Erzincan’da 2025 yılına ait köy nüfus verileri, ilin kırsal yerleşim yapısında dikkat çekici bir dengesizliği gözler önüne serdi. Açıklanan resmi rakamlara göre, Erzincan’da en az nüfusa sahip köy ile en çok nüfusa sahip köy arasında 800 katı aşan bir fark bulunuyor. Bu tablo, kırsal alanların tek tip bir yapıdan uzaklaştığını ve derin bir ayrışma yaşandığını ortaya koyuyor.
Verilere göre, Tercan ilçesine bağlı Topalhasan Köyü 6 kişilik nüfusuyla il genelinde en az nüfusa sahip yerleşim olarak kayıtlara geçti. Buna karşılık Erzincan Merkez ilçeye bağlı Gümüştarla Köyü, 4 bin 767 kişilik nüfusuyla en kalabalık köy konumunda bulunuyor. Bu iki köy arasındaki nüfus farkı, aynı il sınırları içinde yer alan yerleşimler açısından olağanüstü bir ölçek farkına işaret ediyor.
Söz konusu fark yalnızca bu iki köyle sınırlı değil. Erzincan genelinde 10 kişinin altında nüfusa sahip köyler bulunurken, 500’ün ve hatta 1.000’in üzerinde nüfusa sahip köyler de yer alıyor. Üzümlü ilçesindeki Bayırbağ Köyü 1.319, Karakaya Köyü 565; Merkez ilçedeki Uluköy 467 ve Günebakan Köyü 440 kişilik nüfuslarıyla dikkat çeken yerleşimler arasında bulunuyor.
Buna karşın İliç, Kemah, Kemaliye ve Refahiye ilçelerinde tek haneli ya da düşük iki haneli nüfuslara sahip köyler bulunması, kırsal nüfusun ilçeler arasında dahi homojen dağılmadığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu tablo, kırsal alanlarda göçün yalnızca “köyden kente” değil, aynı zamanda “köyden köye” de yaşandığını ortaya koyuyor.
Nüfus farkının bu denli açılmasında ulaşım altyapısı, ekonomik faaliyetlerin sürekliliği ve ilçe merkezlerine yakınlık gibi faktörler belirleyici oluyor. İl ve ilçe merkezlerine yakın, tarımsal üretimin sürdürülebildiği ve hizmetlere erişimin daha kolay olduğu köyler nüfusunu korurken, coğrafi olarak daha izole ve ekonomik imkânları sınırlı köylerde nüfus hızla azalıyor.
Ortaya çıkan tablo, Erzincan kırsalında bazı köylerin fiilen yerleşim merkezi ölçeğine ulaştığını, bazılarının ise yerleşim olma özelliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya bulunduğunu gösteriyor. Bu durum, yerel yönetimler açısından hizmet planlaması, altyapı yatırımları ve kırsal kalkınma politikalarının yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor.
Editör Notu
Bu verileri bütüncül olarak değerlendirdiğimde şunu net biçimde görüyorum: Erzincan’da köyler aynı haritada ama aynı gerçeklikte yaşamıyor. 6 kişilik bir köyle 4 bin 767 kişilik bir köy arasındaki fark, kırsalın geleceğine dair güçlü bir mesaj veriyor.