Türkiye'de çay dendiğinde akla ilk gelen illerden biri şüphesiz Erzincan'dır. Günün her saati tüten semaverleri, kıtlama şekeri ve koyu sohbetleriyle Erzincanlılar için çay, sadece bir içecek değil, bir yaşam biçimidir. Peki, Erzincan ovasında bu denli sevilen çay, tarih sahnesine ilk kez nasıl çıktı?
Her Şey Bir Tesadüfle Başladı: İmparator Shen Nung
Çayın hikayesi, günümüzden yaklaşık 5 bin yıl önce, MÖ 2737 yılında Çin'de başladı. Efsaneye göre Çin İmparatoru Shen Nung, hijyen için suyun kaynatılmasını emretmişti. Bir gün ağaç altında dinlenirken, kaynayan suyun içine rüzgarın etkisiyle "Camellia sinensis" bitkisinin yaprakları düştü.
-
Mucizevi Renk: Yaprakların suya verdiği kahverengimsi rengi ve hoş kokuyu fark eden imparator, bu karışımı tattığında ferahlatıcı etkisini keşfetti. Böylece çayın binlerce yıllık yolculuğu bir tesadüfle başlamış oldu.
Şifadan Meditasyona: Çayın Evrimi
Çay, ilk keşfedildiği yüzyıllarda bugünkü gibi keyif için değil, tamamen tıbbi amaçlarla kullanılıyordu:
-
İlaç Dönemi: Zihni açtığı, yorgunluğu aldığı ve sindirimi düzenlediği için eczanelerde "doğulu bir şifa kaynağı" olarak satıldı.
-
Dini Ritüeller: Budist rahipler, uzun meditasyon seanslarında uyanık kalabilmek için çayı vazgeçilmez bir yardımcı olarak gördüler. Bu sayede çay; Çin, Japonya ve Kore kültürünün temeli haline geldi.
Avrupa'nın Lüksünden İngilizlerin "Beş Çayı"na
-
yüzyılda Avrupa'ya ulaşan çay, başlangıçta sadece aristokratların ulaşabildiği pahalı bir statü sembolüydü. Portekizli Prenses Catherine of Braganza’nın İngiliz sarayına bu alışkanlığı taşımasıyla, bugün dünyaca ünlü olan "beş çayı" geleneği doğdu.
Erzincan: Çayın "Kıtlama" Başkenti
Dünya genelinde sudan sonra en çok tüketilen içecek olan çay, Erzincan’da kendine has bir ritüele dönüştü. Erzincanlılar için çay;
-
Semaver Kültürü: Özellikle mesire alanlarında ve bahçelerde odun ateşinde demlenen semaver çayı vazgeçilmezdir.
-
Kıtlama Şekeri: Çayın yanındaki şeker eritilmez, ağızda tutularak çay yudumlanır. Bu, Erzincan’ın kadim çay geleneğinin bir parçasıdır.
-
Sosyal Bağ: Erzincan’da "Bir çay içelim" cümlesi, dostluğun ve misafirperverliğin en samimi davetidir.
Erzincan Net olarak; Erzincan ovasında tüten her semaverin, aslında 5 bin yıllık bir tarihin ve imparatorluklardan süzülen bir mirasın temsilcisi olduğunu hatırlatır, keyifli sohbetler dileriz.