Yüzyıllar boyunca simyacıların peşinde koştuğu "kurşunu altına çevirme" hayali, İsviçre’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) gerçek oldu. Bilim insanları, ışık hızına yakın hızlarda çarpıştırılan kurşun atomlarından altın elde etmeyi başardı. Ancak bu durum sanıldığı gibi bir zenginlik kapısı değil, fiziksel bir yan etki olarak kayıtlara geçti.
Modern Simya Nasıl Gerçekleşti?
İşin sırrı atomun çekirdeğinde saklı. Bir kurşun atomunu altından ayıran tek fark, çekirdeğinde 3 adet fazla proton bulunmasıdır. Teorik olarak kurşundan 3 proton kopardığınızda elinizde altın kalır. CERN’deki ALICE deneyi sırasında bilim insanları, kurşun çekirdeklerini birbirini ıskalayacak kadar yakın ama etkileşime girecek kadar hızlı geçirdiklerinde, oluşan devasa elektrik alanın çekirdekten tam 3 proton kopardığını fark etti.
Ortaya çıkan sonuç: Saniyede 89 bin altın çekirdeği.
Zengin mi Oluyoruz? İşte O "Ama..."
Sosyal medyada heyecan yaratan bu gelişmenin arka planındaki gerçekler, kuyumcuları endişelendirecek cinsten değil:
-
Miktar Komik Düzeyde: Üretilen altının toplam ağırlığı yaklaşık 29 trilyonda bir gram. Yani gözle görülmesi imkansız.
-
Maliyet Akıl Almaz: Bu kadar küçük bir miktar için harcanan elektrik ve enerji maliyeti, üretilen altının değerinden kat kat daha fazla.
-
Altın "Kararlı" Değil: Elde edilen bu altın, doğadaki altın gibi kalıcı değil. Radyoaktif yapıda olduğu için hızla parçalanıp başka atomlara dönüşme eğiliminde.
-
İstenmeyen Yan Etki: Bilim insanları için bu altın üretimi bir başarıdan ziyade, ışın demetini zayıflatan ve deney düzeneğine zarar veren "istenmeyen bir gürültü" olarak görülüyor.
Bilim Dünyası İçin Neden Önemli?
Altın üretimi ekonomik bir kazanç sağlamasa da, atom çekirdekleri arasındaki o muazzam kuvvetlerin (yıldırımdan 1 milyon kat daha güçlü elektrik alanlar) nasıl yönetilebileceğini anlamak açısından devrim niteliğinde. Bilim insanları, bu "kazara simya" sayesinde evrenin oluşumuna dair yeni veriler topluyor.
Özetle; bilim insanları kurşunu altına çevirmeyi başardı ancak bu altınla ne bir yüzük yapabilirsiniz ne de yatırım. Bu, sadece insanoğlunun doğanın kanunlarını ne kadar zorlayabildiğinin bir kanıtı.
