Hayata Dezavantajla Başladı. Salih Baba, 1846 yılında Erzincan'da dünyaya geldi. Babası Mustafa Efendi, annesi Atike Hanım'dı. Doğuştan bir kolu çolak, bir ayağı kısa olarak dünyaya geldi. Ailesi çilingirlik ve tüfek tamirciliği yaptığı için çevrede "Tüfekçizâde" lakabıyla tanındı.
Fiziksel engellerine rağmen içine kapanmadı.
Tam tersine...
Hayatı boyunca hem çalıştı hem de kendini yetiştirdi.
Demiri İşlerken Kelimeleri de İşledi
Gençliğinde tüfek ustası olarak çalıştı.
Demiri şekillendiriyordu.
Fakat zamanla hayatını değiştiren başka bir kapı açıldı.
Erzincan'ın önemli mutasavvıflarından Muhammed Sâmi Erzincânî (Pîrî Sâmi Hazretleri) ile tanıştı ve ona intisap etti. Kaynaklar, tasavvuf yoluna girdikten sonra şiirlerinin yoğunlaştığını ve eserlerinde mürşidine olan bağlılığını sıkça dile getirdiğini aktarıyor.
Şiiri Onun İçin Sanat Değildi
Bugün birçok şair estetik için yazar.
Salih Baba için şiir...
Bir eğitim yöntemiydi.
Bir irşat diliydi.
Bir gönül sohbetiydi.
Şiirlerinde hem divan edebiyatının nazım şekillerini hem de halk edebiyatının sade söyleyişini kullandı. Böylece farklı kesimlerden insanlara hitap etmeyi başardı.
1939 Depremi Sadece Şehri Değil, Eserlerini de Vurdu
Salih Baba'nın bugün elimizde bulunan en önemli eseri Râbıta-i Nakş-ı Hayâlî adlı divanıdır.
Ancak araştırmacılar, ona ait iki eserin daha bulunduğunu; bu eserlerin 1939 Erzincan Depremi sırasında kaybolduğunu belirtiyor. Eğer bu bilgi doğruysa, Erzincan yalnızca binalarını değil, edebiyat mirasının bir bölümünü de o büyük felakette kaybetti.
Türkü Gibi Yaşayan Şiirler
Salih Baba'nın etkisi kitaplarla sınırlı kalmadı.
Şiirlerinin bir bölümü zamanla bestelenerek ilahi olarak okunmaya başladı.
Bugün Erzincan, Bayburt, Gümüşhane ve Erzurum çevresinde bazı eserleri hâlâ tasavvuf musikisinin bir parçası olarak yaşamaya devam ediyor.
Bu, bir şair için en büyük başarıdır.
Şiirlerinin halkın hafızasında yaşamayı sürdürmesi.
Az Bilinen Bir Ayrıntı
Salih Baba'nın hayatını anlatan kaynaklar, onun eğitimine ilişkin kesin bilgilerin sınırlı olduğunu belirtir.
Buna rağmen eserlerinde Kur'an ayetlerine, hadislere ve tasavvuf literatürüne yaptığı göndermeler, güçlü bir dinî ve edebî birikime sahip olduğunu gösteriyor.
Neden Hâlâ Önemli?
Çünkü Salih Baba sadece şiir yazmadı.
Erzincan'ın manevi iklimini şekillendiren isimlerden biri oldu.
Onun dizelerinde;
- sabır,
- tevazu,
- mürşide bağlılık,
- insan sevgisi,
- dünyanın geçiciliği
gibi temalar öne çıkar.
Bugün bile bu şiirlerin okunuyor olması, bıraktığı etkinin hâlâ sürdüğünü gösteriyor.
