Erzincan’ın tarihî ve kültürel zenginlikleri, ilçelerinde bulunan ve henüz geniş kitleler tarafından bilinmeyen pek çok alanla dikkat çekiyor. Çayırlı ilçesine bağlı Saraycık/Corcun köyü çevresindeki “Geyik İzi” mevkii de tarihî yerleşim izleriyle halk anlatısının iç içe geçtiği dikkat çekici noktalardan biri olarak öne çıkıyor.
Prof. Dr. Tahir Erdoğan Şahin’in Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan adlı eserinde ele alınan bölge, yalnızca yörede anlatılan bir efsaneyle değil, eski yerleşim alanı ve çevresindeki arkeolojik izlerle de önem taşıyor.
Eserde, Saraycık/Corcun köyünün yaklaşık 1,5 kilometre batısında eski ve geniş bir yerleşim alanı bulunduğu belirtiliyor. Yörenin tarihî özellikleri ve yüzey bulguları dikkate alınarak bu alanın VII-VIII. yüzyıllarda önemli, hatta dönemine göre kent sayılabilecek yerleşimlerden biri olduğu değerlendiriliyor.
Çayırlı’daki eski yerleşimin yakınında kilise alanı bulunuyor
Eserde aktarılan bilgilere göre eski yerleşim alanının doğusunda bir kilise alanı bulunuyor. Bu alanın bugünkü köy ile Geyik İzi mevkii arasında kaldığı ifade ediliyor.
Saraycık/Corcun çevresindeki tarihî izler bununla da sınırlı değil. Köyün doğusunda “Örencik Höyük” adıyla anılan bir höyük bulunduğu, höyük ile köy arasından Taht Vadisi Deresi’nin geçtiği aktarılıyor.
Höyüğün yüzeyinde kaçak kazı çukurlarının görüldüğü ve bu alanlarda yapı duvarlarına ait izlerin bulunduğu belirtiliyor. Höyük çevresindeki düzlüklerde ve eski mezarlık yakınında da seramik buluntularına rastlandığı kaydediliyor. Mezarlığın üst bölümünün ise eserde Paulikien/Tulayl mezarları niteliğinde değerlendirildiği ifade ediliyor.
Bu bilgiler, Çayırlı’nın Saraycık/Corcun köyü çevresinin farklı tarihî dönemlere ait izleri bir arada barındırdığını ortaya koyuyor. Eski yerleşim, kilise alanı, höyük, mezarlık ve yüzey buluntuları bölgenin arkeolojik açıdan araştırılmaya değer bir geçmişe sahip olduğunu gösteriyor.
Geyik İzi adı nereden geliyor? İşte 500 metrelik efsane
Bölgeye adını veren “Geyik İzi” anlatısı ise yöre halkının kültürel hafızasında önemli bir yer tutuyor.
Kaynağa göre eski Geyik İzi kentinin güneyindeki yamaçta bulunan bir kayanın üzerinden bir geyiğin atladığı ve yaklaşık 500 metre aşağıya kadar indiği anlatılıyor. Geyiğin indiği yerdeki kaya üzerinde bulunan oyukların ise hayvanın ayak izleri olduğuna inanılıyor.
Yörede aktarılan bu anlatı, doğal oluşumların halk kültüründe nasıl anlamlandırıldığını göstermesi bakımından dikkat çekiyor. Ancak kayadaki oyukların gerçekten geyik ayak izleri olduğuna ilişkin bilimsel bir tespit bulunmuyor. Bu nedenle anlatının arkeolojik kanıt olarak değil, bölgenin sözlü kültürüne ait bir halk efsanesi olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Çayırlı’nın saklı tarihî mirası araştırılmayı bekliyor
Çayırlı ilçesinin Saraycık/Corcun köyü çevresinde bulunan Geyik İzi, Örencik Höyük ve diğer tarihî kalıntılar, Erzincan’ın kültürel mirasının yalnızca bilinen tarihî yapılarla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bölgedeki eski yerleşim alanının, kilise kalıntılarının, höyüğün ve mezarlık çevresindeki buluntuların ayrıntılı biçimde incelenmesi, Çayırlı’nın geçmişine ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkarılmasına katkı sağlayabilir. Alanın arkeolojik açıdan belgelenmesi ve korunması da kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önem taşıyor.
Bir yanda VII-VIII. yüzyıllara uzandığı değerlendirilen eski bir yerleşim, diğer yanda yaklaşık 500 metrelik geyik atlayışını anlatan bir efsane… Çayırlı’daki Geyik İzi mevkii, Erzincan’ın keşfedilmeyi bekleyen tarihî ve kültürel değerleri arasında yer alıyor.
Kaynaklar:
-
Ana kaynak: Prof. Dr. Tahir Erdoğan Şahin, Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan.
-
Ayşe Şimşek (2022), Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi Yüzey Araştırmaları Işığında Tercan Bölgesi Keramiklerinin Analizleri ve Değerlendirilmesi.
-
Mustafa Karageçi (2020), “Erzincan’da Önemli Bir Urartu Merkezi: Üçpınar Kalesi”
