13. yüzyılın sonlarında Anadolu’da yaşanan siyasi ve askeri gelişmeler, büyük nüfus hareketlerine yol açtı. Tarihi kaynaklara göre Moğol baskısından kaçan on binlerce Türkmen ailesi Anadolu’ya göç ederek Erzincan ve çevresine yerleşti.
Orta Asya ve İran coğrafyasında Moğol istilasının etkisi giderek artarken, birçok Türkmen topluluğu yeni yaşam alanları aramak zorunda kaldı. Bu süreçte Anadolu, özellikle de Doğu Anadolu şehirleri göç eden Türkmenler için önemli bir yerleşim bölgesi haline geldi.
Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre Azad Musa adlı bir Türkmen liderinin öncülüğünde yaklaşık 60 bin hanelik büyük bir Türkmen topluluğu Anadolu’ya geldi. Bu toplulukların önemli bir bölümü Erzincan ve çevresindeki bölgelere yerleşti.
Göç eden Türkmenler yalnızca Erzincan’da değil, Pasinler, Bayburt ve Karadeniz’in bazı bölgelerinde de yeni yerleşimler kurdu. Ancak Erzincan, verimli toprakları ve stratejik konumu nedeniyle bu göç dalgasında önemli bir merkez haline geldi.
Uzmanlar, bu göç hareketinin Erzincan’ın demografik yapısını önemli ölçüde değiştirdiğini belirtiyor. Bölgeye yerleşen Türkmen toplulukları, zamanla tarım, hayvancılık ve ticaret faaliyetleriyle bölgenin ekonomik hayatında da etkili oldu.
Bu göç hareketleri aynı zamanda Anadolu’nun Türkleşme sürecinde de önemli rol oynadı. Türkmen boylarının Anadolu’nun farklı bölgelerine yerleşmesi, bölgenin kültürel ve sosyal yapısının şekillenmesinde etkili oldu.
Ancak bazı kaynaklara göre bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarının zaman zaman çevre yerleşimlerle çeşitli sorunlar yaşadığı da belirtiliyor. Bu durum nedeniyle bazı Türkmen gruplarının daha sonra Batı Anadolu’ya yönlendirildiği ifade ediliyor.
Tarihçiler, Erzincan’ın bu dönemde göç yolları üzerinde bulunmasının şehirde farklı kültürlerin bir arada yaşamasına zemin hazırladığını ifade ediyor. Bu süreç, Erzincan’ın sosyal yapısının zenginleşmesine de katkı sağladı.
Tarihi kayıtlar incelendiğinde Erzincan’ın yalnızca askeri ve siyasi olayların yaşandığı bir şehir olmadığı, aynı zamanda büyük göç hareketlerinin şekillendirdiği önemli bir yerleşim merkezi olduğu görülüyor.
Göçlerle birlikte Erzincan ve çevresinde kurulan yeni yerleşimler, Anadolu’nun demografik yapısının değişmesinde önemli rol oynadı. Bu gelişmeler, bölgenin tarihsel kimliğinin oluşmasında da belirleyici oldu.
