Erzincan Sosyal Güvenlik (SGK) İl Müdürü Burcu TATOĞLU bu yıl 11- 17 Mayıs tarihleri arasında kutlanacak olan Sosyal Güvenlik Haftası etkinlikleri kapsamında bir dizi açıklamalarda bulundu. İl Müdürü Tatoğlu açıklamasında kayıt dışı istihdamın olumsuz etkilerine vurgu yaparak kayıt dışı istihdamın toplumun sosyal ve ekonomik değerleri üzerinde çok yönlü sonuçlara neden olduğunu belirtti.
Kayıt dışı istihdamın hem çalışanlar hem işverenler hem de devlet açısından ciddi olumsuz etkilerinin olduğunu ifade Tatoğlu, kayıtlı istihdamın, sadece yasal bir zorunluluk olmadığını, ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırım olduğunu Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ettiklerini dile getirdi.
Ülkedeki en önemli sorunları arasında yer alan kayıt dışı istihdamın çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün veya ücretlerinin eksik bildirilmesi olduğunu ifade eden Tatoğlu “Yani sigortasız işçi çalıştırma durumunda olduğu gibi, çalışma sürelerinin veya ödenen ücretlerin eksik bildirilmesi de kayıt dışı istihdam olarak değerlendirilmektedir. Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmaları anayasal bir hak olmakla birlikte hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluktur. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkı bulunmadığı gibi, çalışanların da kendi rızalarıyla dahi olsa bu haktan feragat ederek sigortasız çalışmayı talep etmeleri hukuken mümkün değildir. Çalışanların sigortasız çalışma taleplerinin kabul edilmesi, işverenler açısından iyi niyetle yapılmış bir esneklik gibi görünse de ciddi yasal ve mali riskler barındırmaktadır. İşletmelerimizin bu tür talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi büyük önem taşımaktadır.” dedi.
“Kayıt Dışı Çalışan Her Birey Emeklilik ve Diğer Haklardan Mahrum Kalır”
İl Müdürü Burcu Tatoğlu, kayıt dışı çalışan birinin geleceğin en önemli teminatı olan emeklilik hakkından mahrum kalacağını belirterek “Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanların, sosyal yardım yararlanıcılarının veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsündekilerin hak kaybı yaşamamak adına zaman zaman kayıt dışı çalışmaya eğilim gösterebildiği tespit edilmektedir. İşverenlerimizin bu tür talepler karşısında taviz vermeyerek yasal yükümlülüklerini yerine getirme bilinciyle hareket etmeleri; ileride karşılaşılabilecek ağır idari yaptırımların ve öngörülemeyen mali yüklerin önüne geçilmesi adına büyük önem taşımaktadır." dedi
Kayıt Dışı Çalışmanın Çalışanlar Üzerindeki Hak Kayıpları
Tatoğlu, bu kapsamda kayıt dışı çalışan bir kişinin; olası bir iş göremezlik durumunda malullük aylığına hak kazanamayacağını, vefatı hâlinde geride bıraktığı ailesinin ölüm aylığı güvencesinden yoksun kalacağını, beklenmedik iş kayıplarında işsizlik sigortasından faydalanamayacağını, sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkını riske atarak Genel Sağlık Sigortası primlerini kendi bütçesinden ödemek durumunda kalacağını, iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sağlanan koruyucu önlemlerden ve maddi güvencelerden uzak kalarak büyük bir risk altında çalışmak zorunda kalacağını belirtti.
“Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele de Toplumsal Bilinçlenme Büyük Önem Arz Etmektedir”
İl Müdürü Tatoğlu, bu yıl 20’ncisi kutlanan Sosyal Güvenlik Haftasının ana temasının kayıt dışı istihdamla mücadele ve toplumsal bilinçlenme olduğunu belirterek kayıt dışı istihdamla mücadele etmede toplumsal bilinçlenmenin önemli olduğuna vurgu yaptı.
