazı hastalarda yönelim güçlüğünü ve huzursuzluğu artırabileceğini belirten Ersoy, ailelerin bu konuda gerekli tedbirleri alması gerektiğine dikkat çekti.

“Unutkanlığı yaşlılığın doğal sonucu olarak görmeyin”

Alzheimer konusunda en önemli konulardan birinin erken farkındalık olduğunu belirten Ersoy, her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğinin altını çizdi.

Buna karşın unutkanlığın sürekli hale gelmesi, giderek artması ve kişinin günlük yaşamını etkilemeye başlaması durumunda uzman değerlendirmesinin gerekli olduğunu söyledi.

Alzheimer’ın yavaş ilerleyen bir hastalık olduğunu belirten Ersoy, belirtilerin takip edilmesi, gerekli durumlarda nöroloji uzmanına başvurulması ve tanı sonrasında düzenli kontrollerin aksatılmaması gerektiğini ifade etti.

Erzincan’da uzmanlardan verilen mesaj ise net: Unutkanlık yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak görülmemeli; özellikle kişinin günlük yaşamını ve bağımsızlığını etkilemeye başlayan değişiklikler göz ardı edilmemeli.

Erzincan’ın tarihi denildiğinde akla çoğunlukla devletler, savaşlar, hükümdarlar ve şehirleşme süreçleri geliyor. Ancak Yukarı Fırat Havzası’nın binlerce yıllık geçmişine ilişkin araştırmalar, bu coğrafyanın aynı zamanda insanların doğayı anlamlandırdığı, kutsal kabul ettiği ve çevresindeki unsurlara sembolik anlamlar yüklediği bir inanç dünyasına da ev sahipliği yaptığını gösteriyor.

Erzincan Valiliği ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi tarafından hazırlanan “Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan” külliyatının İslamiyet öncesi Yukarı Fırat Havzası'nın dinî tarihine ayrılan bölümlerinde Hayaşa coğrafyasının dinî geçmişi; tanrılar, tapınaklar, kültler, Hristiyanlığın yayılışı ve sonraki dinî dönüşümler üzerinden ele alınıyor. Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi kayıtlarında da Tahir Erdoğan Şahin’in Hayaşa Bölgesi Tarihi adlı iki ciltlik çalışmasının ilk cildinde Hurriler, Hayaşa, Urartular, Medler, Persler ve diğer dönemlerin bölgeleri, kentleri, halkları, tanrıları ve tapınaklarının incelendiği görülüyor.

Dağlar ve ırmaklar yalnızca coğrafya değildi

Erzincan ve çevresinin eski inanç dünyasına ilişkin çalışmalarda dikkat çeken noktalardan biri, doğal çevrenin kültürel ve dinî anlamlarla ilişkilendirilmesi.

Tahir Erdoğan Şahin’in Azzi/Hayaşa üzerine çalışmalarında, bölgedeki dağlardan ırmaklara, vadilerden kaya oluşumlarına kadar çeşitli doğal unsurların yalnızca coğrafi özellikler olarak değil, mitolojik ve sembolik anlamlar taşıyan unsurlar olarak değerlendirildiği görülüyor. Bu yaklaşımda özellikle Fırat Nehri'nin eski adlandırmalarından biri olarak verilen Mala dikkat çekiyor.

Bu anlatı, Yukarı Fırat coğrafyasındaki inanç dünyasının insan ile çevre arasındaki ilişki üzerinden okunabileceğini gösteriyor.

Ancak burada önemli bir bilimsel ayrım bulunuyor: Bu tür anlatımların bir bölümü doğrudan arkeolojik bulgulara dayanırken, bir bölümü mitolojik metinler, sonraki dönem kaynakları ve tarihî coğrafya yorumlarının birlikte değerlendirilmesine dayanıyor. Dolayısıyla bugün “Erzincan’daki bütün dağlar ve ırmaklar kutsaldı” şeklinde kesin bir tarihsel hüküm vermek yerine, doğal unsurların bazı kült ve mitolojik anlatılarda özel anlamlar kazandığını söylemek daha doğru.

Fırat'ın eski inanç dünyasındaki yeri

Bu çerçevede Fırat Nehri ayrı bir önem taşıyor.

Azzi/Hayaşa üzerine yapılan çalışmalarda Fırat'ın eski adlarından biri olarak Mala ismi kullanılıyor ve nehir, bölgenin mitolojik tasavvurunda önemli bir unsur olarak ele alınıyor. Aynı çalışmalarda su kaynakları, pınarlar ve akarsuların çeşitli kültlerle ilişkilendirildiği aktarılıyor.

Bu durumun en dikkat çekici örneklerinden biri Anahita kültü.

