Güney Amerika ülkesi Venezuela’da sadece 39 saniye arayla meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki dev deprem tüm dünyada jeoloji uzmanlarını harekete geçirdi. Bölgedeki ağır yıkımın ardından önemli değerlendirmelerde bulunan Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, yaşanan bu sarsıntıların Türkiye’deki fay sistemleriyle, özellikle de Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Erzincan kesimiyle olan şaşırtıcı benzerliğine dikkat çekti.
1. Erzincan-Tokat Hattından Venezuela'ya Zincirleme Deprem Örneği
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Venezuela kıyılarındaki iki büyük sarsıntının birbirinden bağımsız olmadığını, "Kaskat" yani ardışık/zincirleme bir deprem serisi olduğunu belirtti. Dünyadaki uzun fay sistemlerinde bir segmentte kırılma yaşandığında komşu segmentlerin hızla tetiklendiğini ifade eden Üşümezsoy, Türkiye'den şu önemli örneği verdi:
"Türkiye’de Erzincan’dan başlayıp Tokat’a doğru uzanan Kuzey Anadolu Fay Hattı, geçmişte tam da bu tarz benzer kırılmalara sahne olmuştur. Uzun fay sistemlerinde gerilimin bir bölümde boşalmasının ardından komşu segmentlerde yeni ve zincirleme kırılmaların yaşanması bilimsel olarak bilinen bir gerçektir.
Tıpkı bizim tarihi Erzincan ve Kuzey Anadolu depremlerinde ya da 1999 Marmara ve 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinde olduğu gibi, Venezuela'da da kuvvetli bir fay hattında önce 7,2'lik bir patlama yaşanmış, onun hareketi ve aktardığı stres sonucu saniyeler içinde 7,5 büyüklüğünde ikinci bir kırılma tetiklenmiştir."
2. "Cetvel Gibi Dümdüz Bir Hat Boyunca İlerliyor"
Bölgenin tektonik yapısını detaylandıran Üşümezsoy, depremin arkasındaki plaka hareketlerini şu şekilde özetledi:
-
Plakaların Hareketi: "Arap plakasının Anadolu ile çarpışması 6 Şubat'ı doğurmuştu. Venezuela kıyısında ise durum farklı. Burası dümdüz bir cetvel gibi şerit boyunca ilerliyor. Güney Amerika kıtası batıya doğru hareket ederken, kuzeyindeki Karayip Denizi ise Atlantik'e doğru hareket ediyor."
-
Şiddet Dağılımı: Depremin merkez üssünde sarsıntının 8 şiddetine (etkisine) ulaştığını belirten uzman; fayın doğu-batı hattından güneybatıya döndüğü kesimde, şiddetin düz ve çizgisel bir şerit halinde yerleşim alanlarına yayıldığını ifade etti.
3. Alüvyon Zemin Uyarısı: Amik Ovası Örneği
Depremde oluşan hasarın sadece büyüklükle açıklanamayacağını, zemin koşullarının hayati önem taşıdığını vurgulayan Üşümezsoy, yapılaşma konusunda Türkiye için önemli bir ders altını çizdi:
"Venezuela'daki ağır yıkımın en önemli nedenlerinden biri zemin özellikleri oldu. Karayip Denizi çevresindeki genç çökeller ve sıvılaşmaya uygun zeminlerde sarsıntının etkisi katlandı. Bizde de 6 Şubat depreminde Asi Nehri'nin güney kesiminde, nehir çökerleri içinde ve Amik Ovası'nın içlerinde yerleşmiş binalar bu zemin sıvılaşması ve yamulma nedeniyle bütünüyle çökmüştü. Sağlam zemine oturan yapılar ise tamamen yıkılmak yerine eğilme ve deformasyon gösterdi. Deprem riskini değerlendirirken fay hattı kadar zemin de dikkate alınmalı."
4. "HAARP ve Amerika İddiaları Tamamen Bir Fantezi"
Depremin ardından sosyal medyada ortaya atılan "Venezuela'daki deprem Amerika'nın harp teknolojisiyle mi (HAARP) yapıldı?" iddialarına da değinen Üşümezsoy, bu tür komplo teorilerini sert bir dille reddetti:
"Venezuela'yı operasyonlarla yola getiremeyen Trump, şimdi depremle mi yola getiriyor diye soracağımız bir fantezi üretmek bilimsel değildir. Bu iddiaların hiçbir mantıklı ve bilimsel dayanağı yoktur. Venezuela'da meydana gelen sarsıntı, Karayip Levhası ile Güney Amerika Levhası arasındaki aktif fay hattında gelişen tamamen doğal jeolojik süreçlerle açıklanmalıdır."
Venezuela Depremi Analiz Özeti
-
Deprem Türü: Kaskat (Ardışık / Peş Peşe) Depremler Serisi
-
Mekanizma Benzerliği: Kuzey Anadolu Fay Hattı (Erzincan-Tokat Kesimi), 1999 Marmara Depremi ve 6 Şubat Depremleri
-
Yıkımın Ana Sebebi: Genç çökeller, alüvyon tabaka ve zemin sıvılaşması
-
Komplo Teorileri: Bilim dışı, 'Fantezi' niteliğinde iddialar
Kaynak: Prof. Dr. Şener Üşümezsoy - AHaber
