Erzincan’ın Refahiye ilçesi, geniş yüzölçümüne rağmen Türkiye’nin en seyrek nüfuslu bölgelerinden biri haline geldi. Yaklaşık 1.746 kilometrekarelik alana sahip ilçe, kilometrekare başına düşen 6–7 kişi ile ülke ortalamasının oldukça altında seyrediyor.
Türkiye genelinde bu oran 70’in üzerindeyken, Refahiye’deki düşüş dikkat çekici boyutlara ulaştı.
1975’ten Sonra Tersine Döndü
Refahiye’de nüfus yoğunluğu 1927 yılında kilometrekare başına yaklaşık 9 kişi seviyesindeydi. 1975 yılına kadar artış gösteren bu oran, 22 kişiye kadar yükseldi. Ancak bu tarihten sonra tablo tamamen değişti.
1990’da 12,6’ya, 2000’de 9,1’e gerileyen yoğunluk, 2021 itibarıyla 6,5 seviyesine kadar düştü. Veriler, ilçede uzun yıllardır devam eden bir göç sürecine işaret ediyor.
Köylerin Büyük Bölümü 100 Kişinin Altında
Refahiye’ye bağlı 121 köyün yaklaşık yüzde 88’inde nüfus 100 kişinin altında bulunuyor. Ortalama köy nüfusu 90 kişi civarında ölçülürken, ilçe merkezi dışındaki yerleşimlerde bu sayı 60 kişinin altına kadar düşüyor.
150 kişinin üzerinde nüfusa sahip köy sayısının sadece üç olması, kırsaldaki küçülmenin boyutunu gözler önüne seriyor.
Sessiz Ama Sürekli Bir Azalış
Bölgede yaşanan nüfus kaybı ani değil; aksine yıllara yayılan “sessiz bir küçülme” şeklinde gerçekleşiyor. Özellikle genç nüfusun eğitim ve iş imkânları nedeniyle büyükşehirlere yönelmesi, bu sürecin en önemli nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Geride kalan nüfusun yaş ortalaması giderek yükselirken, ekonomik faaliyetlerin sınırlı olması ve sert iklim koşulları da göçü hızlandıran faktörler arasında yer alıyor.
Sadece Refahiye’nin Sorunu Değil
Refahiye’deki bu tablo, aslında Anadolu’nun birçok kırsal bölgesinde yaşanan demografik değişimin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ancak Refahiye, düşük nüfus yoğunluğu verileriyle bu sürecin en net gözlemlendiği yerlerden biri olarak dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre, kırsalda nüfusun korunabilmesi için ekonomik çeşitliliğin artırılması ve yerinde kalkınma politikalarının güçlendirilmesi gerekiyor.
Kaynak: Prof. Dr. İbrahim Fevzi Şahin, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Cilt 1