Akademik araştırmalarda Anahita, özellikle su, bereket ve arınma ile ilişkilendirilen İranî bir tanrıça olarak ele alınıyor. Erzincan çevresi ise Anahita kültünün Anadolu'daki önemli merkezlerinden biri olarak gösteriliyor. Erzincan Üniversitesi tarafından yayımlanan Uluslararası Erzincan Sempozyumu bildirilerinde, Erzincan/Erez yakınlarında bulunduğu düşünülen Akilisene'de Anahit'e adanmış önemli bir tapınaktan söz ediliyor. Aynı kaynakta Strabon'un Akilisene'deki Anahit tapınağını Armenia bölgesindeki önemli tapınaklardan biri olarak aktardığı belirtiliyor.

Daha sonraki akademik çalışmalarda da Anahita kültünün Anadolu ve Kafkasya'ya yayıldığı, Erzincan'ın bu kültün önemli merkezlerinden biri olduğu ifade ediliyor.

Erzincan'ın antik adıyla inanç dünyası arasındaki bağlantı

Erzincan'ın eski adları da bu tarihî arka planın önemli bir parçasını oluşturuyor.

Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'nde yayımlanan Ruhi Kara'nın çalışmasına göre şehir tarih boyunca Eriza, Aziris, Erez, Erzng, Erznga, Arıngam, Arsingan ve Erzingan gibi farklı adlarla anıldı.

Başka bir akademik çalışmada ise Eriza/Yeriza adı ile Anahit kültü arasında bağlantı kurulduğu; Erez'in Anahit tapınağıyla ilişkilendirildiği aktarılıyor.

Bu noktada tarihî kaynakların ve modern araştırmaların yorumlarını birbirinden ayırmak gerekiyor. Eriza'nın Anahit kült merkeziyle bağlantısı akademik literatürde yer alırken, bu bağlantının ayrıntıları konusunda araştırmacıların dayandıkları kaynaklar ve yorum yöntemleri farklılaşabiliyor.

Aynı coğrafyada farklı inançlar

Erzincan'ın kadim inanç tarihini ilginç hale getiren bir başka unsur ise tek bir dinî sistemin varlığından söz edilememesi.

Tahir Erdoğan Şahin'in Hayaşa bölgesi üzerine çalışmaları, coğrafyada farklı dönemlerde Hurri, Urartu, İranî ve Hristiyan unsurların bulunduğunu; çeşitli tanrı ve kültlerin zaman içerisinde bölgeye ulaştığını veya mevcut kültlerle etkileşime girdiğini savunuyor.

Akademik literatürde Azzi/Hayaša'nın kesin coğrafi sınırları konusunda ise farklı görüşler bulunuyor. Örneğin Serkan Demirel, Hitit çivi yazılı belgelerine dayanarak Azzi-Hayaša'nın Doğu Anadolu'da, Erzurum ile Van Gölü arasındaki bölgede lokalize edilmesinin daha uygun olabileceğini savunuyor. Bu nedenle Erzincan merkezli tarih anlatılarındaki Azzi/Hayaşa sınırlarını kesin ve tartışmasız bir harita olarak değerlendirmek doğru olmaz.

Buna karşılık Erzincan ve çevresine ilişkin saha araştırmaları, bölgenin tarihî, coğrafi ve kültürel açıdan belirli bir bütünlük gösterdiğini; yüzyıllar boyunca farklı inanç ve düşüncelerin bu coğrafyada iz bıraktığını ortaya koyuyor.

İnançların izleri günümüze kadar geldi mi?

Erzincan'ın inanç tarihi yalnızca antik dönemle sınırlı da değil.

Kader Altın'ın Erzincan üzerine yaptığı saha araştırmasında, kent ve köylerdeki bazı Alevi-Bektaşi ritüelleri ile Şamanizm arasında benzerlikler ve farklılıklar inceleniyor. Araştırmacı, verilerin Erzincan'daki gözlem ve mülakatlardan elde edildiğini ve bazı kültürel unsurların halk inançlarında yaşamaya devam ettiğini belirtiyor.

Bu durum, Erzincan'ın inanç tarihinin yalnızca “antik çağda neye inanılıyordu?” sorusuyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Asıl dikkat çekici konu, doğa, kültür, ritüel ve toplumsal hafızanın farklı dönemlerde birbirini nasıl etkilediği.

Bugün Erzincan Ovası'na, Fırat'a, Munzur dağlarına, vadilere veya su kaynaklarına bakıldığında yalnızca doğal bir manzara görülüyor. Oysa bölgenin tarihî kaynakları ve akademik araştırmaları, geçmiş toplumların aynı coğrafyaya farklı anlamlar yüklediğini ortaya koyuyor.

