Orta Çağ Anadolu’sunda bazı şehirler yalnızca ticaret ve üretim merkezleri olarak değil, aynı zamanda para basılan önemli idari merkezler olarak da öne çıkıyordu. Erzincan da bu şehirlerden biri olarak tarihî kayıtlarda yer alıyor.
Mengücik Devleti döneminde Erzincan’da darphane faaliyetlerinin bulunduğu ve şehirde çeşitli sikkelerin basıldığı biliniyor. Özellikle Mengücik hükümdarı Fahrüddin Behram Şah döneminde basılan paralar, tarihçiler için önemli belgeler arasında kabul ediliyor.
Tarihî kaynaklara göre Behram Şah, 12. yüzyılın ikinci yarısında kendi adına para bastıran hükümdarlar arasında yer aldı. Bu durum, Mengücik Devleti’nin siyasi gücünü ve ekonomik bağımsızlığını gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Behram Şah adına basılan sikkelerin bir yüzünde hükümdarın adı ve unvanları yer alırken, diğer yüzünde Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan’ın adı bulunuyordu. Bu durum Mengücik Devleti’nin Selçuklu yönetimine bağlı bir meliklik olduğunu, ancak aynı zamanda kendi siyasi varlığını da sürdürdüğünü gösteriyor.
Erzincan’da basıldığı düşünülen bu paralar arasında bakır ve çeşitli metal türlerinden yapılmış sikkeler bulunuyor. Bazı paraların üzerinde doğrudan “Medineti Erzincan” yani “Erzincan Şehri” ifadesinin yer aldığı belirtiliyor.
Araştırmacılar, bu ifadelerin Erzincan’da bir darphane bulunduğunu açıkça gösterdiğini ifade ediyor. Tarihî belgelerde Erzincan’da basılan paraların 12. ve 13. yüzyıllara ait olduğu belirtiliyor.
Sikkelerin üzerindeki yazılar ve semboller, dönemin siyasi yapısı hakkında önemli bilgiler sunuyor. Bu paralar sayesinde Mengücik hükümdarlarının kullandığı unvanlar ve Selçuklu Devleti ile olan ilişkileri hakkında da ipuçları elde ediliyor.
Tarihçiler, Orta Çağ’da bir şehirde para basılmasının o yerleşimin siyasi ve ekonomik önemini gösterdiğini vurguluyor. Bu nedenle Erzincan’da darphane bulunması, şehrin bölgedeki güçlü konumunu ortaya koyan önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor.
Mengücik döneminde basılan bu sikkeler günümüzde çeşitli müzelerde ve koleksiyonlarda yer alıyor. Araştırmacılar için önemli bir tarihî kaynak niteliği taşıyan bu paralar, Erzincan’ın Orta Çağ’daki siyasi ve ekonomik gücünü gösteren somut belgeler arasında sayılıyor.
Bugün Erzincan’da basıldığı bilinen bu tarihi sikkeler, şehrin geçmişteki önemini ortaya koyan en değerli tarihî buluntular arasında yer alıyor.
Kaynak: Prof. Dr. Tahir Erdoğan ŞAHİN, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Cilt 4
