Anadolu’nun önemli şehirlerinden biri olan Erzincan, tarih boyunca yalnızca siyasi ve askeri gelişmelerle değil, ilmi ve kültürel faaliyetlerle de öne çıkan merkezlerden biri oldu. İlhanlı Devleti döneminde kurulan eğitim kurumları arasında yer alan Erzincan’daki medrese, şehrin bilim ve kültür hayatına önemli katkılar sağladı.
Tarihi kaynaklara göre İlhanlı Devleti’nin en önemli devlet adamlarından biri olan vezir Reşidüddin Fazlullah Hemedanî, Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde birçok hayır eseri yaptırdı. Bu eserler arasında eğitim kurumları, sağlık merkezleri ve vakıf yapıları bulunuyordu.
Reşidüddin Fazlullah Hemedanî’nin Erzincan’da da önemli yatırımlar yaptığı biliniyor. Kaynaklara göre ünlü vezirin Erzincan’da geniş tarım arazileri ve mülkleri bulunuyordu. Bu mülklerin gelirleri, hayır kurumlarının finansmanında kullanılıyordu.
Erzincan’da kurduğu medrese de bu hayır eserlerinden biri olarak öne çıkıyor. Medresenin kurulmasıyla birlikte şehir, dönemin önemli eğitim merkezlerinden biri haline geldi. Medresede dini ilimlerin yanı sıra çeşitli bilim dallarında da eğitim verildiği ifade ediliyor.
Orta Çağ’da medreseler yalnızca eğitim verilen kurumlar değil, aynı zamanda kültürel ve sosyal hayatın şekillendiği merkezler olarak da dikkat çekiyordu. Erzincan’da kurulan medrese de bu yönüyle şehrin ilim hayatında önemli bir rol oynadı.
Reşidüddin Fazlullah Hemedanî’nin Anadolu’da kurduğu vakıflar sayesinde birçok şehirde eğitim ve sağlık alanında önemli gelişmeler yaşandı. Bu vakıflar sayesinde kurulan medreseler, dönemin alimlerinin yetişmesinde önemli katkı sağladı.
Tarihçiler, Erzincan’da kurulan bu medresenin İlhanlı döneminde bölgedeki ilmi faaliyetlerin gelişmesine katkı sunduğunu belirtiyor. Eğitim kurumlarının varlığı, şehrin yalnızca askeri ve ticari bir merkez olmadığını aynı zamanda kültürel bir merkez olduğunu da gösteriyor.
Erzincan’ın tarih boyunca farklı medeniyetlerin etkisi altında gelişmesi, şehirde zengin bir kültürel miras oluşmasına zemin hazırladı. Medreseler, camiler ve vakıf eserleri bu mirasın önemli parçaları arasında yer aldı.
Bugün Erzincan’ın geçmişine bakıldığında, şehrin yalnızca siyasi olaylarla değil aynı zamanda ilim ve kültür alanındaki gelişmelerle de Anadolu tarihine önemli katkılar sunduğu görülüyor.
Kaynak: Prof. Dr. Tahir Erdoğan ŞAHİN, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Cilt 4