Bu nedenle Erzincan'ın binlerce yıllık inanç haritası, yalnızca tapınakların bulunduğu yerleri gösteren bir harita değil; insanların dağları, suları, kayaları, şehirleri ve gökyüzünü nasıl anlamlandırdığını gösteren kültürel bir harita olarak da okunabilir.

Ve bu haritanın merkezinde, tarih boyunca farklı isimlerle anılan Eriza/Erzincan ve Yukarı Fırat Havzası bulunuyor.

Kaynaklar

• Tahir Erdoğan Şahin, Hayaşa Bölgesi Tarihi: Yukarı Ülke/Erzincan, Berikan Yayınevi, 2014. Türk Tarih Kurumu Kütüphane kataloğu eserin iki cilt olduğunu ve ilk cildin prehistorik dönemlerden Roma'ya kadar Hurriler, Hayaşa, Urartular, Medler, Persler, tanrılar ve tapınakları; ikinci cildin ise Roma'dan Türklere, Hristiyanlık ve Paulikienleri ele aldığını doğruluyor.
• Tahir Erdoğan Şahin & Gülay Sarıçimen, “Erzincan ve Çevresi Araştırmaları-1”, AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 9/23, 2021. Çalışma Azzi/Hayaşa coğrafyasını tarihî, kültürel ve arkeolojik veriler üzerinden inceliyor.
• Serkan Demirel, “A Contribution to Localization of Azzi-Hayaša Mentioned in Hittite Cuneiform Texts”, Archivum Anatolicum, 11/1, 2017, s. 97-110. Azzi-Hayaša'nın lokalizasyonu konusundaki farklı görüşleri ortaya koyuyor.
• Ruhi Kara, “Erzincan Adı Üzerine”, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2016. Erzincan'ın tarih boyunca kullanılan adlarını inceliyor.
• Kader Altın, “Şamanizmin Anadoluya Yansıması: Erzincan İl Örneği”, Düşünce Dünyasında Türkiz, 6/34, 2022, s. 123-140. Erzincan'daki halk inançları üzerine saha araştırması.
• Uluslararası Erzincan Sempozyumu bildirileri, Anahita/Anahit kültü ve Akilisene-Erzincan bağlantısı üzerine değerlendirmeler.

Türkiye’nin 24 ilinden yaklaşık 500 sporcu ve antrenörün katıldığı organizasyonda, genç sporcuların şampiyonluk mücadelesi dikkat çekiyor.

Erzincan’ın 24 plaka numarasına gönderme yapan dart tahtası önünde hedeflerini 12’den vurmaya çalışan sporcular, dereceye girebilmek için kıyasıya mücadele ediyor.

Şampiyonaya Gaziantep’ten katılan yıldızlar kategorisindeki sporcular da Erzincan’daki organizasyondan duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Gaziantep’ten gelen Aysman Alıç, şampiyonluk hedefiyle Erzincan’a geldiğini belirterek, başarılı olmak istediğini söyledi. Şehit Kamil Belediyesi Anadolu Lisesi öğrencisi olduğunu ifade eden Alıç, organizasyonun atmosferini beğendiğini dile getirdi.

Gaziantep ekibindeki sporcular ise Erzincan’ı çok sevdiklerini belirterek, “Buraya şampiyon olmak için geldik. Erzincan’ı beğendik, güzel bir ortamı var. Tüm sporculara başarılar diliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Erzincan’da düzenlenen şampiyona, yalnızca sportif mücadeleye değil, farklı kentlerden gelen genç sporcuların yeni dostluklar kurmasına da ev sahipliği yapıyor. Müsabakalar boyunca sporcular, Türkiye sıralamasında üst basamaklara çıkabilmek için ter dökecek.

Kemah Belediye Başkanı Cevdet Bayram, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ikinci etap TOKİ projesinde sona doğru gelindiğini duyurdu. Bayram, ilçede hayata geçirilen yatırımın geçmişte gerçekleştirilmesi zor görülen bir proje olduğunu belirterek, projenin hayata geçirilmesinde katkı sunanlara teşekkür etti.

Başkan Bayram paylaşımında, “İmkânsız denilen yatırıma öncülük edip, gerçekleştirdik” ifadelerini kullanarak, Çarşı Mahallesi Necatibey TOKİ konutlarının Kemah açısından önemine dikkat çekti.

Kemah’ta konut ihtiyacının karşılanmasına yönelik önemli adımlardan biri olarak değerlendirilen projenin ikinci etabında çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte ilçedeki konut kapasitesinin artırılması hedefleniyor. TOKİ yatırımları, özellikle ilçelerde vatandaşların modern ve güvenli konutlara erişiminin artırılması açısından önemli projeler arasında yer alıyor.

