Milli Mücadele yıllarında Anadolu’daki birçok şehir hem askeri hem de idari açıdan zor bir süreçten geçiyordu. Bu dönemde Erzincan’ın sahip olduğu “bağımsız mutasarrıflık” statüsü, şehrin karar alma ve uygulama kapasitesini doğrudan etkileyen önemli bir faktör oldu. “Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan” adlı eserde yer alan bilgilere göre Erzincan, 1919–1920 yıllarında bağımsız mutasarrıflıklardan biri olarak konumlanmıştı
Mutasarrıflık Ne Anlama Geliyordu?
Osmanlı idari sisteminde mutasarrıflık, vilayet ile kaza arasında yer alan bir yönetim birimiydi. “Bağımsız mutasarrıflık” ise doğrudan merkeze bağlı, daha esnek ve hızlı karar alabilen bir yapı anlamına geliyordu. Bu durum, özellikle işgal koşullarında ve merkezi otoritenin zayıfladığı dönemlerde önemli avantaj sağlıyordu.
Erzincan’ın bu statüye sahip olması, yerel yönetimin daha hızlı organize olmasına ve Müdafaa-i Hukuk yapılanmalarıyla daha etkin koordinasyon kurmasına zemin hazırladı
Doğu’daki Direnişin İdari Zemini
Vilâyat-ı Şarkîye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin Doğu Anadolu’daki yapılanmasında Erzincan aktif rol oynadı
Bu yapılanma yalnızca bir sivil direniş örgütü değil; aynı zamanda bölgesel karar mekanizması işlevi gördü. Telgraf hatları, mali destek organizasyonu ve halkın mobilizasyonu gibi başlıklarda idari esneklik kritik önem taşıdı.
Stratejik Konum ve Lojistik Avantaj
Erzincan, coğrafi konumu itibarıyla Doğu Anadolu’nun geçiş noktalarından biriydi. Bu durum, hem askeri hareketlilik hem de siyasi temaslar açısından avantaj sağladı. Mustafa Kemal Paşa’nın Erzincan’a gelişi ve şehirde yaptığı temaslar da bu stratejik önemin göstergesi olarak değerlendiriliyor
Sonuç: Karar Gücü ve Moral Üstünlük
Bağımsız mutasarrıflık statüsü, Erzincan’a yalnızca idari bir unvan değil, kriz döneminde hareket kabiliyeti kazandırdı. Milli Mücadele’nin Doğu Anadolu’daki örgütlenme sürecinde şehir, hem moral hem de idari zemin oluşturan merkezlerden biri haline geldi.
Bu yönüyle Erzincan, yalnızca destek veren bir şehir değil; karar süreçlerine katkı sağlayan bir direniş odağı olarak öne çıktı.
📌 Kaynak:
Tahir Erdoğan Şahin (Ed.), Cumhuriyetin 100. Yılında Erzincan, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Yayını, 2023