Tatoğlu, konuşmasının devamında şu ifadeleri kullandı;
"Kayıt dışı istihdamın, bireyleri yalnızca sosyal güvenlik şemsiyesinden değil, aynı zamanda iş mevzuatının sağladığı temel güvencelerden de koparmaktadır. Bu durumdaki çalışanlar; kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi en temel özlük haklarından mahrum bırakılarak, kayıtlı istihdamın sağladığı adil ücret standartlarının gerisinde ve güvencesiz koşullarda çalışmaya maruz kalmaktadır.
Sosyal güvenlik uygulamalarında asıl amacın cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşımla işletmelerin sürdürülebilir ve güvenli bir zeminde büyümesini desteklemek olduğu vurgulanmalıdır. Bununla birlikte, kayıt dışı istihdamın, yarattığı anlık ve yanıltıcı kazancın aksine, işletmeleri telafisi güç mali risklere sürüklediği göz ardı edilmemelidir. Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işletmeler; yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve olası iş kazalarında doğacak ağır yasal yükümlülükler gibi ticari faaliyetleri durma noktasına getirebilecek ciddi yaptırımlarla yüzleşmektedir. Bu bağlamda işverenlerin, söz konusu riskleri almak yerine sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmeleri büyük önem taşımaktadır.
Tüm bu risklerin ötesinde, kayıt dışı istihdamın makroekonomik ve toplumsal ölçekte yarattığı çok yönlü tahribatlar şunlardır: Haksız rekabet oluşur, piyasa dengesi bozulur, işverenler vergi avantajı sağlayan gider yazma ve indirim gibi haklardan mahrum kalır, işyerinde verimlilik ve motivasyon düşer, vergi ve prim kaybı oluşur, sosyal güvenlik sistemi zarar görür, çalışan/emekli dengesi bozulur, primsiz ödemelerin artmasıyla bütçe yükü artar, gelir dağılımı adaletsizleşir, kaynak dağılımında etkinlik azalır, ekonomik verilerin güvenilirliği zedelenir, doğru politikaların oluşturulması güçleşir."
“Vatandaşlarımız Kayıt Dışı İstihdam Mücadelede BİLGİ EDİNME, İHBAR VE ŞİKÂYET hatlarını Kullanmalı”
Tatoğlu konuşmasında, kişilerin, çalışmalarının işveren tarafından SGK’ya bildirilip bildirilmediğini veya hangi kazanç seviyesinden bildirildiğini kısa sürede öğrenebileceğini belirterek bilgi edinme, şikayet ve ihbar hatları için;
www.turkiye.gov.tr adresinden, PTT’den alınan e-Devlet şifresi ile sorgulama yapılabilir,
ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi 7/24 aranabilir,
İl veya ilçelerde bulunan Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ya da Sosyal Güvenlik Merkezlerine şahsen başvuru yapılabilir.
Sigortasız çalıştırıldığını ya da eksik ücret veya eksik gün bildirimi yapıldığını düşünen çalışanlar, ihbar ve şikâyetlerini:
ALO 170 üzerinden,
Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri / Merkezlerine doğrudan,
CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) üzerinden iletebilirler.” dedi.
“Ücret Ödemelerinde Banka Kanalı Zorunluluğu ve Şeffaflık”
Erzincan Sosyal Güvenlik İl Müdürü Burcu Tatoğlu konuşmasının sonunda, çalışma hayatında şeffaflığın sağlanması, çalışan haklarının güvence altına alınması ve olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amacıyla, ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılmasının büyük önem taşıdığını dile getirerek “Mevzuat gereği, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerde; işçilere yapılan ücret dâhil her türlü ödemenin, kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net tutarının bankalar aracılığıyla gerçekleştirilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu yükümlülüğe uyulmaması, işletmeleri her bir çalışan ve ihlalin devam ettiği her ay için ayrı ayrı uygulanan idari para cezalarıyla karşı karşıya bırakmakta; süreç, işverenler açısından katlanarak artan öngörülemez bir mali riske dönüşmektedir.” İfadelerini kullandı.
