Fiyatlardaki yükselişin nakit kullanımına doğrudan yansımasıyla birlikte, tedavüldeki en büyük banknot olan 200 TL adeta piyasanın tek hakimi haline geldi. Buna karşın bir dönemin en çok kullanılan banknotu olan 100 TL ve daha küçük kupürler ise hızla güç kaybetti.
1. 200 TL'nin Devasa Artışı: 2009'dan Bugüne 57 Bin Kat Değişim
Enflasyondaki yükselişle daha büyük kupürlü banknotlara olan ihtiyacın belirgin şekilde artması, TCMB verilerine net bir şekilde yansıdı:
-
Toplam Banknot Artışı: 2009 yılından 2026 yılı Mayıs ayına kadar tedavüldeki toplam banknot adedi %741 oranında (yaklaşık 8,5 kat) arttı.
-
200 TL'deki Rekor Patlama: Aynı dönemde 200 TL'lik banknottaki artış oranı tam %57.508 olarak gerçekleşti.
-
Adet Bazında Değişim: 2009'da ilk kez tedavüle sürüldüğünde piyasada sadece 8 milyon 900 bin adet olan 200 TL'den, Mayıs 2026 itibarıyla tam 5 milyar 114 milyon adet bulunuyor.
-
Piyasa Payı: İlk çıktığında tedavüldeki toplam banknotlar içinde adedi %1 bile olmayan 200 TL'nin ağırlığı, özellikle 2021 sonrasında hızla yükselerek %65 seviyesine yaklaştı ve tarihi zirvesini gördü.
2. 100 TL Tahtını Kaybetti, Küçük Kupürler Eridi
200 TL'nin yükselişi, başta 100 TL olmak üzere diğer tüm banknotların piyasadaki ağırlığını gölgede bıraktı:
-
100 TL'de Sert Düşüş: 2020 Haziran ayında %41'e yaklaşan ağırlığı ile piyasa hakimiyetinin zirvesinde olan, 2017-2021 döneminde de %40'ın üzerinde tutunan 100 TL'nin oranı sonraki yıllarda hızla çakılarak %12 seviyelerine kadar düştü.
-
50 TL ve 20 TL: Benzer şekilde 50 TL ve 20 TL'lik banknotların toplam içindeki payında da uzun vadeli belirgin bir gerileme dikkat çekti.
-
10 TL ve 5 TL: Dolaşımdaki payları yıllar içinde daha sınırlı bir değişim gösterse de küçük kupürlerin toplam banknotlar içindeki ağırlığının giderek azaldığı tabloda netleşti.
3. Nakit Taşımak Zorlaştı: Vatandaş Dijital Ödemeye Yöneliyor
Tedavüldeki bu dağılım değişimi, paranın satın alma gücündeki dönüşüm kadar vatandaşların nakit kullanım tercihlerini de doğrudan etkiliyor:
💳 Taşıma ve Güvenlik Sorunu: Günlük harcamalarda küçük kupürlü banknotlar işlevini kaybetmeye başladığı için, nakit ısrarı durumunda çok fazla sayıda banknot taşıma ihtiyacı doğuyor. Bu durum hem fiziksel taşımada hem de güvenlikte sorunlar yaratıyor.
📲 Çözüm Kart ve Dijitalde: Büyük banknot taşıma riskine girmek istemeyen vatandaşlar, günlük ödeme alışkanlıklarını değiştirerek hızla kartlı ve dijital ödeme sistemlerine yöneliyor.
Kaynak: Ekonomim