Erzincan Sanayide 2027'ye Hazırlanıyor! 7 Yeni Fabrika, Milyarlarca Liralık Yatırım Ve Binlerce İş Umudu
Erzincan Sanayide 2027'ye Hazırlanıyor! 7 Yeni Fabrika, Milyarlarca Liralık Yatırım Ve Binlerce İş Umudu
İçeriği Görüntüle

İstanbul’da balık denildiğinde akla deniz kıyısında yaşayan, balıkçılıkla iç içe büyüyen insanlar geliyor. Ancak İstanbul’un balık tezgâhlarının arkasında, denize kıyısı bulunmayan Erzincan’dan gelenlerin de önemli bir hikâyesi var. Karadeniz’de avlanan balıkların İstanbul’daki tüketiciyle buluşmasında Erzincanlı esnafın yıllardır üstlendiği rol, Anadolu insanının çalışma azmini ve dayanışma kültürünü gözler önüne seriyor.

Bugün İstanbul’un farklı noktalarında balık ticareti yapan Erzincanlıların bu alandaki geçmişi, 1970’li yıllara kadar uzanıyor. İlk gelenlerin önemli bir bölümü balık halinde hamallık yaparak işe başladı. Balık kasalarını taşıyan, tezgâhlarda çalışan ve ticaretin işleyişini öğrenen bu insanlar, zamanla kendi işlerini kurmaya yöneldi. Bir süre sonra hemşehrilerini de İstanbul’a davet ederek sektördeki varlıklarını güçlendirdi.

1988 yılında 30 tezgâhın 25’i Erzincanlıların

Kumkapı’daki sahil boyunca sıralanan yaklaşık 30 seyyar balık tezgâhının 25’inin Erzincan’ın Tercan ilçesinden gelenlere ait olduğu aktarılıyor.

Genç yaşta İstanbul’a gelenlerin balıkçılığı kısa sürede öğrendikleri, balık çeşitlerini tanıdıkları ve müşterilerine satış yaparken mesleğin inceliklerine hâkim oldukları da görülüyor. Ardından Tercan, Çayırlı ve Otlukbeli dayanışması Erzincanlıların pazara hakim olmasını sağlıyor.

Erzincanlılar önce hamallık yaptı, sonra tezgâhların sahibi oldu

Erzincanlıların İstanbul balıkçılığındaki yükselişi yalnızca Kumkapı ile sınırlı kalmadı. 1987 yılında yayımlanan bir Cumhuriyet gazetesinin haberinde, Galatasaray çevresinde lakerda hazırlayan Erzincanlı Ömer Şengül’ün sözlerine yer veriliyor. Şengül, balıkçılık işlerinin büyük bölümünde Erzincanlıların bulunduğunu anlatırken kendisinin de balık halinde hamallık yaparak mesleğe başladığını söylüyor.

1989 yılında yayımlanan bir başka Cumhuriyet haberinde ise İstanbul’da balık satanların önemli bölümünün Erzincanlı olduğu aktarılıyor. Yazar Mustafa Kutlu da 1989 tarihli İstanbul gezi yazılarında Kumkapı’daki seyyar balıkçı tezgâhlarının sahiplerinin Erzincan’ın Otlukbeli yöresinden geldiğini yazıyor.

Bu kayıtlar, Erzincanlıların balıkçılık sektöründeki varlığının tek bir olayla açıklanamayacağını gösteriyor. Hamallıkla başlayan çalışma hayatı, mesleği öğrenme, ticarete atılma ve hemşehrilerini işe yönlendirme gibi aşamalarla büyüyen bir toplumsal dayanışma hikâyesi söz konusu.

Özal’ın iki kardeşle karşılaşması: Anlatılan hikâyenin perde arkası

Erzincanlı balıkçılar arasında anlatılan hikâyelerden biri de 1984 yılında dönemin Başbakanı Turgut Özal’ın Kumkapı’dan geçerken yağmur altında balık satmaya çalışan iki Erzincanlı kardeşi görmesiyle ilgili.

Özal, kardeşlerle sohbet ederek ihtiyaçlarını soruyor. Kardeşlerin daha düzgün şartlarda balık satabilecekleri bir dükkân istemesi üzerine kendilerine Kumkapı’da dükkân tahsis edildiği aktarılıyor. Bu karşılaşmanın ardından başka Erzincanlıların da bölgeye geldiği anlatılıyor.

Ancak bu hikâyenin tarihine ilişkin önemli bir ayrıntı bulunuyor: İstanbul Büyükşehir Belediyesi kayıtlarına göre Kumkapı Su Ürünleri Hali, 29 Eylül 1983 tarihinde Azapkapı’dan Kumkapı’ya taşınmıştı. Kumkapı Balıkçılar Çarşısı ise 1980’li yıllarda kuruldu ve 1988’deki gazete röportajında zaten çok sayıda Erzincanlı esnafın burada faaliyet gösterdiği görülüyor. Bu nedenle Özal’ın iki kardeşle karşılaşması ve dükkân tahsisi anlatısı, doğrulanmış resmî bir kuruluş öyküsü olarak değil, Erzincanlı balıkçılar arasında aktarılan bir hatıra olarak değerlendirilmelidir.

Hemşehrilik dayanışması bir meslek geleneğine dönüştü

Erzincanlıların balıkçılıkta güçlenmesinin arkasında yalnızca bireysel çalışma azmi değil, hemşehrilik dayanışması da bulunuyor. İstanbul’a gelenler, kendilerinden sonra gelenlere işin inceliklerini öğretti; iş bulmalarına, tezgâh açmalarına ve ticarete alışmalarına yardımcı oldu. Böylece bir kişinin başladığı iş, zamanla ailelerin ve köylerin geçim kaynağına dönüştü.

2024 yılında Erzincannet’te yayımlanan bir haberde, İstanbul balık piyasasında 125 komisyoncunun yüzde 90’ının Erzincanlı olduğu yönünde bir bilgiye de yer verildi. Söz konusu haber Erzincanlıların sektördeki ağırlığının günümüzde de konuşulduğunu gösteriyor.

Kumkapı’daki balıkçılar çarşısı 2015 yılında Avrasya Tüneli çalışmaları nedeniyle yıkıldı ve esnaf geçici olarak Samatya’ya taşındı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kayıtlarına göre Kumkapı Su Ürünleri Hali de 24 Ağustos 2015’te Gürpınar’a taşınarak yeni tesisinde hizmet vermeye başladı. Mekânlar değişse de Erzincanlıların balık ticaretindeki emeği ve sektörde kurdukları dayanışma ağı, İstanbul’un ticaret hafızasında yerini koruyor.

Denize kıyısı olmayan, Fırat’ın sularıyla anılan Erzincan’dan İstanbul’a uzanan bu hikâye, coğrafyanın insanın mesleğini belirlemek zorunda olmadığını gösteriyor. Bir zamanlar balık kasası taşıyan gençlerin bugün kendi tezgâhlarının ve işletmelerinin sahibi olması, Anadolu’dan büyükşehre göçün emekle, sabırla ve dayanışmayla nasıl başarı hikâyesine dönüşebildiğinin dikkat çekici örneklerinden biri.

Balığı deniz insanı tutuyor, İstanbul’un tezgâhlarında ise Erzincanlıların emeğiyle müşteriye ulaşıyor.

Muhabir: Saliha Kara