Arjantin’den Yeşil Burun Adaları’na seyir halinde olan MV Hondius isimli yolcu gemisinde, hantavirüsün nadir görülen ve insandan insana bulaşabilen "And" türü tespit edildi. Şu ana kadar üçü ölümle sonuçlanan sekiz vakanın bildirildiği gemide, yolcular ve mürettebat karantinaya alındı.
And Virüsü: İnsandan İnsana Bulaşan Nadir Tür
Genel olarak hantavirüsler, kemirgenlerin (fare, sıçan) idrar ve dışkılarıyla temas yoluyla bulaşır. Ancak adını Güney Amerika’daki And Dağları’ndan alan And türünü diğerlerinden ayıran kritik bir fark bulunuyor: Bu tür, insanlar arasında yakın temas yoluyla yayılabiliyor.
-
Salgın Geçmişi: 2018 yılında Arjantin’de tek bir kişinin, katıldığı bir partide farkında olmadan 34 kişiye virüs bulaştırdığı ve 11 kişinin ölümüne yol açtığı biliniyor.
-
Gemideki Durum: Gemideki yayılımın hem kemirgen teması hem de yolcular arasındaki yakın temas sonucu olabileceği üzerinde duruluyor.
Belirtiler ve Ölüm Oranı
Hantavirüs iki farklı ve ciddi hastalık tablosuna yol açabiliyor:
-
Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS): Yorgunluk, ateş ve kas ağrısıyla başlayıp şiddetli solunum yetmezliğine dönüşüyor. And türünün neden olduğu bu hastalığın ölüm oranı %20 ile %40 arasında değişiyor.
-
Böbrek Sendromlu Hemorajik Ateş (HFRS): Grip belirtileriyle başlayıp düşük tansiyon, iç kanama ve akut böbrek yetmezliğine yol açıyor. Dünya genelinde her yıl 150 bin vaka görülüyor.
Tedavisi Var mı?
Hantavirüs enfeksiyonlarının günümüzde bilinen özel bir tedavisi veya aşısı bulunmuyor. Hastalara ancak solunum desteği, oksijen tedavisi ve diyaliz gibi destekleyici bakımlar uygulanabiliyor. Kuluçka süresinin 1 ila 8 hafta arasında sürmesi, virüsün tespitini ve kontrolünü zorlaştırıyor.
Risk Ne Kadar Büyük?
Uzmanlar, küresel nüfus için genel riskin hala "çok düşük" olduğunu vurguluyor. Ancak son dönemde dikkat çeken vakalar yaşanmaya devam ediyor. 2025 yılının Şubat ayında, ünlü aktör Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa’nın da evindeki fare yuvaları nedeniyle bu virüse yakalanarak hayatını kaybetmesi, bireysel önlemlerin önemini hatırlatıyor.
Korunmak İçin Neler Yapılmalı?
-
Kemirgen Kontrolü: Evlerde, bodrumlarda ve çatı katlarında farelerin girebileceği tüm delikler kapatılmalı.
-
Hijyen: Kemirgen dışkılarının bulunduğu alanlar temizlenirken mutlaka maske ve koruyucu ekipman kullanılmalı, tozlu hava solunmamalıdır.
-
Sosyal Mesafe: And türü şüphesi olan durumlarda, enfekte kişilerle yakın temastan kaçınılmalı ve düzenli el yıkama alışkanlığı sürdürülmelidir.