Cevdet Bayram, projenin hayata geçirilmesi sürecinde desteklerinden dolayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Toplu Konut İdaresi Başkanı Mustafa Levent Sungur’a teşekkür etti.

Bayram ayrıca projenin gerçekleştirilmesinde katkı sunan Kemah Belediyesi Meclis üyeleri ve belediye çalışanlarına da teşekkürlerini iletti.

Çarşı Mahallesi Necatibey TOKİ konutları 2. Etap Projesi, tamamlanmasıyla birlikte Kemah’taki konut stokuna yeni bir katkı sağlayacak. Çalışmaların son aşamaya gelmesi ilçede projeyi takip eden vatandaşların da dikkatini çekerken, konutların tamamlanmasıyla birlikte yeni yaşam alanlarının Kemah’a kazandırılması bekleniyor.

Kemah Belediyesi tarafından yürütülen ve ilgili kurumların desteğiyle sürdürülen çalışmaların tamamlanmasının ardından konutların teslim sürecine ilişkin takvimin de netleşmesi bekleniyor.

Yeni İl Emniyet Müdürü Esat Feryadi Doköz’ün göreve başlaması dolayısıyla Erzincan Emniyet Müdürlüğü yerleşkesinde resmi karşılama programı düzenlendi. Törende emniyet teşkilatı personeli tarafından karşılanan Doköz, ardından görevine ilişkin ilk temaslarını gerçekleştirdi.

Göreve başlayan İl Emniyet Müdürü Doköz, Erzincan Emniyet Müdürlüğünün çalışmaları, teşkilatın mevcut yapısı ve kentte yürütülen güvenlik hizmetleri kapsamında görev sürecini sürdürecek.

Erzincan Emniyet Müdürlüğünün sosyal medya hesaplarından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile İl Emniyet Müdürlüğü görevine atanan Esat Feryadi Doköz’ün, Müdürlüğün yerleşkesinde gerçekleştirilen törenle görevine başladığı duyuruldu.

Kent genelinde kamu düzeninin korunması, vatandaşların güvenliğinin sağlanması ve emniyet hizmetlerinin etkin şekilde yürütülmesi, İl Emniyet Müdürlüğünün temel görev alanları arasında yer alırken, yeni dönemde teşkilatın çalışmalarının mevcut hizmet planlamaları doğrultusunda sürdürülmesi bekleniyor.

Göreve başlayan İl Emniyet Müdürü Esat Feryadi Doköz’ün önümüzdeki süreçte kurum bünyesindeki birimlerin çalışmaları hakkında bilgi alması ve kentteki güvenlik hizmetlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunması planlanıyor.

Bugünkü Erzincan’ın geçmişine ışık tutan çalışmalar, şehrin tarihinin yalnızca Orta Çağ veya Türk-İslam dönemleriyle başlatılamayacağını ortaya koyuyor. Erzincan ve çevresinde yapılan tarih ve arkeoloji araştırmaları, bölgedeki insan yerleşiminin çok daha eski dönemlere uzandığını gösterirken, Hitit çivi yazılı belgeleri ise MÖ 2. binyıldaki siyasi coğrafyanın anlaşılması açısından önemli veriler sunuyor.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi tarafından yayımlanan akademik çalışmalarda, Erzincan ve çevresinin Hitit belgelerinde Azzi/Hayaşa ile ilişkilendirilen coğrafyanın içerisinde değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Ankara Üniversitesi Hititoloji alanından Şafak Bozgun’un çalışmasında da Hitit metinleri, filolojik veriler ve arkeolojik araştırmalar birlikte değerlendirilerek Erzincan ve çevresinin Azzi-Hayaša ile bağlantısı ele alınıyor. Çalışmada Azzi ve Hayaša'nın, birbirleriyle yakın ilişkili iki siyasi oluşum görünümünde olduğu ve bunların lokalizasyonu için Sivas’ın doğusu, Erzincan ve Erzurum hattının dikkate alındığı belirtiliyor.

Arziya adı neden önemli?

Tartışmanın merkezindeki kavramlardan biri Arziya.

Erzincan üzerine yayımlanan bazı akademik çalışmalarda Arziya, Erzincan'ın eski adı olarak değerlendiriliyor. Ferruh Kayalan'ın Geçmişte Erzincan Şehrinin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapısı başlıklı çalışmasında, Hayasa dönemi Hitit kaynaklarında Erzincan'ın “Arziya” adıyla ilişkilendirildiği aktarılıyor. Aynı çalışmada şehrin tarih boyunca farklı kaynaklarda Eriza, Aziris, Erez, Erzng, Arsinga ve Erzingan gibi farklı biçimlerde anıldığı belirtiliyor.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nin kurumsal yayınlarında ise bu ilişki daha doğrudan kuruluyor. Üniversitenin tanıtım kataloğunda Erzincan'ın tarih boyunca Arziya, Arzingan, Erzingan, Aziris, Eriza ve Ezirgan gibi adlarla anıldığı; Hitit belgelerinden hareketle Arziya'nın Azzi/Hayaşa Devleti'nin başkenti olduğu ifade ediliyor.

