Peygamberimizin kurduğu devlet, sadece Müslümanlardan ibaret değildi. Yahudiler ve müşrikler de anayasal güvence altındaydı (Vesika md.16). Herkes kendi inancında serbestti.
Tek Devlet: TevhidinSiyasal Omurgaı
“Aşiret düzeni, tevhidin düşmanıdır.”
Gökyüzünün intizamı Allah’ın yedindedir. Yeryüzünün intizamının sorumluluğunu da Allah insana yüklemiştir. İnsanın yeryüzünde tevhidî bir mücadele yükümlülüğü bulunmaktadır. Zira din, bir “insan olma projesidir.” Bu projenin yürütülmesinden insan sorumludur. Oysa günümüz dünyasındaki sosyal düzen planları, Allah’ın bizden istediği sosyal düzen planları değildir. Bu planlama noksanlığı, dinden değil; dindar görünen insanların çarpık anlayışından kaynaklanmaktadır. İnsanlarda adil düzen kurma arzusu zirve yaparsa, yasal adil hukuk düzenini kurarlar; toplumun saadeti de zirve yapar bilesiniz.
Din, Teselli Değil Düzen Kurma Mücadelesidir
“İman teselli değil, sorumluluk doğurur.”
Hayatımızı değiştirmek istiyorsak önce düşüncelerimizi değiştirmek zorundayız. Duygu ve düşünce dünyamızı birlikte kurmalıyız. Din, hastalığımızı artıran bir nesne olmamalıdır. Din, acıyı dindiren bir anestezi veya uyuşturucu değildir. Din, yasa temelini duygu temeliyle buluşturan hakça bir düzen kurma mücadelesidir. Kur’an’ın ifadesiyle “Allah, adaletle hükmetmenizi emreder” (Nahl, 16/90). Vahiy, insanı pasifleştirmez; sorumluluk bilinciyle diriltir.
Akidede Devrim, Toplumda Islahat
“İnançta devrim, toplumda merhale.”
Peygamberler akidevi alanda devrimci, toplumsal konularda tedricî ve ıslahatçı olmuşlardır. İslam zihinsel eylemlerde devrimi, bedensel eylemlerde tedriciliği tercih etmiştir. İnançta ilahi emir derhal uygulanırken; toplum düzeninde tedricen dönüşüm tercih edilmiştir. Bu ilahi pedagojinin amacı, insanı yormadan dönüştürmek, toplumu zorlamadan olgunlaştırmaktır. Bu yüzden Peygamber’in tebliğinde bir anda değil, adım adım dönüşüm hedeflenmiştir (A’lâ, 87/14-15).
Tek Devlet ve Tek Kimlik: Tevhidin İki Kanadı
“Kimliksiz devlet olmaz, devletsiz tevhid yaşanmaz.”
Yeryüzünde adil bir düzenin kurulmasını isteyen Rabbimiz, Müslümanların tek devlet kurmalarını ve tek kimlik taşımalarını istemektedir. Tevhid mücadelesinin, birlikte yaşam tevhidinin kurucu esaslarından biri budur. Peygamberimiz Medine’ye varınca ilk işi, tek devlet kurmak ve tek kimlik oluşturmak olmuştur. Bu devletin adı Medine Site Devleti’dir. Devlet olmak, birlik olmak, tevhid olmak ve toplumu tevhid etmektir. Kur’an’ın “Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın, bölünmeyin” (Âl-i İmrân, 3/103) emri, bu ilahi birliğin temel yasasıdır.
Medine: Adaletin Şehir Devleti
“İlk anayasa, ilk birlik, ilk medeniyet.”
Medine toplumu kabilelerden ve aşiretlerden oluşuyordu. Bu kabileler birbiriyle sürekli savaş halindeydi. Aralarında güven kalmamıştı. Peygamberimiz toplumun güvenliğini sağlamak için şehir devleti kurma ihtiyacını fark etti. Bu ihtiyaç, toplumsal bir talep hâline gelmişti. Onun kurduğu Medine Devleti, tarihte ilk kez “hukuk temelli bir toplumsal sözleşme” modeli olarak kabul edilir (Medine Vesikası, md.1). Bu devletin başkanı Hz. Muhammed (sav), anayasası ise vahyin yönlendirdiği Medine Vesikası idi.
Medine Vesikası: Vahyin Anayasal Projesi
“Vahiy, hukuka dönüşürse adalet dirilir.”
