İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda yaşanan patlamanın ardından şirketin geçmişi, kurucusu ve faaliyet alanları kamuoyunun gündemine geldi. Yapılan araştırmada şirketin kuruluş hikâyesinin Erzincan'ın Kemaliye ilçesine uzandığı ortaya çıkıyor.
HABAŞ'ın resmî internet sitesinde yer alan kurucu biyografisine göre Hamdi Başaran, 1913 yılında Erzincan'ın Kemaliye ilçesinde dünyaya geldi. Genç yaşlarda Elazığ'a yerleşen Başaran, burada un değirmeni işleterek ticaret hayatına başladı. Daha sonra İstanbul'a göç ederek tekstil ürünleri ticaretiyle uğraştı.
Başaran'ın sanayi alanındaki en önemli adımı ise 1956 yılında geldi. İstanbul'un Topkapı semtinde "Hamdi Başaran Topkapı Oksijen Fabrikası"nı kurarak Türkiye'de modern yöntemlerle oksijen gazı üretimine başladı.
Bu yatırım, bugün Türkiye'nin farklı sektörlerinde faaliyet gösteren HABAŞ topluluğunun temelini oluşturdu.
HABAŞ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Şirketin adı da kurucusunun isminden geliyor.
1956 yılında Hamdi Başaran Topkapı Oksijen Fabrikası adıyla başlayan işletmenin unvanı, 1967 yılında "HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş." olarak değiştirildi.
HABAŞ ismi, Hamdi Başaran adından oluşturulan şirket adı olarak biliniyor. Böylece Kemaliye doğumlu bir girişimcinin adı, yıllar içerisinde büyük bir sanayi topluluğunun markasına dönüştü.
Hamdi Başaran yalnızca üretim yapmakla yetinmedi. Türkiye'nin sanayileşmesi için gerekli makine ve ekipmanların yerli imkânlarla üretilmesini de savundu. 1969 yılında ağır makine, sınai gaz tüpü ve basınçlı kap üretimine yönelik yatırımları hayata geçirdi.
Başaran, 1987 yılında hayatını kaybetti. Ancak geride bıraktığı sanayi kuruluşları ailesi tarafından büyütülmeye devam etti.
BUGÜN HABAŞ'IN YÖNETİMİNDE KİM VAR?
Hamdi Başaran'ın ardından şirketin yönetiminde oğlu Mehmet Rüştü Başaran öne çıktı.
1947 yılında Elazığ'da doğduğu belirtilen Mehmet Rüştü Başaran, babasının kurduğu işletmede görev alarak grubun büyüme sürecinde rol üstlendi. Günümüzde HABAŞ Grubu Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürütüyor.
Böylece HABAŞ'ın kuruluş hikâyesinde iki farklı şehir dikkat çekiyor: Kurucu Hamdi Başaran'ın doğum yeri Erzincan'ın Kemaliye ilçesi, oğlu Mehmet Rüştü Başaran'ın doğum yeri ise Elazığ.
Şirketin yönetimindeki aile devamlılığı, 1956 yılında küçük bir oksijen fabrikasıyla başlayan girişimin bugün çok sektörlü bir sanayi topluluğuna dönüşmesinde etkili oldu.
HABAŞ 1956'DAN BUGÜNE NASIL BÜYÜDÜ?
Şirketin resmî internet sitesindeki kilometre taşları incelendiğinde yaklaşık 70 yıllık sanayi yolculuğunun farklı alanlara yayıldığı görülüyor.
HABAŞ'ın gelişimindeki önemli tarihler şöyle:
-
1956: Hamdi Başaran Topkapı Oksijen Fabrikası İstanbul'da kuruldu.
-
1967: Şirketin unvanı HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş. olarak değiştirildi. Oksijen, azot ve argon üretimi için hava ayrıştırma tesisi devreye alındı.
-
1969: Ağır makine, basınçlı kap ve sınai gaz tüpü üretimine başlandı.
-
1977: Türkiye'de ilk yerli asetilen tüpü üretimi gerçekleştirildi.
-
1983: Türkiye'nin ilk kriyojenik depolama tankı imal edildi.
-
1984: LPG dağıtım faaliyetlerine başlandı.
-
1987: İzmir Aliağa'da yıllık 600 bin ton kapasiteli demir çelik üretimi başladı.
-
1990: Aliağa'da dikişsiz çelik çekme sınai gaz tüpü üretimi gerçekleştirildi.
-
2010: Aliağa'da yeni hava ayrıştırma tesisi devreye girdi.
-
2011: İzmit'te yeni hava ayrıştırma tesisi faaliyete geçti.
-
2014: Aliağa'da sac haddehanesi üretime başladı.
-
2016: Habaş Hamdi Başaran Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi açıldı.
-
2017: Sıvı çelik üretim kapasitesi yıllık 4,5 milyon tona ulaştı.
-
2018: 800 megavat gücündeki doğal gaz kombine çevrim santrali devreye alındı.
-
2021: Manisa'da otobüs ve kamyon üretimine yönelik çalışmalar başladı.
-
2022: Tuzla'da tersane ve gemi inşa yatırımları gündeme geldi.
-
2024: İzmit'te hidrojen üretim tesisi devreye alındı.
Bu gelişmeler, HABAŞ'ın yalnızca bir demir çelik üreticisi olmadığını, farklı sanayi kollarına yayılan büyük bir topluluk haline geldiğini gösteriyor.