Ancak burada önemli bir bilimsel ayrıntı bulunuyor.

Hitit tarihi ve tarihî coğrafya araştırmalarında Azzi/Hayaša'nın tam sınırları ve Arziya'nın kesin lokalizasyonu konusunda görüş birliği bulunmuyor. TÜBA-AR'da yayımlanan bir çalışmada, Azzi-Hayaša'nın lokalizasyonu hakkında farklı görüşler bulunduğu ve Hitit yazılı belgeleri dışında bu siyasi oluşumun varlığını doğrudan ortaya koyan arkeolojik verilerin henüz bulunmadığı belirtiliyor.

Dolayısıyla “Arziya kesin olarak bugünkü Erzincan'dır” ifadesi, bütün akademik çevrelerin üzerinde uzlaştığı bir sonuçtan ziyade, özellikle Erzincan merkezli araştırmalarda güçlü biçimde savunulan bir tarihî coğrafya yorumudur.

Azzi/Hayaşa'nın merkezi neresiydi?

Azzi/Hayaša meselesi, Erzincan'ın tarihini anlamak açısından daha da geniş bir önem taşıyor.

Erzincan üzerine gerçekleştirilen araştırmalardan birinde Azzi/Hayaša coğrafyasının kuzeyde Şebinkarahisar'dan Bayburt'a, güneyde ise Eğin'den Bingöl'e uzanan geniş bir alanla ilişkilendirildiği görülüyor. Bu yaklaşımda bölgenin tarihî ve kültürel açıdan kendi içerisinde belirli bir bütünlük gösterdiği savunuluyor.

Tahir Erdoğan Şahin'in çalışmalarında ise Arziya'nın Erzincan'la özdeşleştirildiği ve Azzi/Hayaša Krallığı'nın merkezinin Arziya olduğu görüşü ortaya konuluyor. Bu modelde bölgenin sınırları yaklaşık olarak doğuda Kop Dağları, kuzeyde Gümüşhane-Soğanlı Dağları, batıda Zara çevresi ve güneyde Murat Nehri hattıyla tarif ediliyor. Bununla birlikte aynı çalışmada sınırların mutlak değil, tahmini olduğu özellikle belirtiliyor.

Bu ayrıntı, Erzincan'ın kadim geçmişine ilişkin araştırmaların neden hâlâ ilgi çekici olduğunu da gösteriyor. Çünkü mesele yalnızca eski bir şehir adının bulunmasından ibaret değil; aynı zamanda binlerce yıl önce Yukarı Fırat ve Doğu Anadolu'daki siyasi merkezlerin nerede bulunduğu sorusunu da gündeme getiriyor.

Hititler ile Erzincan arasındaki bağlantı

MÖ 2. binyılda Anadolu'nun büyük bölümüne hükmeden Hititler, doğu sınırlarında farklı siyasi topluluklarla mücadele etti.

Hitit kaynaklarında Azzi ve Hayaša adları, Hititlerin doğu ve kuzeydoğu sınırındaki siyasi yapılarla ilişkili olarak karşımıza çıkıyor. Ankara Üniversitesi'nden Şafak Bozgun'un çalışmasında, Hitit belgelerinin Erzincan ve çevresinin tarihî coğrafyasını anlamada temel kaynaklardan biri olduğu belirtiliyor. Çalışmada bölgenin güneyinde İšuwa, batısında Hititlerin Yukarı Ülke olarak adlandırdığı alan ve kuzeybatısında Kaška yerleşimleriyle çevrili bir coğrafi çerçeve çiziliyor.

Bu tablo, Erzincan'ın Hitit dünyasının doğu sınırındaki önemli geçiş alanlarından biri olabileceğini düşündürüyor.

Ancak Arziya'nın tam olarak hangi modern yerleşime karşılık geldiği sorusu hâlâ araştırmaların konusunu oluşturuyor. Mainz Üniversitesi'nde hazırlanan güncel bir Hitit coğrafyası çalışmasında da Arziya, Hitit metinlerindeki bir toponim olarak ele alınıyor ve başka yer adlarıyla olan ilişkisi üzerinden değerlendiriliyor. Bu durum, Arziya konusunun yalnızca yerel tarih araştırmalarının değil, Hitit tarihî coğrafyasının genel sorunlarından biri olduğunu gösteriyor.

