Doğu Anadolu’nun tarih boyunca en önemli geçiş güzergâhlarından biri üzerinde yer alan Tercan, çok sayıda medeniyetin izini taşıyor. Urartulardan Bizans’a, Selçuklulardan Osmanlı’ya kadar uzanan geniş bir tarihsel birikime sahip olan ilçe, kültürel miras açısından dikkat çekici bir potansiyele sahip. Bu mirasın en önemli simgesi ise Mamahatun Külliyesi olarak öne çıkıyor.
12. yüzyılda Saltuklu hükümdarı Mama Hatun tarafından yaptırılan külliye; türbe, kervansaray ve hamamdan oluşuyor. Anadolu Selçuklu mimarisinin erken dönem özelliklerini yansıtan yapı, taş işçiliği ve mimari planlamasıyla bölgedeki en önemli tarihi eserlerden biri kabul ediliyor. Özellikle anıtsal türbe yapısı, silindirik gövdesi ve süslemeleriyle dikkat çekiyor.
Tercan’ın, Orta Çağ’da önemli bir ticaret yolu üzerinde bulunması, külliyenin inşa edilmesinde belirleyici rol oynadı. Erzurum’dan Erzincan’a uzanan tarihi kervan yolu, aynı zamanda Trabzon limanına bağlantı sağlayan ticaret hatlarından biriydi. Bu nedenle kervansaray, konaklama ve ticaret faaliyetleri açısından stratejik bir işlev üstlendi.
İlçede yalnızca Mamahatun Külliyesi değil; Kötür Köprüsü, Çadırkaya (Pekeriç) Kalesi, Şirinli Kalesi, Abrenk Kilisesi ve Kefrenci Mabedi gibi farklı dönemlere ait çok sayıda tarihi eser bulunuyor. Özellikle Kötür Köprüsü’nün bulunduğu alan, Fatih Sultan Mehmet ile Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın ordularının ilk karşılaşma noktası olması bakımından ayrı bir tarihsel öneme sahip.
Ancak bu zengin kültürel mirasa rağmen Tercan’da turizm faaliyetlerinin sınırlı kaldığı görülüyor. Bölgenin doğal güzellikleri, yüksek dağ silsileleri, yaylaları ve akarsu boyu ovaları da turizm açısından değerlendirilebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Buna karşın konaklama kapasitesi, tanıtım faaliyetleri ve turizm yatırımları yeterli seviyede bulunmuyor.
Uzmanlar, Tercan’ın tarihi ve doğal değerlerinin bütüncül bir turizm planlamasıyla ele alınması gerektiğini belirtiyor. Özellikle kültür turizmi, yayla turizmi ve doğa yürüyüşü rotaları açısından ilçenin ciddi bir potansiyel taşıdığı ifade ediliyor. E-80 karayolu üzerindeki konumu da ulaşım açısından önemli bir avantaj sunuyor.
Tercan, tarih boyunca kervanların uğradığı bir geçiş noktasıydı. Bugün ise aynı coğrafya, kültürel mirasın turizm yoluyla ekonomik değere dönüştürülmesini bekliyor. Mamahatun Külliyesi başta olmak üzere ilçedeki tarihi eserler, doğru planlama ve tanıtımla bölgesel kalkınmanın önemli bir unsuru haline gelebilecek nitelik taşıyor.
