Erzincan, 1919–1920 yıllarında bağımsız mutasarrıflık statüsünde bulunuyordu. Bu statü, karar alma ve lojistik süreçlerde daha esnek hareket edilmesini sağladı. Doğu Anadolu’daki direniş hattında önemli bir geçiş ve organizasyon merkezi olan şehir, askeri ve sivil koordinasyon açısından kritik rol üstlendi.
“Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan” adlı akademik çalışmada yer alan bilgilere göre, Erzincan’ın rolü sembolik değil; doğrudan sahaya yansıyan stratejik bir güç niteliği taşıyordu.
26 Bin 579 Liralık Destek: Bir İrade Beyanı
Milli Mücadele’nin finansmanı için Anadolu’nun farklı şehirlerinden yardımlar toplanırken, Erzincanlıların katkısı dikkat çekti. Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti aracılığıyla toplanan bağışların 26 bin 579 lirası Erzincan’dan sağlandı.
Mayıs 1920 tarihli bu rakam, dönemin ekonomik şartları göz önüne alındığında sıradan bir yardım değil; bağımsızlık iradesinin açık bir göstergesiydi. Savaşın yokluk yıllarında bu büyüklükte bir katkı sunmak, şehir halkının mücadeleye verdiği desteğin somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.
Mustafa Kemal’in Erzincan Ziyareti
Mustafa Kemal Atatürk, 30 Ağustos 1919’da Ekşisu’da karşılandı. Şehirde eşraf ve ileri gelenlerle bir araya gelen Mustafa Kemal Paşa’nın görüşmelerinde, Milli Mücadele’nin amacı ve vatanın kurtuluş yolları ele alındı.
Kaynaklarda, Erzincan eşrafının “Son damla kanımıza kadar…” sözleriyle destek beyan ettiği aktarılıyor. Bu ziyaret, Doğu Anadolu’daki direniş ruhunun güçlenmesine önemli katkı sağladı.
200 Yataklı Hastane: Cephe Gerisinin Gücü
Aynı dönemde Erzincan Hastanesi’nin 200 yatak kapasitesine sahip olması, şehrin sağlık altyapısının güçlü olduğunu gösteriyor. Savaş ve seferberlik koşullarında bu kapasite, hem askeri hem sivil yaralıların tedavisinde kritik bir işlev gördü.
Bu detay, Erzincan’ın yalnızca maddi destek sunan bir şehir olmadığını; lojistik, sağlık ve organizasyon anlamında da Doğu’daki en güçlü merkezlerden biri olduğunu ortaya koyuyor.
Tarihteki Yeri
1919–1920 yıllarında bağımsız mutasarrıflık statüsü, yüksek bağış miktarı ve güçlü sağlık altyapısıyla Erzincan, Milli Mücadele’nin Doğu Anadolu’daki bel kemiği şehirlerinden biri olarak öne çıktı.
Cumhuriyet’in kuruluş hikâyesi yazılırken, Erzincan’ın bu somut katkıları; irade, dayanışma ve stratejik aklın birleştiği önemli bir tarihsel örnek olarak kayıtlarda yerini alıyor.
📌 Kaynak:
Tahir Erdoğan Şahin (Ed.), Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yayını, 2023
