Ancak arkeolojik bulgular ve tarihî kayıtlar, Erzincan'daki ilk Türk camisinin Kemah Kalesi içinde inşa edilmiş olabileceğini gösteriyor.
1071'den Sonra Yeni Bir Dönem Başladı
Malazgirt Zaferi'nin ardından Erzincan ve Kemah çevresi Türk hâkimiyetine girdi.
Mengücek Beyliği'nin kurulmasıyla birlikte bölgede yalnızca kaleler değil;
- camiler,
- medreseler,
- zaviyeler,
- köprüler
de inşa edilmeye başlandı.
Kemah, Mengücek Beyliği'nin ilk merkezlerinden biri olduğu için ilk dinî yapıların da burada yükseldiği kabul ediliyor.
İlk Caminin Yeri Neresiydi?
Bugünkü bilgilerimize göre ilk caminin Kemah Kalesi'nin içinde yer aldığı düşünülüyor.
Ancak bu yapı günümüze ulaşmadı.
Sanat tarihçileri, kalede yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan Bey Camii kalıntılarının Mengücek dönemine ait olabileceğini değerlendiriyor.
Eğer bu tespit kesinleşirse, burası Erzincan coğrafyasındaki ilk Türk camisi olarak kabul edilecek.
Neden Kalenin İçine Yapıldı?
- ve 12. yüzyıllarda şehirlerin en güvenli bölümü kalelerdi.
Bu nedenle ilk camiler de çoğu zaman kale içinde inşa ediliyordu.
Hem askerler,
hem yöneticiler,
hem de kale halkı burada ibadet ediyordu.
Şehir büyüdükçe ibadet yapıları surların dışına taşınmaya başladı.
Günümüze Ulaşan En Eski Cami Hangisi?
İlk cami günümüze ulaşmamış olsa da...
Bugün ayakta kalan en eski tarihî camilerden biri Kemah Gülabibey Camiidir.
1454 yılında Emir Gülabibey tarafından yaptırılan cami, yaklaşık altı asırdır ibadete açık olmayı sürdürüyor.
Üç kitabesi bulunan yapı, ahşap direkleri ve taş işçiliğiyle Erzincan'ın en önemli tarihî eserleri arasında gösteriliyor.
Mengücekler Erzincan'a Ne Kazandırdı?
Mengücek Beyliği yalnızca siyasî bir güç değildi.
Aynı zamanda önemli bir imar hareketi başlattı.
Kemah ve çevresinde;
- camiler,
- türbeler,
- köprüler,
- eğitim yapıları
inşa edildi.
Bu eserlerin bir kısmı depremler ve savaşlar nedeniyle günümüze ulaşamadı.
Ancak ayakta kalan yapılar, beyliğin mimari anlayışını bugün de yansıtıyor.
Tarihî Belgeler Ne Söylüyor?
Araştırmacılar, Kemah Kalesi'ndeki ilk cami hakkında yazılı kaynakların sınırlı olduğunu belirtiyor.
- yüzyıl Osmanlı kayıtlarında kalede bir camiden söz edilir.
- yüzyılda ise Evliya Çelebi de kaledeki ibadethaneleri anlatır.
Bu kayıtlar, kalede çok daha eski bir caminin varlığına işaret ediyor.
Biliyor muydunuz?
📌 Kemah Kalesi'nde ortaya çıkarılan Bey Camii kalıntıları, Erzincan tarihinin en önemli arkeolojik keşiflerinden biri olarak görülüyor. Yapının Mengücek dönemine ait olduğunun kesinleşmesi hâlinde, Erzincan coğrafyasındaki ilk Türk camisinin yeri de bilimsel olarak netleşmiş olacak.
