Erzincan’ın binlerce yıllık kültürel belleğini yansıtan ve geçtiğimiz aylarda Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "Cengerli Kilimi" adıyla tescillenen bu eşsiz miras, Erzincan Belediyesi Meslek Edindirme ve Eğitim Kursları (ERMEK) ile geleceğe taşınıyor.

Erzincan’ın kuzeybatısında, Doğu ile Orta Anadolu’yu birbirine bağlayan stratejik bir noktada yer alan Refahiye, sadece doğasıyla değil, köklü dokuma kültürüyle de tarih sahnesinde yerini alıyor. Bu zengin mirasın en nadide parçası olan Cengerli Kilimi, Türk dokuma sanatları içinde kendine has motifleri ve kompozisyonlarıyla dikkat çekiyor. Geçmişin yaşayış tarzını, acılarını, sevinçlerini ve umutlarını ilmeklere hapseden bu kilimler, artık "Coğrafi İşaret" koruması altında geleceğe taşınıyor.

Bir Zamanlar Her Evde Bir Tezgah Vardı

Cengerli köyü, bir dönem dokumacılığın kalbi konumundaydı. Köyde her evde farklı bir motif ve özgün kompozisyonla dokunan kilimlere rastlamak mümkündü. Ancak modernleşme ve göçle birlikte günümüzde köyde aktif olarak kilim dokuyan kimse kalmadı. Bu sessizliği bozmak adına 2021 yılında başlatılan saha araştırmaları, on altı farklı ürünü ve bu ürünlerin taşıdığı derin anlamları literatüre kazandırdı.

Cengerli Kilim 6

Cengerli Kilimi’nin Ayırt Edici Özellikleri

Cengerli kilimlerini diğer Anadolu dokumalarından ayıran temel unsurlar, hammaddesinden motiflerin yöresel anlamlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor:

  • Hammadde: Tamamen doğal yün ve geleneksel yöntemlerle elde edilen iplikler.

  • Doğal Renkler: Bitki köklerinden süzülen, yıllar geçse de solmayan toprak tonları, çivit mavileri ve kök kırmızılar.

  • Motiflerin Dili: Dokuyucunun aşkını, hüznünü veya doğum/ölüm gibi hayati döngülerini simgeleyen, bölgeye özgü yerel anlamlar yüklenmiş semboller.

  • Kompozisyon: Her kilimin bir hikaye anlattığı, geometrik düzenin duygularla harmanlandığı eşsiz tasarım anlayışı.

Akademik Analizden Coğrafi İşarete

Cengerli kilimleri üzerine yapılan detaylı eser inceleme formları; kilimlerin orijinal özelliklerini belgelemekle kalmadı, aynı zamanda Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan alınan Coğrafi İşaret tescili için de bilimsel bir temel oluşturdu. Bu çalışma, sadece bir el sanatını değil, Erzincan’ın kültürel kimliğini de koruma altına alıyor.

Cengerli Kilim 8

ERMEK ile Yeniden Diriliş

Erzincan Belediyesi Meslek Edindirme ve Eğitim Kursları (ERMEK), Cengerli köyünde susan tezgahların sesini şehir merkezine taşıdı. Açılan ücretsiz kurslar sayesinde:

  1. Gelecek Nesillere Aktarım: Bugüne kadar 250 kursiyer bu sanatı öğrendi.

  2. Kadın İstihdamı: El emeği, coğrafi işaretli bir ürün değeriyle ekonomik kazanca dönüşüyor.

  3. Kültürel Diplomasi: Cengerli kilimi, Erzincan’ın tanıtımında en güçlü kültürel enstrümanlardan biri haline geliyor.

Muhabir: Haber Merkezi - SK