Bugün 1,3 derecelik artışla bile Erzincan’dan Amazonlara kadar aşırı hava olaylarını (sel, fırtına, ani sıcaklık değişimleri) derinden hissediyoruz. Ancak uzmanlara göre asıl tehlike, "geri besleme döngüleri" denilen sistemin kendi kendini ısıtmaya başlaması.
16 Kritik Sistem Alarm Veriyor: Zincirleme Çöküş Riski
One Earth dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, gezegenin yaşam destek sistemleri "devrilme noktasına" çok yakın. İşte o kritik sistemlerden bazıları:
-
Grönland ve Antarktika Buz Tabakaları: Erime süreci çoktan başlamış olabilir.
-
Amazon Yağmur Ormanları: Karbon yutmak yerine, zayıflayarak karbon salmaya başlayabilir.
-
Permafrost (Donmuş Toprak): Çözüldüğünde atmosfere devasa miktarda metan gazı salarak ısınmayı katlayacak.
-
AMOC (Okyanus Akıntıları): Zayıflaması, dünya genelinde iklim dengelerini altüst edebilir.
1,3 Dereceden 4 Dereceye: "Sistemik Çöküş"
Bilim insanları, kamuoyunun riskin büyüklüğünü hala tam olarak kavrayamadığını vurguluyor:
-
Şu An (1,3°C): Ölümcül sıcaklar, seller ve orman yangınları.
-
Gelecek (3-4°C): Küresel ekonomi, gıda güvenliği ve altyapı sistemlerinde sistemik çöküş.
-
Sera Dünya (Hothouse Earth): İnsanlığın son 11 bin yıldır yaşadığı istikrarlı "Holosen" ikliminin tamamen sona ermesi ve binlerce yıl sürecek aşırı sıcak bir dünya.
Geri Dönüşü Olmayan Eşik: Dr. Christopher Wolf ve Prof. Tim Lenton’un Uyarısı
Araştırmacılar, fosil yakıt emisyonları bugün durdurulsa bile, belirli eşikler aşıldığında sürecin durdurulamayacağını belirtiyor. Karbondioksit yoğunluğunun son 2 milyon yılın zirvesinde olduğunu belirten Dr. Wolf, gezegenin son 125 bin yılın en sıcak dönemini yaşadığını hatırlatıyor.
Yerel Etki Küresel Neden
Erzincan’da son günlerde yaşadığımız fırtına, ani kar erimesi ve çığ riskleri, bu büyük iklim sistemindeki istikrarsızlığın yerel bir yansımasıdır. Bilim insanlarının vurguladığı "temkinli yaklaşım", yerel yönetimlerden bireylere kadar herkesin iklim krizini bir "beka meselesi" olarak ele almasını zorunlu kılıyor.
Kar Yağışının Karakter Değiştirmesi (Hidrolojik Kuraklık)
-
Tehdit: Bilimsel veriler, karın artık yerde kalma süresinin kısaldığını gösteriyor. Kar, Erzincan için bir "doğal baraj"dır; kışın yağıp ilkbaharda yavaşça eriyerek yeraltı sularını besler.
-
Sonuç: Hızlı erime, ilkbaharda ani sel ve taşkınlara, yazın ise nehir yataklarının kurumasına neden olarak tarımsal kuraklığı tetikliyor. Ani don olayları veya çiçeklenme döneminde yaşanan aşırı sıcaklar, meyve bağlarını vuruyor. "Sera Dünya" senaryosunda, Erzincan’ın geleneksel tarım ürünlerinin yetişme havzaları daha yüksek rakımlara kayabilir veya tamamen yok olabilir.