Erzincan'ın geçmişine yeni bir pencere

Arziya tartışmasının Erzincan açısından asıl önemi ise şehrin tarihini çok daha geniş bir zaman perspektifine taşıması.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi tarafından yayımlanan araştırmalarda, Erzincan ve çevresindeki tarih öncesi izlerin Paleolitik dönemlere kadar götürülebileceği, özellikle Geç Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı'nda bölgede Transkafkasya/Karaz kültürünün etkili olduğu belirtiliyor. Tarihî dönemlerde ise Hitit ve Asur kaynaklarının bölge hakkında önemli bilgiler verdiği ifade ediliyor.

Bu nedenle Erzincan'ın geçmişini yalnızca tek bir devletin veya tek bir medeniyetin tarihi üzerinden okumak mümkün değil.

Yukarı Fırat Havzası'ndaki coğrafi konumu sayesinde Erzincan; farklı dönemlerde siyasi güçlerin, ticaret yollarının, kültürel etkileşimlerin ve nüfus hareketlerinin kesiştiği bir alan olarak değerlendiriliyor.

Arziya meselesi de bu uzun tarih çizgisinin en erken halkalarından birini oluşturuyor.

Bugün Erzincan'ın merkezinde yaşayanlar için sıradan görünen ova, dağ geçitleri ve nehir vadileri, binlerce yıl önce de insanların yerleşim ve ulaşım tercihlerini belirleyen temel coğrafi unsurlardı.

Belki de bu nedenle Erzincan'ın kadim geçmişini araştırırken en önemli soru yalnızca “Şehrin eski adı neydi?” değil.

Asıl soru, “Binlerce yıl önce bu coğrafya nasıl bir siyasi ve kültürel merkeze ev sahipliği yapıyordu?”

Arziya adı, işte bu sorunun cevaplarını ararken karşılaşılan en dikkat çekici tarihî ipuçlarından biri olarak öne çıkıyor.

Ancak yeni arkeolojik kazılar, yüzey araştırmaları ve Hitit çivi yazılı metinlerinin daha ayrıntılı değerlendirilmesi yapılmadan, Arziya'nın bugünkü Erzincan'la özdeşliği konusunda bütün tartışmaların sona erdiğini söylemek mümkün değil.

Bu belirsizlik ise konunun önemini azaltmaktan çok artırıyor. Çünkü Erzincan'ın binlerce yıllık geçmişine ilişkin araştırmalar, hâlâ cevap bekleyen soruların bulunduğunu ve Yukarı Fırat'ın kadim tarihinin yeni arkeolojik ve filolojik çalışmalarla daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılabileceğini gösteriyor.

Kaynaklar:

• Şafak Bozgun, “Hititçe Çiviyazılı Belgelere Göre Azzi-Hayaša’nın Tarihi ve Konumu”, Erzincan Tarihi Cilt I – Eskiçağ, Sanat Tarihi ve Arkeoloji. Çalışma, Ankara Üniversitesi Hititoloji alanından bir araştırmacının Hitit metinleri üzerinden yaptığı değerlendirmeyi içeriyor.
• Tahir Erdoğan Şahin & Gülay Sarıçimen, “Erzincan ve Çevresi Araştırmaları-1”, AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi. Azzi/Hayaşa coğrafyasının Erzincan merkezli yorumunu ve bölgedeki arkeolojik verileri ele alıyor.
• Tahir Erdoğan Şahin, Azzi/Hayaşa üzerine çalışmaları, Arziya-Erzincan merkezli tarihî coğrafya modelini ortaya koyuyor; ancak sınırların tahmini olduğunu da belirtiyor.
• Ferruh Kayalan, “Geçmişte Erzincan Şehrinin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapısı”, Cappadocia Journal of History and Social Sciences. Erzincan'ın tarih boyunca kullanılan adları ve Arziya bağlantısını değerlendiriyor.
• TÜBA-AR, Azzi-Hayaša'nın lokalizasyonundaki farklı görüşleri ve doğrudan arkeolojik kanıt konusundaki sınırlılığı ortaya koyuyor.
• Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi kurumsal yayınları, Arziya'yı Erzincan'la ilişkilendiren ve Arziya'yı Azzi/Hayaşa'nın merkezi olarak sunan kurumsal tarih bilgisini içeriyor.

Türkiye’nin yanı sıra Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Ukrayna, Cezayir, Bosna-Hersek, İsveç ve Pakistan’dan bilim insanları, akademisyenler ve araştırmacıların katıldığı uluslararası organizasyonda Türk dünyasının dili, edebiyatı, tarihi, kültürü ve ortak manevi değerleri farklı bilimsel çalışmalar üzerinden ele alındı.

