Uçakla seyahat etmek milyonlarca insan için günlük hayatın bir parçası. Ancak uçuş korkusu (aerofobi) yaşayan kişiler için uçağa binme düşüncesi dahi yoğun kaygıya neden olabiliyor.
Cleveland Clinic, uçuş korkusunun yalnızca uçağın düşmesi korkusundan kaynaklanmayabileceğine; kalkış ve iniş, türbülans, uçağın içinde kapalı kalma düşüncesi veya uçuş sırasında yaşanabilecek yoğun kaygının da önemli tetikleyiciler arasında olduğuna dikkat çekiyor.
İyi haber ise şu: Uçuş korkusuyla başa çıkmak mümkün. İşte yolculuk öncesinde ve uçuş sırasında uygulanabilecek bazı yöntemler…
1. Uçuşunuzu önceden planlayın
Seyahat öncesinde belirsizliği azaltmak, bazı kişilerde kaygının kontrol edilmesine yardımcı olabilir.
Havalimanına ne zaman gideceğinizi, check-in işlemlerini ve uçuş sürecini önceden planlamak; son dakika telaşının oluşturabileceği ekstra stresi azaltabilir.
Ancak yalnızca erken rezervasyonun uçuş korkusunu tedavi eden bir yöntem olmadığı unutulmamalı. Asıl amaç, seyahat öncesindeki gereksiz stresi azaltmak.
2. Kendinizi rahat hissettiğiniz koltuğu seçin
Koltuk tercihi kişiden kişiye değişebilir.
Bazı yolcular koridor koltuğunda kendisini daha rahat hissederken, bazıları cam kenarında bulunmayı tercih edebilir. Önemli olan, uçuş sırasında size daha fazla rahatlık ve kontrol hissi veren seçeneği değerlendirmek.
3. Derin ve kontrollü nefes alın
Kaygı yükseldiğinde nefes alışverişi hızlanabilir. Kontrollü nefes egzersizleri ise sakinleşmeye yardımcı olabilir.
NHS, stres ve kaygıyı azaltmak amacıyla nefesin burundan alınmasını ve ağızdan yavaşça verilmesini, nefesin zorlanmadan derinleştirilmesini ve egzersizin birkaç dakika sürdürülmesini öneriyor.
Özellikle kalkış, iniş veya türbülans sırasında yavaş ve kontrollü nefes almaya odaklanmak bazı kişiler için faydalı olabilir.
4. Müzik veya sesli kitapla dikkatinizi dağıtın
Uçuş sırasında bütün dikkati uçağa ve yaşanan seslere vermek kaygıyı artırabilir.
Kulaklıkla müzik dinlemek, podcast veya sesli kitap dinlemek, film izlemek ya da başka bir aktiviteyle meşgul olmak zihnin korkuya sürekli odaklanmasını engellemeye yardımcı olabilir.
Burada amaç korkuyu tamamen yok saymak değil, dikkati daha sakin ve kontrol edilebilir bir noktaya taşımaktır.
5. Uçaklar ve uçuş süreci hakkında bilgi edinin
Uçuş sırasında duyulan motor sesleri, kabindeki hareketler veya türbülans bazı yolcular tarafından tehlike işareti olarak algılanabiliyor.
Oysa türbülans, atmosferik basınç değişimleri, jet akımları, dağların çevresindeki hava hareketleri, cepheler ve fırtınalar gibi farklı nedenlerle meydana gelebilen normal bir hava hareketidir. Federal Aviation Administration (FAA), türbülansın sık görüldüğünü ancak emniyet açısından kemer kullanımının önemli olduğunu belirtiyor.
Uçağın nasıl çalıştığını ve uçuş sırasında yaşanabilecek durumları öğrenmek de korkunun bilinmezlikten beslenmesini azaltabilir.
6. Uçuş ekibiyle konuşmaktan çekinmeyin
Uçuş korkunuz varsa bunu kabin ekibine söylemekten çekinmeyin.
