Tüm soruları yanıtlayan Ziraat Yüksek Mühendisi Orhun Erten, çiftçilerin zarar görmemesi adına tavsiyeler verdi.
ZİRAİ DON ÖNECSİ NE YAPILMALI?
Erten, “Şimdi zirai don biliyorsunuz çiftlerin en korkulu rüyasıdır. Erken dönemde ürün ekmenin nedenleriyle karşılaşıyoruz. Erzincan'da biliyorsunuz kaysılar, Şeftaliler çiçek açmaya başladı. Bu dönem bizim en riski dönemlerimizden biri. En korkulu rüyalarımızdan biri. Çünkü geçen senede bu durumu en büyük tehlikeli yaşayan illerden biri de Erzincan'dır. Kirazda ve kaysıda verim kaybı yaşamışlardır. Şimdi bununla ilgili yapılabilecek önlemler var aslında. Bunlardan bazıları pasif yöntemler. Bitkinin çeşit seçimi. İşte don riskinin bitimine kadar özellikle pancar grubunda tohum ekiminin ertelenmesi. Diğer ürünlerde işte bir sisleme,saman yakımı duman çıkartmak, kimyasal yöntemler bizim zırai ilaç bayilerinde olur. Antifrizler vardır. Bunlar don olabilecek günlerde riski azaltabilecek, korunma amaçlı yapılacak uygulamalardan birkaçıdır. Alternatif olarak TARSİM sigortaları mevcut. Yani çiftçimiz gidip sigorta şirketlerine tarım sigortaları yaptırdığı zaman hasarlarının birçoğuyla ilgili de destek alabilir.” dedi.
DONDAN ETKİLENEN ÜRÜNLER İÇİN NE YAPILMALI?
Erten, “Hasarın oluştuktan emin olduktan sonra mesela hasarlı dalların budanması, işte fosforlu gübre atılması ve bununla ilgili de bitkiyi stresten çıkaracak ürünler deniz yosunu ya da işte iz element grubu destekleyici ürünlerle bitkiyi harekete geçirmek fayda sağlayacaktır.” dedi.
ERZİNCAN’DA EN ÇOK HANGİ ÜRÜN ETKİLENİR?
Erten, “Biz de meyve ağaçları biliyorsunuz en çok hasar gören şeyler. Şu dönem içinde en büyük riskimiz pancar erken pancar eken müşterilerimizde. Çünkü pancarların çoğu çıkmak üzere erken ektiler. Bu riski bekliyorduk ama onlar biraz daha hızlı hareket ettiler. Ama biz meyve ağaçlarından daha çok korkuyoruz.” dedi.
ERZİNCAN’DA HANGİ SORUNLARLA KARŞILAŞTINIZ?
Erten, “Çok üzücü. Tekrar yaptıkları masrafların aynısını tekrar yapmak zorunda kalıyorlar. Akıllı pancar tohumlarının maliyetleri maalesef çok yüksek şu anda. Bir pancar tohum 30 bin lira ve altı yedi dönüm yer ekiyor. Üşütülen her pancar tohumunu tekrar satın almak zorunda kalıyorlar. Bu da çiftçi için ikinci bir külfet, ikinci bir masraf oluyor.” dedi.
ÖNLEYİCİ ÇALIŞMALARI AYNI GÜN MÜ YAPMAK ZORUNDA?
Erten, “Evet. Don beklediğimiz günde çiftçimizin arazisine girip yani seralarda vesaire ısı perdeleri kullanılabilir. Sıtıcılar kullanılabilir ama açık alanda maalesef bu çok mümkün olmuyor. Alanlar çok büyük. Buralarda da yapmamız gereken en önemli unsur bir dumanla ısının ve dumanın etrafını bitkin üzerine sararak donlar etkilenmesini azaltmak. Sisleme yapılabilir. Bu da şu an için çok mümkün değil. Yani hani alan çok geniş oluyor. meyve ağaçları içinde en büyük, en kolay tedbir de antifrizle ilaçlama yapmak. O da don yapılacak gün yapılmak zorunda. Aksi takdirde birkaç gün korumuyor.” dedi.
