Anadolu’nun kadim şehirlerinden biri olan Erzincan’ın tarihi yalnızca birkaç yüzyılla değil, binlerce yıl öncesine uzanan köklü bir geçmişle şekilleniyor. Yapılan tarih araştırmaları ve eski yazılı belgeler, şehrin bilinen en eski adlarından birinin “Arziya” olduğunu ortaya koyuyor.
Hitit dönemine ait çivi yazılı tabletlerde geçen Arziya, tarihçiler tarafından Azzi/Hayaşa Krallığı’nın başkenti olarak gösteriliyor. Bu bilgiler, Erzincan’ın yalnızca bir yerleşim alanı değil, aynı zamanda tarih boyunca önemli bir yönetim merkezi olduğunu da gösteriyor.
Araştırmalara göre Arziya, bugünkü Erzincan Ovası ve çevresini kapsayan geniş bir yerleşim bölgesini ifade ediyordu. O dönemde Yukarı Fırat Havzası üzerinde yer alan bu şehir, ticaret yollarının kesiştiği önemli bir noktada bulunuyordu. Bu nedenle farklı kültürlerin ve medeniyetlerin bir araya geldiği bir merkez haline gelmişti.
Tarihsel belgelerde Arziya’nın üzüm bağlarıyla ünlü bir şehir olduğu da dikkat çekiyor. Hitit kralı Şuppiluliuma ile Hayaşa hükümdarı Hukkana arasında yapılan antlaşma metinlerinde üzüm bağlarından söz edilmesi, bölgenin o dönemlerde de tarımsal üretim açısından zengin olduğunu gösteriyor.
Tarihçiler, Arziya adının zamanla farklı kültürlerin etkisiyle değişerek bugünkü Erzincan adına dönüştüğünü belirtiyor. Arziya’dan Arzinga’ya, daha sonra Erzinga ve nihayet Erzincan’a evrilen bu isim, şehrin tarihsel sürekliliğini ortaya koyan önemli bir örnek olarak kabul ediliyor.
Bugün Erzincan olarak bilinen bu kadim şehir, binlerce yıl boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan bir kültür mirasına ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Hititlerden Urartulara, Romalılardan Selçuklulara kadar birçok uygarlık bu topraklarda yaşamış ve şehrin tarihine katkıda bulunmuştur.
Uzmanlara göre Erzincan’ın geçmişi üzerine yapılacak yeni arkeolojik çalışmalar, şehrin tarihine dair bilinmeyen birçok gerçeğin de ortaya çıkmasına yardımcı olabilir.
Kaynak: Prof. Dr. Tahir Erdoğan ŞAHİN, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Cilt 4
