Erzincan’ın üzüm üretimiyle öne çıkan ilçesi Üzümlü’de çiftçilerin yıllık emeğini tehdit eden don, yağış, hastalık ve zararlılara karşı teknoloji destekli yeni bir dönem başladı.
Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından desteklenen “Erzincan Üzümlü DAP ile Tarım 4.0 Erken Uyarı Sistemleri” projesi kapsamında ilçeye bağlı Karakaya Köyü’ne erken uyarı ve tahmin sistemi bulunuyor. DAP’ın resmi 2024 Faaliyet Raporu’nda da yer alan proje için toplam 448 bin 689 TL proje tutarı ve 350 bin 400 TL DAP desteği kaydedildi.
Bağlardaki hastalıklar da takip ediliyor
Erken uyarı sisteminin işlevi yalnızca hava tahminiyle sınırlı değil.
Üzümlü Kaymakamlığı’nın sistemle ilgili açıklamasına göre üzüm bağları ve elma bahçelerinde görülebilecek külleme, mildiyö, elma iç kurdu ve salkım güvesi gibi hastalık ve zararlılara ilişkin veriler sistem üzerinden takip edilebiliyor.
Toplanan iklim verileri değerlendirilerek uygun mücadele ve ilaçlama zamanları belirleniyor ve üreticilere SMS yoluyla bildirim yapılabiliyor. Böylece hem hastalık ve zararlılara karşı zamanında müdahale edilmesi hem de gereksiz ilaç kullanımının azaltılması hedefleniyor.
10 kilometrelik alanda takip
Projede kullanılan sistemde fenoloji ve feromon kameraları ile hassas ölçüm sensörleri bulunuyor.
Sistem, yaklaşık 10 kilometrelik çapta bir tarımsal alanın izlenmesine imkân sağlıyor. Meteorolojik veriler üzerinden yağış ve don gibi riskler takip edilirken, üreticilerin doğru zamanda önlem alabilmesi amaçlanıyor.
Bu teknoloji özellikle Erzincan gibi ilkbahar geç donlarının tarımsal üretim üzerinde ciddi risk oluşturabildiği bölgelerde önem taşıyor.
Erzincan’da bu teknoloji yeni değil
Erzincan’da tarımsal erken uyarı sistemlerinin kullanılması aslında yeni bir uygulama değil.
İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün geçmiş dönem çalışmalarında da DAP desteğiyle Erzincan Merkez ve Üzümlü ilçelerinde tahmin ve erken uyarı istasyonları kurulmuştu. 2017 yılında gerçekleştirilen projede sebze, meyve ve bağ alanlarının yoğun olduğu bölgelerde toplam 8 istasyonun kurulması planlanmış ve yaklaşık 100 bin dekarlık alanda erken uyarı hizmeti verilmesi hedeflenmişti.
2018 yılında İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de sistemlerin sıcaklık, nem, rüzgâr, güneş şiddeti, yağış, toprak nemi ve yaprak ıslaklığı gibi verileri topladığını; elde edilen sonuçlarla doğru ilaçlama zamanının belirlenebildiğini ve don uyarılarının üreticilere ulaştırılabildiğini açıklamıştı.
Karakaya’daki yeni proje, bu yaklaşımın güncel teknolojiyle devam ettirilen örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Cimin Üzümü için teknoloji desteği
Üzümlü açısından projenin önemi ise yalnızca teknolojik altyapıyla sınırlı değil.
İlçe, Erzincan’ın dünyaca bilinen Cimin Üzümü üretiminin merkezlerinden biri. Bağcılığın ekonomik ve kültürel açıdan önemli olduğu ilçede hava koşulları, hastalık ve zararlılar doğrudan üreticinin gelirini etkileyebiliyor.
Bu nedenle erken uyarı sistemi, üreticinin sorun ortaya çıktıktan sonra müdahale etmesi yerine risk oluşmadan önce harekete geçmesini amaçlıyor.
2026 yılında da Üzümlü’de bağ üreticilerine yönelik eğitim çalışmalarının sürdüğü görülüyor. Şubat ayında düzenlenen bağcılık eğitiminde budama, toprak analizi, doğru gübreleme, hastalık ve zararlılarla mücadele ile devlet destekleri konusunda üreticilere bilgi verildi.
Tarımda yeni dönem: Veriye göre karar
Tarım 4.0 anlayışının temelinde de tam olarak bu yaklaşım bulunuyor.
Çiftçinin yalnızca geçmiş tecrübeye veya anlık gözleme göre karar vermesi yerine; sıcaklık, nem, yağış, yaprak ıslaklığı ve diğer meteorolojik verilerin birlikte değerlendirilmesi hedefleniyor.
Böylece;
- Hastalık ve zararlılara daha erken müdahale edilmesi,
- Gereksiz ilaçlamanın azaltılması,
- Üretim maliyetlerinin düşürülmesi,
- Ürünün ve çevrenin korunması,
- Don ve yağış gibi risklere karşı daha hızlı tedbir alınması,
- Üretimde verim ve kalite kayıplarının azaltılması
amaçlanıyor. Bu yaklaşım, Erzincan’da daha önce kurulan erken uyarı sistemlerinin temel hedefleriyle de örtüşüyor.
“Akıllı tarım” Üzümlü’de sahaya indi
DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı da projeyi sosyal medya paylaşımında, Üzümlü’nün bağlarının Tarım 4.0 ile koruma altına alınması ve dijital tarımın sahayla buluşturulması olarak değerlendirdi.
Projenin en dikkat çekici yönü ise teknolojinin doğrudan üreticinin tarlasına ve bağına dokunması.
Üzümlü’de yıllardır sürdürülen bağcılık geleneği artık yalnızca geleneksel üretim yöntemleriyle değil, sensörler, kameralar, meteorolojik veriler ve erken uyarı teknolojileriyle de destekleniyor.
Bu sistemin yaygınlaştırılması halinde Erzincan’ın bağcılık başta olmak üzere meyve ve diğer bitkisel üretim alanlarında iklim kaynaklı risklere karşı daha hazırlıklı bir üretim modeline geçiş yapması mümkün olacak.
Üzümlü’de bağların geleceği artık yalnızca gökyüzüne bakılarak değil, veriler okunarak da takip ediliyor.
