Dünya, 20 Ocak 2026 itibarıyla son 20 yılın en şiddetli uzay hava durumu olaylarından birine tanıklık ediyor. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (SWPC), güneşten gelen dev radyasyon dalgasını beş kademeli ölçeğin dördüncü seviyesi olan S4 (Şiddetli) olarak sınıflandırdı. Bu çapta bir fırtına en son Ekim 2003’te gözlemlenmişti.
25 Saatte Gelen Tehlike: Rekor Hız
Normal şartlarda Güneş’ten Dünya’ya 2 ila 4 günde ulaşan Koronal Kütle Atımı (CME), bu kez beklenmedik bir hızla, sadece 25 saatte gezegenimize ulaştı. 18 Ocak’ta AR4341 adlı güneş lekesinden patlayan X1.9 sınıfı güçlü patlama, uzaydaki manyetik enerjinin normal seviyenin 20 katına çıkmasına neden oldu.
Havacılık ve Uzay Görevlerinde Kritik Riskler
Fırtınanın en büyük etkileri doğrudan yüksek irtifa ve uzay operasyonlarında hissediliyor:
-
Astronotlar İçin Radyasyon: Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki astronotlar, artan radyasyon riski nedeniyle istasyonun zırhlı ve korunaklı bölümlerine geçiş yaptı.
-
Havacılık: Kutup bölgelerinden geçen uçuşlarda yolcular ve mürettebat için radyasyon riski arttı. FAA ve havayolu şirketleri olası aksaklıklara karşı bilgilendirildi.
-
Uydu ve İletişim: GPS sistemlerinde hassasiyet kaybı ve yüksek frekanslı radyo iletişiminde geçici kesintiler yaşanıyor.
2003’teki Kesintiler Tekrarlanır mı?
2003 yılındaki benzer fırtınada İsveç’te elektrik kesintileri yaşanmış, Güney Afrika’da trafolar zarar görmüştü. Mevcut G4 (Şiddetli) jeomanyetik fırtına nedeniyle SWPC; FEMA ve elektrik şebekesi operatörlerini teyakkuza geçirdi. Uzmanlar, genel halkı etkileyecek devasa bir teknolojik çöküş beklemediklerini belirtse de, altyapıların korunması için sürekli iletişim sağlanıyor.
Görsel Şölen: Kuzey Işıkları Güneye İniyor
Fırtınanın tek olumlu yanı, nadir görülen doğa olaylarına zemin hazırlaması oldu. Jeomanyetik etki nedeniyle kuzey ışıkları (Aurora Borealis), normalde görülmediği Alabama ve Kuzey Kaliforniya gibi güney enlemlerine kadar ulaştı. Avrupa’da ise Hollanda ve Almanya’dan muazzam ışık raporları gelmeye devam ediyor.
Uzmanlardan Yeni Patlama Uyarısı
Uzay hava durumu uzmanları, aktif güneş lekesi bölgesindeki hareketliliğin devam ettiğini vurguluyor. Önümüzdeki günlerde yeni patlamaların yaşanabileceği ve Dünya’ya yönelecek ek fırtınaların olasılık dahilinde olduğu bildirildi.