Tarihî kayıtlar, Erzincan'ın yaklaşık iki bin yıldır büyük depremler yaşayan ender şehirlerden biri olduğunu gösteriyor. Roma kaynaklarından Osmanlı kroniklerine kadar pek çok tarihî metinde Erzincan'da meydana gelen yıkıcı depremlerden söz ediliyor.
Bu nedenle Erzincan'ın tarihi, aslında depremle birlikte yeniden kurulan bir şehrin tarihi olarak da okunabilir.
Aynı Fay, Farklı Yüzyıllar
Bugün bilim insanlarının Kuzey Anadolu Fay Zonu olarak adlandırdığı sistem, Erzincan Ovası'nın hemen güneyinden geçiyor.
Bu nedenle şehir tarih boyunca defalarca büyük yıkımlar yaşadı.
Bilimsel araştırmalar ve tarihî kataloglar, Erzincan ve çevresinde Antik Çağ'dan günümüze kadar çok sayıda yıkıcı deprem meydana geldiğini ortaya koyuyor.
1939 İlk Değildi
27 Aralık 1939...
Yaklaşık 33 bin insan hayatını kaybetti.
Ama bu, Erzincan'ın ilk büyük depremi değildi.
Tarihçiler;
- Roma döneminde,
- Bizans döneminde,
- Selçuklu döneminde,
- Osmanlı döneminde
de Erzincan'ın büyük depremler yaşadığını belirtiyor.
Bazı depremler şehrin önemli bölümünü yıkarken, bazıları ticaret yollarını ve yerleşim düzenini değiştirdi.
Depremler Şehrin Mimarisini Değiştirdi
Erzincan'da neden çok eski bina az?
Bu sorunun cevabı büyük ölçüde burada yatıyor.
Yüzyıllar boyunca yaşanan depremler nedeniyle şehir birçok kez yeniden inşa edildi.
Bu yüzden Erzincan'ın tarihî mirasının önemli bir kısmı günümüze ulaşamadı.
Deprem Sadece Evleri Yıkmadı
Her büyük depremden sonra değişen şey yalnızca binalar değildi.
- Mahalleler değişti.
- Ticaret yolları etkilendi.
- Nüfus hareketleri yaşandı.
- Kamu yapıları yeniden inşa edildi.
- Şehir planı değişti.
1939 depreminden sonra ise bunun en büyük örneği yaşandı ve Erzincan yeni yerleşim alanında yeniden kuruldu.
Dünyadaki Benzerleri Çok Az
Dünyada bazı şehirler savaşlarla...
Bazıları yangınlarla...
Bazıları sellerle...
Erzincan ise büyük ölçüde depremlerle şekillenen şehirlerden biri.
Bu yönüyle yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da dikkat çekici kentlerinden biri.
