Deprem kuşağında yer alan Erzincan, yer bilimleri ve deprem araştırmaları alanında önemli bir bilimsel buluşmaya ev sahipliği yaptı. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi (EBYÜ) Deprem Teknolojileri Enstitüsü çatısı altında gerçekleştirilen 29. Aktif Tektonik Araştırmalar Grubu (ATAG) Çalıştayında, deprem tahmini ve deprem habercilerinin araştırılmasına yönelik bildiriler sunuldu.
Çalıştayda Prof. Dr. Levent Gülen tarafından sunulan “Kısa Dönem Deprem Tahmini: Çok Parametreli Yer Sistemi Yaklaşımı” başlıklı çalışma, bilim insanları ve katılımcılar tarafından yakından takip edildi.
Erzincan’da Bilimsel Yer Sistemi Yaklaşımı Ele Alındı
Sunumda, deprem hazırlık sürecinde ortaya çıkabileceği öne sürülen litosfer, atmosfer ve iyonosferdeki elektrik ve elektromanyetik etkileşim süreçleri sonucunda oluşan deprem habercilerinin araştırılması konusu detaylandırıldı. Yüksek basınç altındaki kayaçlarda gelişen elektrik akımları, elektromanyetik emisyonlar ve Radon gazı salınımı sonucu meydana gelen fiziksel ile kimyasal süreçlerin çok yönlü incelenmesinin altı çizildi.
Deprem Tahmini İçin 10 Günlük Zaman Aralığı Hedefleniyor
Çalışmada; önerilen gözlem sistemleri ve analiz yöntemleri geliştirildiği takdirde, depremlerin meydana gelmesinden yaklaşık 10 gün öncesinden başlayarak birkaç saat öncesine kadar uzanan zaman diliminde tahmin edilebilmesine olanak sağlayacak bir bilimsel yaklaşımın hedeflendiği aktarıldı. Vurgulanan bu zaman aralığının mevcut koşullarda kesinleşmiş bir tahmin kapasitesini değil; üzerinde çalışılması ve bilimsel olarak sınanması gereken bir araştırma hedefini ifade ettiği kaydedildi.
Uydu Verileri ve Yapay Zekâ Yöntemleri Önerildi
Bu yaklaşım kapsamında, yeryüzündeki çeşitli sismik, manyetik, atmosferik elektrik alan, Radon ve su gözlem deprem istasyonlarından elde edilen verilerin yanı sıra; uydu gözlemleriyle sağlanan çok çeşitli verilerin birlikte değerlendirilmesi önerildi. Makine öğrenmesi, yapay sinir ağları ve derin öğrenme gibi yöntemlerin farklı gözlem parametrelerinin işlenmesi ve aralarındaki ilişkilerin araştırılmasında kullanılmasının gerektiği belirtildi.
'Türkiye Deprem Tahmin Merkezi' Kurulması Önerildi
Erzincan’daki çalıştayda öne çıkan en önemli değerlendirmelerden biri de ulusal düzeydeki kurumsal yapılanma önerisi oldu. Mevcut sismik istasyon ağlarının yanı sıra manyetik, atmosferik, Radon ve su gözlem istasyonlarının yaygınlaştırılması önerildi. Tüm bu istasyonlar ile uydu verilerinin tek bir çatı altında toplanarak değerlendirilmesi amacıyla "Türkiye Deprem Tahmin Merkezi" kurulması fikri öneri olarak sunuldu.
Çalıştay kapsamında ayrıca Yiğit İnce ve Prof. Dr. Levent Gülen ortaklığında sunulan ikinci bildiride, sismisite ve uydu verilerinden yararlanılarak deprem habercisi olabilecek anomalilerin araştırılmasına ilişkin 24 Haziran 2026 Venezuela depremleri incelendi. Bu sunumda deprem öncesi olası deprem habercilerinin araştırılmasında farklı veri kaynaklarının birlikte değerlendirilmesinin önemi vurgulandı.
