Gıda arz güvenliğinin ve tarımsal üretimin tüm dünyada jeopolitik bir stratejiye dönüştüğü bir dönemde, Türkiye küresel pazardaki yerini sağlamlaştırdı. DTÖ verileriyle şekillenen son küresel sıralama, Türkiye'nin sadece bölgesel bir aktör değil, dünya ölçeğinde bir gıda süper gücü olma yolunda ilerlediğini ortaya koydu. 2024 yılı verilerine göre Türkiye, gerçekleştirdiği 31,4 milyar dolarlık dev ihracat atağıyla dünya sıralamasında 14. basamağa yükseldi.
Pazarın Yüzde 80'i Sadece 30 Ülkenin Elinde
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, küresel gıda ticaretinin sanılandan çok daha dar bir elit kulübün kontrolünde olması. Yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık devasa küresel gıda pazarının yüzde 80'inden fazlasını ilk 30 ülke domine ederken, lider ilk 10 ülke ise toplam ticaretin neredeyse yarısını tek başına gerçekleştiriyor. Türkiye, bu kısıtlı ve yoğun rekabetin yaşandığı pazarda %2,1'lik pay kaparak rüştünü ispatladı.
Avrupa’nın Devleri Türkiye'nin Arkasında Kaldı
Türkiye elde ettiği bu başarıyla; tarım teknolojileri ve endüstriyel üretimde dünya markası olan Almanya, gastronomisi ve tarımıyla bilinen İtalya, geniş topraklara sahip Rusya ve Ukrayna ile birlikte Birleşik Krallık (İngiltere) ve İspanya gibi devleri listenin gerisine itti.
Küresel Gıda Ticaretinde İlk 30 Ülke (Milyar Dolar)
Dünya gıda arzının bel kemiğini oluşturan ve küresel ticarete yön veren ilk 30 ülkenin güncel ihracat tablosu şu şekilde şekillendi:
| Sıra |
Ülke |
Tarım ve gıda ihracatı |
|---|---|---|
| 1 | ABD | 181,3 milyar dolar |
| 2 | Brezilya | 144,4 milyar dolar |
| 3 | Çin | 74,8 milyar dolar |
| 4 | Kanada | 66,3 milyar dolar |
| 5 | Meksika | 49,9 milyar dolar |
| 6 | Endonezya | 49,7 milyar dolar |
| 7 | Avustralya | 45,8 milyar dolar |
| 8 | Hindistan | 45,5 milyar dolar |
| 9 | Tayland | 41,8 milyar dolar |
| 10 | Fransa | 38,7 milyar dolar |
| 11 | Hollanda | 37,3 milyar dolar |
| 12 | Arjantin | 34,8 milyar dolar |
| 13 | Malezya | 33,5 milyar dolar |
| 14 | Türkiye | 31,4 milyar dolar |
| 15 | Birleşik Krallık | 30,9 milyar dolar |
| 16 | İtalya | 30,7 milyar dolar |
| 17 | Rusya | 28,4 milyar dolar |
| 18 | Yeni Zelanda | 28,3 milyar dolar |
| 19 | Almanya | 28,2 milyar dolar |
| 20 | Vietnam | 26,9 milyar dolar |
| 21 | İspanya | 25,3 milyar dolar |
| 22 | Ukrayna | 24,7 milyar dolar |
| 23 | Polonya | 15,0 milyar dolar |
| 24 | Şili | 14,9 milyar dolar |
| 25 | Singapur | 14,0 milyar dolar |
| 26 | Belçika | 13,9 milyar dolar |
| 27 | Güney Afrika | 13,6 milyar dolar |
| 28 | İrlanda | 13,0 milyar dolar |
| 29 | Peru | 12,6 milyar dolar |
| 30 | İsviçre | 11,6 milyar dolar |
Ticaretin Kalbi Amerika Kıtasında Atıyor, Çin İç Pazara Çalışıyor
Küresel gıda ticaretinin coğrafi dağılımına bakıldığında Amerika kıtasının ezici üstünlüğü dikkat çekiyor. ABD, Brezilya, Kanada ve Meksika dörtlüsü, dünya tarım ihracatının yaklaşık yüzde 30'unu tek başına gerçekleştirerek tahıl, et, yağlı tohumlar ve işlenmiş gıdada arzın merkez üssü konumundalar.
Dikkat Çeken Detay: Dünyanın en büyük tarımsal üreticilerinden biri olan dev nüfuslu Çin, muazzam üretimine rağmen bu gıdanın çok büyük bir bölümünü kendi iç pazarında tükettiği için ihracat listesinde 3. sırada kalarak ABD ve Brezilya'nın oldukça gerisinde kalıyor.
Avrupa kıtasında ise yüksek katma değerli tarım stratejileri ve gelişmiş lojistik ağlarıyla Fransa ve Hollanda ilk 10 içerisindeki yerini korurken, Türkiye hemen arkalarından gelerek Avrupa'nın en dinamik tedarik koridoru olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