FAA, yolcuların uçuş ve kabin ekiplerini dinlemesini ve güvenlik bilgilendirmelerine dikkat etmesini öneriyor.
Endişenizi paylaşmanız, uçuş boyunca kendinizi daha güvende hissetmenize yardımcı olabilir.
7. Hafif ve düzenli beslenmeye dikkat edin
Seyahat öncesinde çok ağır yemekler yerine kişinin kendisini rahat hissetmesini sağlayacak daha hafif seçenekler tercih edilebilir.
NHS de kaygı yönetiminde düzenli öğünler ve sağlıklı beslenmenin önemine dikkat çekiyor.
Ayrıca aşırı kafein tüketiminin bazı kişilerde kaygıyı artırabileceği unutulmamalı.
8. Rahatlatıcı kişisel eşyalar kullanın
Uyku maskesi, boyun yastığı veya rahat kıyafetler özellikle uzun uçuşlarda konforu artırabilir.
Ancak bunların uçuş korkusunun doğrudan tedavisi olmadığı; daha çok kişinin fiziksel olarak rahatlamasına ve uçuş deneyimini daha konforlu hale getirmesine yardımcı olabilecek araçlar olduğu unutulmamalı.
9. Film, oyun veya başka aktivitelerle meşgul olun
Uçuş sırasında zihnin sürekli “Ya bir şey olursa?” düşüncesine dönmesi kaygıyı besleyebilir.
Film izlemek, oyun oynamak, kitap okumak veya çalışmak gibi aktiviteler dikkati başka bir noktaya yönlendirebilir.
Özellikle daha önce keyif aldığınız ve sizi meşgul eden bir aktiviteyi uçuş öncesinde hazırlamak, yolculuğu daha rahat geçirmenize yardımcı olabilir.
10. Korku hayatınızı etkiliyorsa profesyonel destek alın
Burada en önemli nokta ise bu korkunun ne kadar şiddetli olduğu.
Uçuş korkusu nedeniyle seyahat etmekten kaçınıyor, uçağa binme düşüncesinde yoğun panik yaşıyor veya korku günlük hayatınızı etkiliyorsa yalnızca kendi başınıza baş etmeye çalışmak yerine bir uzmana başvurmak daha doğru olabilir.
Cleveland Clinic'e göre bilişsel davranışçı terapi (BDT/CBT) ve maruz bırakma terapisi, uçuş korkusunun yönetiminde kullanılabilen yaklaşımlar arasında bulunuyor. Maruz bırakma yöntemi, korkulan durumla kontrollü ve kademeli biçimde karşılaşmayı içeriyor. Sanal gerçeklik uygulamaları da uçuş korkusuna yönelik maruz bırakma çalışmalarında kullanılabiliyor.
NHS de fobilerin kişinin yaşamını etkilemesi durumunda profesyonel destek alınmasını ve nefes egzersizleri gibi yöntemlerin kullanılabileceğini belirtiyor.
En önemli nokta: Türbülans sırasında kemerinizi çıkarmazın
Uçuş korkusunu azaltmaya çalışırken güvenlik kurallarının ihmal edilmemesi gerekiyor.
FAA, türbülans sırasında yolcuların koltuklarında kemerlerini bağlı tutmalarını ve uçuş ekibinin talimatlarına uymalarını özellikle vurguluyor. Türbülans normal ve sık karşılaşılan bir hava hareketi olsa da, kemersiz yolcuların ani hareketlerde yaralanabileceği belirtiliyor.
Uçuş korkusu yenilebilir mi?
Evet, birçok kişi uçuş korkusunu yönetmeyi ve uçuşlarını daha rahat gerçekleştirmeyi öğrenebiliyor. Ancak korkunun şiddeti kişiden kişiye değişiyor.
Basit kaygılarda nefes egzersizleri, dikkat dağıtma, hazırlık ve uçuş hakkında doğru bilgi edinme yardımcı olabilir. Korku yoğun ve sürekli hale geldiyse ise psikolojik destek daha uygun bir seçenek olabilir.
