Erzincan’ın tarihî ve kültürel zenginlikleriyle öne çıkan Kemaliye ilçesine bağlı Ocak köyünde, geçmişin izlerini günümüze taşıyan önemli bir yapı yeniden hayat buldu. Osmanlı-Rus Savaşı, halk arasında bilinen adıyla 93 Harbi döneminden kaldığı belirtilen tarihî taş fırın, gerçekleştirilen onarım çalışmalarının ardından yeniden kullanılabilir duruma getirildi.
Yıllar boyunca bakımsızlık nedeniyle atıl kalan fırın, yalnızca geleneksel ekmek üretiminin yapıldığı bir yapı değil, aynı zamanda köyün tarihî hafızasını yaşatan kültürel bir miras niteliği taşıyor. Yapının yeniden ayağa kaldırılmasıyla hem geçmişten kalan bir değerin korunması hem de Ocak köyünün ziyaretçilerine sunabileceği kültürel zenginliklerin artırılması amaçlanıyor.
Osmanlı askerlerinin izlerini taşıyor
Ocak köyünde bulunan tarihî taş fırının, 93 Harbi döneminde bölgeye gönderilen Osmanlı askerleri tarafından inşa edildiği köy sakinlerinin aktardığı bilgiler arasında yer alıyor. Köyde anlatılanlara göre, savaş döneminde yapılan fırın, aradan geçen uzun yıllara rağmen varlığını korumayı başardı.
Fırının tarihî önemine dikkat çeken köy sakinlerinden Veysel Aktaş, yapının sıradan bir taş fırın olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Aktaş, fırının geçmişine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“İçinde bulunduğumuz fırın normal bir fırın değil; coğrafyadaki diğer fırınlarla karıştırmayalım. Fırınımızın Osmanlı-Rus Harbi'ndeki erler tarafından inşa edildiği, yapıldığı ve o günden bugüne kadar geldiği bilinir. Erlerimizin, gönderdiğimiz askerlerimizin tamamının da şehit düştüğü kayıtlarda vardır.”
Köyde anlatılan bu tarihî hikâye, yapıyı Ocak köyünün geçmişiyle bütünleşen özel bir değer hâline getiriyor.
Valilik ve kaymakamlığın desteğiyle onarıldı
Zaman içerisinde bakımsızlık nedeniyle kullanılmaz duruma gelen taş fırın, yürütülen çalışmalarla yeniden ayağa kaldırıldı. Veysel Aktaş, fırının onarılmasında valilik ve kaymakamlığın desteğinin önemli rol oynadığını belirtti.
Aktaş, yapılan çalışmalara ilişkin değerlendirmesinde, “Burası atıl bir durumdaydı; sayın valimiz ve sayın kaymakamımızın çok büyük gayret ve çabalarıyla onarıldı, kullanılır hâle getirildi.” ifadelerini kullandı.
Tarihî yapının yeniden kullanılabilir duruma getirilmesi, köyün geleneksel yaşam kültürünün korunması açısından da önem taşıyor. Bu sayede geçmişte köy halkının günlük hayatında önemli yer tutan fırın, yeniden işlev kazanmış oldu.
Eğin ekmeği geleneksel yöntemlerle pişiriliyor
Taş fırının yeniden faaliyete geçirilmesi, Ocak köyünün yöresel mutfak kültürünün yaşatılmasına da katkı sağlıyor. Geleneksel yöntemlerle pişirilen Eğin ekmeği, bölgenin geçmişten günümüze ulaşan lezzetleri arasında bulunuyor.
Veysel Aktaş, geleneksel fırında pişirilen ekmeğin kendine özgü lezzetine dikkat çekerek modern enerji kaynaklarıyla çalışan fırınlarda aynı sonucun elde edilemeyeceğini dile getirdi.
Aktaş, geçmişte fırının yalnızca Ocak köyünün değil, çevredeki köylerin de ekmek ihtiyacını karşılamada önemli bir rol üstlendiğini belirterek şunları söyledi:
“Doğalgazdır, tüptür vesairedir, elektrik kullanılarak yapılan fırınlarda bu lezzeti bulamazsınız. Bu fırında yöresel ekmekler yapılırdı; Eğin ekmeği çevre köylere ve köyümüzün de ekmek ihtiyacını karşılıyordu.”
Geleneksel üretimin yeniden başlaması, yöresel lezzetlerin gelecek kuşaklara aktarılması açısından da değer taşıyor.
Ocak köyü yılda yaklaşık 20 bin ziyaretçi ağırlıyor
Kemaliye’nin kültürel ve tarihî değerleri arasında yer alan Ocak köyü, ziyaretçilerin ilgisini çeken yerleşimlerden biri olarak öne çıkıyor. Köy sakini Veysel Aktaş'ın verdiği bilgiye göre, köyü yılda yaklaşık 20 bin kişi ziyaret ediyor.
Tarihî taş fırının yeniden kullanılmaya başlanmasının, köye gelen ziyaretçilerin geçmişin izlerini daha yakından tanımasına imkân sağlaması bekleniyor. Yapının hikâyesi, geleneksel ekmek üretimi ve köyün kültürel dokusu, ziyaretçilere bölgenin tarihini farklı yönleriyle tanıma fırsatı sunuyor.
Aktaş, tarih ve doğa meraklılarını Ocak köyünü ziyaret etmeye davet ederek şu ifadeleri kullandı:
“Köyümüze abartısız yılda 20 bin civarında misafir geliyor. Bu gelen misafirlerimizin bu yapıyı görmelerinde çok büyük fayda var. Tarihin izini sürmek, bu çevreyi, bu coğrafyayı görmek isteyen herkesi mutlaka köyümüze gelmeye, buraları yerinde görmeye ve yaşamaya davet ediyorum.”
Tarihî miras gelecek kuşaklara aktarılıyor
Ocak köyündeki taş fırının yeniden kullanıma kazandırılması, tarihî yapıların korunmasının yanı sıra geleneksel yaşam kültürünün sürdürülmesi açısından da önem taşıyor. Osmanlı-Rus Savaşı döneminden kaldığı aktarılan fırın, geçmişin hatıralarını günümüzle buluşturan bir yapı olarak varlığını sürdürüyor.
Onarımla birlikte yeniden işlev kazanan fırın, Kemaliye'nin tarihî ve kültürel zenginliklerine bir yenisini eklerken Ocak köyünün turizm potansiyeline de katkı sunuyor. Ecdat yadigârı yapının korunması ve tanıtılması, bölgenin kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemini koruyor.
Kaynak: Erzincan Valiliği
