Yıllardır Güneş patlamalarının radyo iletişimini kestiğini ve kutup ışıklarını (aurora) canlandırdığını biliyorduk. Ancak "International Journal of Plasma Environmental Science and Technology" dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, ezber bozacak bir iddia ortaya attı. Araştırmaya göre, gökyüzü ile yerin altı arasında devasa bir "elektrik devresi" bulunuyor ve bu devre, sismik hareketliliği tetikleyebiliyor.
Yer Kabuğu Dev Bir Pil Gibi mi Davranıyor?
Araştırmacıların kurduğu modele göre, Dünya’nın derinliklerindeki yüksek basınçlı çatlaklarda bulunan ve “süperkritik akışkan” olarak adlandırılan maddeler, iyon yüklü bir yapıya sahip. Bu durum, fay hatlarını devasa birer kondansatör (elektrik depolayıcı) haline getiriyor.
Teoriye göre süreç şöyle işliyor:
-
Güneş Patlaması: Güneş’ten gelen yüklü parçacıklar iyonosfere çarpıyor.
-
Yük Değişimi: İyonosferde negatif yüklü bir tabaka yoğunlaşıyor.
-
Elektrostatik Kuvvet: Bu gökyüzündeki değişim, yer kabuğundaki elektrik yükleri üzerinde ek bir kuvvet yaratıyor.
-
Tetikleme: Zaten kırılma sınırına gelmiş olan "stresli" bir fay hattı, bu ek kuvvetle birlikte harekete geçiyor.
2024 Japonya Depremi ve Veri Çatışması
Çalışma, bu tezi desteklemek için 2024 Japonya Noto Yarımadası depreminin şiddetli Güneş patlamalarıyla eş zamanlı gerçekleşmesini örnek gösteriyor. Ancak bilim dünyası bu konuda hemfikir değil.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), eldeki tarihsel verilerin Güneş patlamaları ile depremler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağ kurmadığını savunuyor. Eleştirilerin odağında ise "sönümlenme" etkisi var: Yer kabuğunun karmaşık kaya katmanları, iyonosferden gelen bu zayıf elektrik alanını fay hattına ulaşmadan yok edebilir.
Spekülasyon mu, Geleceğin Tahmin Yöntemi mi?
Araştırmacılar, çalışmalarının henüz "kesin kanıt" sunmadığını kabul ediyor. Ancak uzay havası ile levha tektoniği arasındaki bu olası bağın tamamen reddedilmemesi gerektiğini savunuyorlar. Eğer bu mekanizma doğrulanırsa, gelecekte Güneş gözlemleri üzerinden deprem risk analizi yapılması teorik olarak mümkün olabilir.
