Birinci Dünya Savaşı’nın Kafkas Cephesi’nde yaşanan en çetin çatışmalarından biri, Erzincan ile Refahiye arasındaki stratejik bölgelerde gerçekleşti. Bu çatışmalar sırasında Osmanlı ordusu önemli kayıplar verirken, şehit düşen isimlerden biri de 30. Tümen Komutanı Bahattin Bey oldu.
1916 yılında Rus ordusunun ilerleyişini durdurmak amacıyla Kemah ve Çardaklı Boğazı çevresinde yoğun çarpışmalar yaşandı. Bu bölgeler, Erzincan Ovası’na açılan kritik geçiş noktaları olması nedeniyle büyük stratejik öneme sahipti.
Türk birlikleri, bu hatları korumak için büyük bir direniş gösterdi. Ancak çatışmaların şiddeti, kayıpların artmasına neden oldu. Bu süreçte 30. Tümen’i sevk ve idare eden Bahattin Bey, Çardaklı Boğazı’nın kuzeybatısında bulunan Karadağ bölgesinde düşman ateşi altında kaldı.
Tatlıtepe’de bulunan gözetleme noktasında görevini sürdüren Bahattin Bey, yanında bulunan 3. Tabur Komutanı Yüzbaşı Nafiz Bey ile birlikte bir şarapnel parçasının isabet etmesi sonucu ağır yaralandı. İki komutan da kısa süre sonra şehit düştü.
42 yaşında hayatını kaybeden Bahattin Bey’e, şehadetinin ardından tuğgenerallik rütbesi verildi. Ancak bu acı haber, askerlerin moralini olumsuz etkilememesi için bir süre gizli tutuldu.
Şehit düşen Bahattin Bey ve Yüzbaşı Nafiz Bey, 1 Eylül 1916 tarihinde Refahiye’de düzenlenen askerî törenle toprağa verildi. Cenaze törenine dönemin önemli komutanlarından Vehip Paşa da katıldı.
Bahattin Bey’in vasiyeti doğrultusunda naaşı Refahiye Merkez Camii’nin avlusuna defnedildi. Bugün de burada bulunan kabri, bölge tarihinin önemli simgelerinden biri olarak ziyaret edilmeye devam ediyor.
Bu olay yalnızca bir askerî kayıp değil, aynı zamanda cephede verilen mücadelenin ne kadar ağır şartlar altında sürdüğünün de bir göstergesi oldu. Bahattin Bey ve Nafiz Bey’in şehadeti, Kafkas Cephesi’nde yaşanan fedakârlığın sembollerinden biri haline geldi.
Refahiye’de yaşanan bu olay, bölge halkı tarafından da unutulmadı. Zamanla Bahattin Paşa’nın adı, köprüye ve anıtlara verilerek yaşatılmaya devam etti.
Bugün geriye dönüp bakıldığında, Bahattin Bey’in hikâyesi yalnızca bir komutanın ölümü değil, aynı zamanda bir dönemin ruhunu yansıtan önemli bir hatıra olarak öne çıkıyor.
ŞEHİT BAHATTİN PAŞA (BAHAEDDİN BEY) (1874-1916)
Çerkes alimlerinden, Hacı İsmail Bey'in oğlu olan Bahattin Bey, 1874 yılında İstanbul-Beşiktaş'ta, Sinan Paşa Mahallesinde doğmuştur. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da Bala Kemal Okulu'nda; lise tahsilini; Kuleli ve Bursa Askeri Liselerinde tamamlamıştır. 1894'te İstanbul-Pangaltı'ndaki Harp Okuluna girmiş ve 1896'da Teğmen rütbesiyle orduya katılmıştır.
İyi derecede Rusça ve Çerkesce bilmektedir.
Subay çıkınca, Erzincan'daki 4. Ordu emrine atanmıştır. 1903'te Yüzbaşı olarak 19. Nişancı Tb. 1.Bl. Komutanlığı'na getirilmiştir. Balkan Harbinde, 89.P. Al. 3. Tb. Komutanlığı görevini yapmıştır. Bu savaşta Sofila'da gösterdiği üstün başarılardan ötürü, Binbaşılığa yükselmiştir. Bilahare Sivas'ta bulunan Astsubay Numûne Tb. Komutanlığı'na nakledilmiştir. Sarıkamış Harekatı'na da katılan Bahattin Bey, Mayıs 1913 tarihinde "Aşnisor Gediği" civarında düşmana karşı büyük direniş gösterip, düşmanı geri çekilmek zorunda bırakmıştır. Daha sonra 2. Tüm. 88. P. Al. Komutanlığı muavinliğine atanmıştır.
18 Nisan 1916'da, Kop Cephesi komutanı olan Bahattin Bey, burada gösterdiği başarılardan dolayı albaylığa yükselmiş ve ayrıca Alman Kumandanlar tarafından Kuruvadöfer (Demirhaç) nişanıyla taltif edilmiştir. Rusların Erzincan'ı işgalinden sonra Karadağ-Çimen Dağı muharebelerini sevk ve idare eden Bahattin Bey, 31 Ağustos 1916'da muharebe devam ederken, 3. Tb. Komutanı Yzb. Nafiz Bey'le birlikte bir şarapnel parçasının isabet etmesi sonucu şehit düşmüştür. Aziz Şehit Bahattin Bey ile aynı gün şehit olan 30. Tüm. 88. Piyade Alayı 3. Tabur Komutanı Yüzbaşı Nafiz Bey'in cenazeleri, 1 Eylül 1916 günü, 3. Ordu Komutanı Mirliva Vehip Paşa'nın da bulunduğu askeri bir merasimle Refahiye Merkez Camiinin avlusundaki ebedi istirahâtgahlarına konmuştur. Bu merasimden bir gün sonra, 3. Ordu Karargahı 23 Temmuz 1916'dan beri bulunduğu Refahiye'den Suşehri'ne nakledilmiştir. 13 Eylül 1916'da 3. Orduda Kafkas Teşkilatı kurulunca, 1. Kafkas Kolordusu Karargahı Refahiye 'de teşkil edilmiş ve Kolordu Komutanlığına tayin edilen Yusuf İzzet Paşa, o yıl içinde Karadağ Muharebesi aziz şehitlerinin kabirlerini yaptırmıştır. Ayrıca, Köroğlu Deresi üzerindeki, Refahiye'yi şoseye bağlayan ahşap köprüye de "Şehit Bahattin Paşa Köprüsü" adını vermiş ve ismi ebedileştiren küçük bir abideyi de köprünün kuzey tarafına diktirmiştir. Bu köprü 1966'da betonarme olarak yeniden yapılmıştır. Daha sonra artan trafik akışına cevap veremediğinden, köprü 1997 yılında hem yükseltilmiş, hem de genişletilerek yeniden yapılmıştır...
