Urartu döneminden bu yana bir sanat disiplinine dönüşen Erzincan bakırı, antik çağda Atina pazarlarının gözdesiyken; bugün modern dünyada zarafetin ve el emeğinin temsilcisi olmaya devam ediyor.
1. Altıntepe’den Fuarlara: Uluslararası Bir Başarı Hikayesi
Erzincan'daki Altıntepe kazıları, bakırcılığın bu coğrafyada ne kadar köklü olduğunu kanıtlıyor.
-
Antik Dönem: Urartu medeniyetinin Erzincan’da işlediği bakır eserler, o dönemde Atina pazarlarında "en çok aranan mallar" arasında yer alıyordu.
-
Altın Çağ: Erzincan bakır işçiliği; Paris, Viyana ve Philadelphia gibi dünyanın en önemli uluslararası fuarlarında sergilenerek küresel bir ün kazandı.
2. Mutfaktan Süs Eşyasına: Teknik Değişim
Geçmişte mutfak gereçleri ve hamam takımları (kazanlar, ibrikler, leğenler) için yaygın olan dövme bakırcılık, alüminyum ve plastiğin yaygınlaşmasıyla yerini bakır el işlemeciliğine bıraktı.
-
Günümüz Üretimi: Bugün semaverler, tepsiler, biblolar, vazolar ve şekerlikler artık birer kullanım eşyasından ziyade, nikel kaplanmış veya boyanmış "sanat eseri" niteliğindeki süs eşyaları olarak üretiliyor.
-
Uygulanan Teknikler:
-
Kazıma (Kalemkâr): Çelik kalemlerle işlenen ince hikâyeler.
-
Kabartma (Repousse): Arkadan dövülerek oluşturulan 3 boyutlu derinlik.
-
Ajur (Delme): Bakırın dantel gibi delinerek işlenmesiyle gelen hafiflik ve zarafet.
-
3. Motiflerin Dili: Bakırda Gizli Anlamlar
Erzincan bakırına işlenen her desen, aslında kadim bir sembolün taşıyıcısıdır:
-
Hayat Ağacı: Ölümsüzlük ve bereket.
-
Hayvan Figürleri: Gücü temsil eden kartal, haberi simgeleyen kuşlar ve bereketi anlatan balıklar.
-
Bitkisel Motifler: Lale, narçiçeği ve selvi ile doğa sevgisi.
-
Geometrik Biçimler: Düzen, denge ve sonsuzluk.
4. Sektörün Bugünü: Sabır ve Gayretle Yaşayan Miras
Bir dönem üretiminin %90’ını ABD, İtalya, Japonya ve Almanya gibi ülkelere ihraç eden Erzincan bakırcılığı, talep azalması nedeniyle zor günlerden geçiyor.
-
Mevcut Durum: Günümüzde Erzincan’da (özellikle Dörtyol Yer Altı Çarşısı civarında) 8-10 mağaza faaliyetini sürdürüyor.
-
Emek Gücü: Yaklaşık 40-50 usta ve işçinin emeğiyle, 3 atölyede üretim devam ediyor.
-
Kültürel Değer: Bakır sadece bir eşya değil; antibakteriyel yapısıyla sağlık, parlaklığıyla zenginlik, nazara karşı koruma ve eşsiz estetik anlamına geliyor.
Erzincan Net Editör Notu: Kendi sanatımıza önce biz değer vermeliyiz. Erzincan bakır işlemeciliği, sadece turistik bir eşya değil, 10 bin yıldır bu topraklarda yankılanan bir çekiç sesidir. Bu sesin susmaması için el emeğine sahip çıkalım.