Sinop Üniversitesi tarafından yayımlanan resmi programa göre sempozyumda 97 farklı katılımcı yer aldı. Bunların 43’ü Türkiye’den, 54’ü ise yurt dışından katılım sağladı. Böylece organizasyon, farklı ülkelerden araştırmacıların Türk dünyasına ilişkin akademik çalışmalarını aynı platformda buluşturan uluslararası bir bilimsel toplantı niteliği kazandı.

Açılış oturumuna Prof. Dr. Gül başkanlık etti

Sempozyumun ilk gün gerçekleştirilen açılış oturumunda Prof. Dr. Abdulkadir Gül başkanlık görevini üstlendi. Resmi programa göre 24 Eylül sabahı 10.30-11.25 saatleri arasındaki açılış oturumunda Gül’ün başkanlığında Prof. Dr. Mustafa Öner, Prof. Dr. Murat Özşahin ve Prof. Dr. Ümit Kılıç sunumlarını gerçekleştirdi.

Oturumda Prof. Dr. Mustafa Öner “1926 Bakü Türkoloji Kurultayı ve Türk Dünyası”, Prof. Dr. Murat Özşahin “Başkurdistan Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti’nde Kültür Devrimi: Latin Alfabesi Tartışmaları”, Prof. Dr. Ümit Kılıç ise “Post-Modern Çağ’da Türkiye ve Türkistan” başlıklı çalışmalarını sundu.

Aynı gün Türk diasporasını anlattı

Prof. Dr. Abdulkadir Gül’ün sempozyumdaki akademik katkısı bununla sınırlı kalmadı. Gül, aynı gün öğleden sonra düzenlenen “Davetli Konuşmalar I” oturumunda bu kez konuşmacı olarak yer aldı.

Resmi sempozyum programında Gül’ün sunumu “Türk Diasporası: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlığıyla yer aldı. Sunum, 24 Eylül günü saat 13.50-14.10 arasında Sinop Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Ali Şir Nevai Salonunda gerçekleştirildi. Aynı oturumda Ukrayna’dan Prof. Dr. Gayana Yüksel “Kırım Tatar Kadın Hareketi: Tarihsel Gelişim, İnsan Hakları Mücadelesi ve İşgal Sonrası Sivil Toplumun Yeniden Yapılanması”, Prof. Dr. Kürşat Öncül ise “İdeolojiden Reel Politiğe Orta Asya’dan Türkistan’a” başlıklı sunumlarını gerçekleştirdi.

Gül’ün “Türk Diasporası: Sorunlar ve Çözüm Önerileri” başlıklı çalışması, sempozyumun ana temaları arasında bulunan kültürel entegrasyon, kimlik, aidiyet, göç ve Türk dünyasının ortak değerleriyle doğrudan bağlantılı bir konu başlığı olarak öne çıktı.

Sinop Üniversitesi’nin sempozyum duyurusunda da organizasyonun Türk halklarının tarihi, dili, edebiyatı ve kültürü üzerine bilimsel tartışmalara zemin oluşturmayı amaçladığı belirtiliyor. Sempozyumun ana konu başlıkları arasında Türk dünyasında kültürel entegrasyon, kimlik, aidiyet, kolektif hafıza, modernleşme, göç ve kentleşme gibi konular da bulunuyor.

Erzincan’ın akademik temsilini güçlendirdi

Prof. Dr. Abdulkadir Gül’ün aynı organizasyonda hem açılış oturumu başkanı hem de bildiri sunan akademisyen olarak yer alması, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi açısından da dikkat çeken bir akademik katılım oluşturdu.

Özellikle Türk dünyası, tarih, diaspora ve kültürel ilişkiler üzerine çalışmaları bulunan Gül’ün uluslararası katılımlı bir sempozyumda Türk diasporasının sorunlarını ve çözüm önerilerini ele alması, Erzincan’dan yürütülen akademik çalışmaların uluslararası bilimsel platformlardaki görünürlüğüne katkı sundu.

İki gün süren sempozyumda Türk lehçelerinden halk edebiyatına, folklordan ortak kültürel değerlere, tarihi mirastan kimlik ve aidiyet meselelerine kadar geniş bir konu yelpazesi ele alındı. Sinop Üniversitesi’nin yayımladığı programa göre sempozyumda yüz yüze ve çevrim içi oturumlar eş zamanlı olarak gerçekleştirildi.

Prof. Dr. Abdulkadir Gül’ün sempozyumdaki iki farklı akademik görevi ise Erzincan’ın organizasyondaki görünürlüğünü artıran başlıklardan biri oldu. Gül, bir yandan bilimsel oturumun yönetimini üstlenirken diğer yandan Türk diasporasına ilişkin çalışmasını uluslararası akademik çevrelerle paylaştı.

Toplantıya Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Adem Başıbüyük, Prof. Dr. Meryem Özturan Sağırlı ve Prof. Dr. Erhan Zeytun’un yanı sıra Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Fethi Kayalar ile üniversitenin akademik ve idari personeli katıldı.

