Erzincan’ın 1916-1919 yıllarını kapsayan Şer’iyye Sicili kayıtları, savaşın toplum üzerindeki etkilerini çarpıcı şekilde gözler önüne serdi. Ankara Milli Kütüphane’de bulunan Erzincan C-55 numaralı defterde yer alan 137 dava kaydı, savaşın yalnızca cephede değil, şehir yaşamında da derin izler bıraktığını ortaya koyuyor.
Kayıtlara göre Erzincan’da bu dönemde en fazla görülen dava türü miras (verâset) davaları oldu. Toplam davaların yaklaşık üçte birini oluşturan bu davalar, savaş nedeniyle artan ölümlerin doğrudan bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Şehitler ve miras davaları arttı
I. Dünya Savaşı sırasında Erzincan’dan çok sayıda vatandaşın cepheye gitmesi ve bir kısmının hayatını kaybetmesi, miras paylaşımı süreçlerini hızlandırdı. Mahkeme kayıtlarında, şehit olan askerlerin ardından mirasın aile bireyleri arasında paylaştırıldığına dair çok sayıda örnek yer alıyor.
Ayrıca savaş sürecinde devlet tarafından alınan mallar ve askerlerin birikmiş maaşlarının da mirasçılar tarafından talep edildiği görülüyor.
Tekâlif-i Harbiye kayıtları dikkat çekti
Savaş dönemine ait kayıtlarda, Tekâlif-i Harbiye kapsamında alınan malların da mahkemeye konu olduğu görülüyor. Vatandaşların bu kapsamda verdikleri mallar ya da alacakları, miras davaları içerisinde değerlendirildi.
Bu durum, savaşın ekonomik etkilerinin de doğrudan mahkeme kayıtlarına yansıdığını gösteriyor.
Aileler mahkemede hak aradı
Savaşta hayatını kaybeden kişilerin ardından geride kalan aile bireyleri, haklarını koruyabilmek için mahkemeye başvurdu. Özellikle kadınlar ve çocukların miras haklarının korunmasına yönelik kararlar dikkat çekiyor.
Yetim kalan çocuklar için vasiler atanırken, mallarının korunması ve yönetilmesi için hukuki süreçler işletildi.
Toplumsal yapı derinden etkilendi
Şer’iyye Sicili kayıtları, savaşın Erzincan’daki sosyal yapıyı da derinden etkilediğini ortaya koyuyor. Artan ölüm oranları, aile yapısında değişimlere yol açarken, ekonomik dengelerin de sarsıldığı görülüyor.
