Erzincan’ın Refahiye ilçesi ve çevresi, Anadolu’nun erken dönem tarihine ışık tutabilecek yeni bir tartışmanın merkezinde yer alıyor. Tarih araştırmalarında adı geçen Dukkamma yerleşiminin, bazı bilim insanlarına göre bu bölgede bulunmuş olabileceği değerlendiriliyor.
Doğu Anadolu’nun erken dönem siyasi yapıları incelendiğinde, Azzi-Hayaşa Krallığı’nın geniş bir coğrafyada hüküm sürdüğü biliniyor. Araştırmacılar, bu krallığa bağlı önemli yerleşim alanlarından birinin Dukkamma olabileceğini ve söz konusu yerleşimin Refahiye çevresinde konumlanmış olabileceğini ifade ediyor.
Tarihçiler, Dukkamma’nın yalnızca bir yerleşim değil, aynı zamanda dönemin siyasi ve askeri dengeleri açısından stratejik bir merkez olabileceğini belirtiyor. Refahiye’nin Karadeniz ile Doğu Anadolu arasında doğal bir geçiş noktası olması, bu ihtimali güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Bölgede bulunan höyükler de bu iddiaları destekleyen önemli veriler sunuyor. Özellikle Hasanlı Höyük ve çevresinde yapılan yüzey incelemeleri, binlerce yıl öncesine uzanan yerleşim izlerinin olabileceğine işaret ediyor. Arkeologlara göre höyükler, farklı dönemlerde kurulmuş yerleşimlerin üst üste birikmesiyle oluştuğu için geçmişe dair önemli ipuçları barındırıyor.
Ancak uzmanlar, Refahiye çevresinde henüz kapsamlı ve sistematik arkeolojik kazıların yapılmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle Dukkamma’nın kesin olarak bu bölgede bulunduğuna dair bilimsel bir kanıt henüz ortaya konmuş değil.
Buna rağmen elde edilen veriler ve tarihsel kaynaklar, Erzincan’ın yalnızca Urartu döneminde değil, çok daha erken çağlarda da önemli yerleşimlere ev sahipliği yapmış olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, Refahiye ve çevresinde gerçekleştirilecek bilimsel kazıların Anadolu tarihine yeni bir perspektif kazandırabileceğini vurguluyor.
Bölgenin tarih boyunca ticaret yolları ve geçiş güzergahları üzerinde yer alması da farklı kültürlerin izlerinin burada bulunmasını doğal kılıyor. Bu durum, Dukkamma gibi antik yerleşimlerin bu coğrafyada ortaya çıkmış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Uzmanlara göre, Refahiye’de yapılacak detaylı arkeolojik çalışmalar yalnızca Dukkamma’nın izini sürmekle kalmayacak, aynı zamanda Erzincan’ın binlerce yıllık geçmişine dair bilinmeyen birçok gerçeği de gün yüzüne çıkarabilir.
Kaynak: Prof. Dr. Tahir Erdoğan ŞAHİN, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Cilt 4