Bir zamanlar her evin mutfağında, her cebin köşesinde bulunan kibrit, modern hayatın sessiz dönüşümüyle birlikte yerini büyük ölçüde çakmaklara bıraktı. Erzincan’da bugün birçok vatandaş, eski alışkanlıklarını sürdürerek alışveriş sırasında hâlâ “kibrit var mı?” diye sorsa da, bu soruya olumlu yanıt almak giderek zorlaşıyor. Piyasadaki yaygınlığının azalmasıyla birlikte kibrit, artık neredeyse nostaljik bir eşya hâline gelmiş durumda.
Erzincan’da Esnaf Ne Diyor?
Kent merkezindeki bakkal ve market işletmecileri, kibrit satışlarının son yıllarda ciddi şekilde düştüğünü ifade ediyor. Çakmakların daha uzun ömürlü, pratik ve ulaşılabilir olması, tüketici tercihlerinin de bu yönde değişmesine neden olmuş durumda. Birçok esnaf, “Talep olmayınca ürün de raflardan kalkıyor” diyerek artık düzenli kibrit siparişi vermediklerini söylüyor.
Kibritin Kısa Ama Etkileyici Tarihi
Kibrit, insanlık tarihinin en küçük ama en büyük buluşlarından biri olarak kabul ediliyor. Ateşi kontrol altına alma çabasının modern bir sonucu olan kibrit, 19. yüzyılın başlarında Avrupa’da geliştirildi. İlk kibritler zahmetli ve tehlikeliydi; ancak zamanla güvenli hâle getirilen fosforlu kibritler, dünya genelinde hızla yaygınlaştı.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte kibrit, sadece bir tüketim ürünü değil; aynı zamanda sanayileşmenin, gündelik hayatın ve yerli üretimin sembollerinden biri oldu. Türkiye’de uzun yıllar devlet tekeli altında üretilen kibritler, her evde bulunan vazgeçilmez bir ihtiyaçtı. Sobadan lambaya, ocaktan sigaraya kadar hayatın birçok alanında ateşin anahtarı kibritti.
Çakmaklar Neden Öne Çıktı?
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte çakmaklar hem kullanım kolaylığı hem de ekonomik avantajlarıyla öne çıktı. Gazlı ve elektrikli modellerin yaygınlaşması, tek kullanımlık kibritlerin geri plana itilmesine neden oldu. Günümüzde özellikle genç kuşak, kibriti hiç kullanmadan büyüyor. Bu durum, kibriti bir ihtiyaçtan çok geçmişin hatırası hâline getiriyor.
Nostalji ile Pratiklik Arasında
Buna rağmen bazı Erzincanlılar için kibrit hâlâ vazgeçilmez. Sobada ateş yakmanın, çay ocağında köz hazırlamanın ya da sadece “alışkanlık” olmasının verdiği his, kibriti özel kılıyor. Ancak tüm bu duygusal bağa rağmen, kibrit modern şehir hayatında yavaş yavaş görünmez oluyor.
Sessiz Bir Veda
Bugün kibritin raflardan çekilmesi büyük bir gürültü koparmıyor. Ne bir yas var ne de fark edilen bir kayıp… Ama her bulunamadığında, aslında bir dönemin daha geride kaldığı hissi yaşanıyor. Erzincan’da kibritin hikâyesi de tam olarak böyle: Sessiz, sade ve fark edilmeden sona yaklaşan bir veda.