Yeni akademik yılın başlamasına kısa süre kala gerçekleştirilen toplantıda, üniversitenin eğitim-öğretim faaliyetleri ile akademik çalışmalarının mevcut durumu değerlendirildi. Geride kalan dönemde yürütülen çalışmaların ele alındığı toplantıda, yeni eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilecek faaliyetler ve kurumsal hedefler doğrultusunda atılacak adımlar üzerinde duruldu.

Akademik süreçlerin daha etkin ve verimli şekilde yürütülmesi amacıyla yapılabilecek çalışmaların da görüşüldüğü toplantıda, akademik birimlerin yeni dönemdeki çalışma planlarına ilişkin fikir alışverişinde bulunuldu. Üniversitenin eğitim kalitesinin geliştirilmesi, akademik çalışmaların desteklenmesi ve kurumsal hedeflerin daha etkin şekilde hayata geçirilmesine yönelik değerlendirmeler gerçekleştirildi.

Akademik Genel Kurul toplantıları, üniversitelerin eğitim-öğretim faaliyetlerinin genel olarak değerlendirilmesi ve yeni döneme ilişkin hedeflerin akademik kadroyla paylaşılması açısından önemli bir istişare zemini oluşturuyor. EBYÜ’de gerçekleştirilen toplantıda da farklı akademik ve idari süreçlerin bir bütün halinde değerlendirilmesi ve yeni döneme ilişkin çalışmaların ortak bir anlayışla planlanması amaçlandı.

Rektör Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız’ın katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda, üniversitenin önümüzdeki eğitim-öğretim döneminde akademik faaliyetlerini daha etkin biçimde sürdürmesine yönelik planlamalar üzerinde duruldu.

Toplantı, akademik ve idari personelin görüş ve değerlendirmelerinin alınmasının ardından sona erdi. Böylece Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde 2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı öncesinde yeni dönemin akademik çalışmalarına ilişkin hazırlıkların önemli başlıklarından biri değerlendirilmiş oldu.

Milletvekili Süleyman Karaman’ın da yer aldığı ziyarette, Erzincan Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı İbrahim Karakuş ile bir araya gelen Kabadayı, koyun ve keçi yetiştiricilerinin sahada karşılaştığı sorunları ve beklentileri dinledi.

Gerçekleştirilen görüşmede küçükbaş hayvancılığın Erzincan ekonomisi ve kırsal üretim açısından taşıdığı önem ele alınırken, yetiştiricilerin üretim süreçlerinde karşılaştıkları sorunlar, beklentileri ve çözüm önerileri üzerine görüş alışverişinde bulunuldu. Üreticilerin ihtiyaçlarının doğrudan sahadan dinlenmesinin, uygulanacak destek ve politikaların etkinliği açısından önem taşıdığı değerlendirildi.

AK Parti İl Başkanı Alpay Kabadayı, ziyaretin ardından yaptığı değerlendirmede üreticilerin emeğinin ve alın terinin önemine dikkat çekti. Kabadayı, hayvancılık sektörünün geliştirilmesi, yetiştiricilerin desteklenmesi ve üretimin sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması amacıyla ilgili kesimlerle istişarelerin devam edeceğini belirtti.

Erzincan’ın özellikle kırsal bölgelerinde önemli bir geçim kaynağı olan küçükbaş hayvancılık, çok sayıda yetiştirici ailesinin ekonomik faaliyetleri arasında yer alıyor. Koyun ve keçi yetiştiricilerinin yaşadığı sorunların ele alınması, sektörün ihtiyaçlarının belirlenmesi ve çözüm önerilerinin ilgili mercilere aktarılması açısından üretici birlikleriyle yapılan görüşmeler önem taşıyor.

Ziyarette yetiştiricilerin taleplerinin yanı sıra sektörün daha güçlü bir noktaya taşınabilmesi için yapılabilecek çalışmaların da değerlendirildiği ifade edildi. Üreticilerin desteklenmesi, hayvancılığın geliştirilmesi ve kırsal üretimin devamlılığının sağlanmasına yönelik istişarelerin sürdürüleceği bildirildi.

Kabadayı, ziyaret kapsamında kendilerini ağırlayan Erzincan Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı İbrahim Karakuş’a misafirperverliği ve görüşleri için teşekkür etti. Kabadayı, Erzincan’daki tüm küçükbaş hayvan yetiştiricilerine bereketli ve hayırlı kazanç temennisinde bulundu.

İsrail'in 7 Ekim 2023 tarihinden itibaren Gazze'ye yaptığı saldırı sonucu Gazze'de oluşan fotoğraf kareleri