ALİAĞA'DAKİ FABRİKA YILDA 4,5 MİLYON TON ÇELİK ÜRETEBİLİYOR
HABAŞ'ın en önemli yatırımlarından biri İzmir'in Aliağa ilçesindeki demir çelik tesisleri.
Şirketin resmî açıklamalarına göre 1987 yılında faaliyete geçen tesiste yıllık 4,5 milyon ton sıvı çelik üretim kapasitesi bulunuyor.
Tesis bünyesinde çelikhane, filmaşin haddehanesi, iki çubuk haddehanesi ve sac haddehanesi faaliyet gösteriyor.
2014 yılında devreye alınan sac haddehanesinde sıcak haddelenmiş rulo, dilinmiş rulo, asitlenmiş rulo ve levha gibi ürünler üretiliyor.
Fabrikanın limana yakın konumu da üretim ve sevkiyat faaliyetleri bakımından önemli avantaj sağlıyor. Şirket, Aliağa tesislerinde ürettiği ürünlerin önemli bölümünü yurt dışındaki pazarlara da gönderiyor.
HABAŞ'ın resmî sürdürülebilirlik raporunda Aliağa'daki üretim kompleksinin gaz üretim tesisleri, boru ve tüp fabrikası, doğal gaz kombine çevrim santrali ve liman bağlantısıyla entegre bir yapıda olduğu belirtiliyor.
DEMİR ÇELİKTEN BANKACILIĞA, ENERJİDEN OTOMOTİVE
HABAŞ'ın faaliyet alanları oldukça geniş.
Şirketin resmî kurumsal bilgilerinde öne çıkan sektörler şöyle:
1. Sınai ve tıbbi gazlar: Oksijen, azot, argon ve diğer endüstriyel gazların üretimi ve dağıtımı.
2. Demir çelik: Sıvı çelik, inşaat demiri, filmaşin, sıcak haddelenmiş rulo ve çeşitli çelik ürünlerinin üretimi.
3. Enerji: Doğal gaz kombine çevrim santralleri ve elektrik üretimi.
4. LPG, LNG ve CNG: Sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz dağıtımı.
5. Makine ve ekipman: Basınçlı kaplar, gaz tüpleri, kriyojenik tanklar, depolama tankları, buhar kazanları ve ağır makine üretimi.
6. Bankacılık: HABAŞ topluluğu, 1997 yılında Anadolubank'ı Özelleştirme İdaresinden satın aldı.
7. Otomotiv: Otobüs, kamyon ve motosiklet üretimine yönelik yatırımlar gerçekleştirildi.
8. Denizcilik: Liman, deniz taşımacılığı ve tersane yatırımları grubun faaliyet alanları arasında yer alıyor.
HABAŞ, kurumsal açıklamalarında topluluk şirketlerinin yüzde 100 yerli sermayeli olduğunu belirtiyor.
İZMİR'DEKİ PATLAMA TÜRKİYE'NİN GÜNDEMİNE OTURDU
HABAŞ'ın Erzincan bağlantısının yeniden gündeme gelmesine neden olan gelişme ise 9 Kasım 2026 tarihinde İzmir'in Aliağa ilçesindeki tesiste meydana gelen patlama oldu.
Öğle saatlerinde meydana gelen patlamanın ardından fabrikada yangın çıktı. Olay yerine sağlık, itfaiye ve arama kurtarma ekipleri sevk edildi.
İzmir Valiliğinin ilk açıklamalarında, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi ihtimali üzerinde duruldu. HABAŞ ise yaptığı açıklamada olayın elektrik ark ocaklarından birinde yürütülen planlı bakım çalışmaları sırasında meydana geldiğini bildirdi.
10 Kasım 2026 akşamı yayımlanan haberlerde can kaybının 18'e yükseldiği, soruşturma kapsamında 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildiği aktarıldı.
Olayın kesin nedeni, teknik incelemeler ve adli soruşturma sonucunda ortaya çıkacak.
Yaşanan facia, Türkiye'de ağır sanayi tesislerinde iş güvenliği, bakım süreçleri ve çalışma koşullarını da yeniden gündeme taşıdı.
KEMALİYE'DEN ÇIKAN BİR İSİM TÜRK SANAYİ TARİHİNDE YERİNİ ALDI
Bugün İzmir'de milyonlarca tonluk üretim kapasitesiyle faaliyet gösteren HABAŞ'ın hikâyesi, yaklaşık 70 yıl önce İstanbul'daki bir oksijen fabrikasıyla başladı.
Bu hikâyenin başlangıcındaki isim ise Erzincan'ın Kemaliye ilçesinde doğan Hamdi Başaran'dı.
Kemaliye'de dünyaya gelen bir girişimcinin kurduğu işletmenin zaman içerisinde demir çelikten enerjiye, bankacılıktan otomotive uzanan büyük bir sanayi topluluğuna dönüşmesi, Erzincan'ın yetiştirdiği girişimcilerin Türkiye'nin ekonomik tarihinde bıraktığı izler açısından dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.
İzmir'deki fabrika faciasıyla yeniden gündeme gelen HABAŞ'ın geçmişi incelendiğinde, şirketin kuruluş hikâyesinin Erzincan'ın Kemaliye ilçesine kadar uzandığı görülüyor.