Medine halkı çok sayıda kabileden oluşuyordu. Güçlü kabileler zayıfları sömürüyordu. Bu adaletsizliğe son vermek için haram aylar ilan edilmiş, dört ay boyunca savaşmak yasaklanmıştı (Tevbe, 9/36). Vahyin projesiyle bu geçici barış, kalıcı bir hukuk düzenine dönüştü. Artık kabilelerin savaşına son verilmiş, adaletin üstünlüğü kabul edilmişti. Medine’de “tek devlet” ilkesi pratiğe geçirilmişti. Halkın çoğu, bu yeni düzenle barış içinde yaşama fırsatı buldu.
Kâmil Devletin Teminatı: Adalet ve İnanç Özgürlüğü
“Devletin imanı adalettir.”
Peygamberimizin kurduğu devlet, sadece Müslümanlardan ibaret değildi. Yahudiler ve müşrikler de anayasal güvence altındaydı (Vesika md.16). Herkes kendi inancında serbestti. Dış saldırılara karşı tüm topluluklar birlikte savunma yapacaktı (md.44). Bu, hem adaletin hem inanç özgürlüğünün tarihî teminatıdır. Hz. Peygamber’in şahsı, halkın “emin kişisi” olarak adaletin sembolüydü (Tirmizî, Menâkıb, 47). Onun öngörüsüyle tek devletin ilkeleri, halkın onayıyla yürürlüğe girmişti.
Aşiret Düzeninden Devlet Düzenine Geçiş
“Kabileler çözüldü, ümmet kuruldu.”
Medine’de kurulan tek devlet, zamanla kurumsallaşmaya başladı. Kabile halkları bu devlete katılmaya başladı. Ancak bu birlik, eski aşiret reislerini rahatsız etti. Çünkü halk üzerindeki iktidarlarını kaybediyorlardı. Rasulullah’ın vefatıyla birlikte bazı aşiretler eski düzenlerine dönmek istediler. “Namaz kılarız ama zekât vermeyiz” dediler. Bu söz, aslında devlet otoritesine meydan okumaydı. Hz. Ebû Bekir, “Namazla zekâtı ayıranlarla savaşırım” diyerek (Buhârî, Zekât, 1) devletin birliğini korumak adına tarihi bir karar aldı. Zira zekât, devletin ortak kasasıydı; onu reddetmek birliği reddetmekti.
Tek Devletin Müdafaası: Hz. Ebû Bekir’in Direnci
“Zekât kasası yıkılırsa devlet dağılır.”
Hz. Ebû Bekir, tek devletin başkanı olarak devleti korumak istiyordu. “Müslüman olsanız da zekât vermezseniz, size savaş açarım” sözü (İbn Kesîr, el-Bidâye, VI/310) bir siyasal tevhid manifestosudur. Çünkü namaz imanı, zekât devleti temsil eder. İmanı devletten ayırmak, tevhidi parçalamaktır. Bu mücadele sonunda zekât vermeyi reddeden kabileler istemeyerek de olsa itaat ettiler. Böylece devletin birliği korunmuş, İslam’ın siyasal tevhidi teminat altına alınmıştır.
Tevhide Karşı İlk İsyan: Kabileciliğin Dönüşü
“İman korunur, birlik ihmal edilirse ümmet dağılır.”
Rasulullah’ın vefatıyla birlikte mürtet hareketleri çoğalmıştı. Hz. Ebû Bekir bu mürtetlerle büyük mücadele verdi. Kabileler gizli yollarla devletin birliğini sarsmaya çalıştılar. Bugün de farklı isimlerle bu anlayış sürmektedir. Dini kisveyle devleti kuşatmaya çalışan her yapı, aslında tevhidin siyasal ilkesi olan “tek devlet anlayışına” karşı durmaktadır. Kendi ideolojisini “hakikat” gibi gösteren bu anlayış, İslam’ın ortak aklını zedelemektedir.
Tek Devletin Şirkten Temizlenmesi
“Devletin altında devlet kurmak, tevhidi bölmektir.”
Her bir aşiret ve grup, devleti ele geçirme mücadelesine girişti. Devletin kurumlarına sızarak kendi din anlayışlarını hâkim kılmak istediler. Bu anlayış, tevhid davasına şirk karıştırmaktır. Çünkü tek devletin altına devletçikler kurmak, tevhidi parçalamaktır. Kur’an bu tür bölünmeleri açıkça reddeder: “Her hizip, kendi yanındakine sevinmektedir” (Mü’minûn, 23/53). Tek devlet anlayışı, yalnız siyasî bir tercih değil; itikadî bir zorunluluktur.
Tevhid Devleti: Ümmetin Geleceği
“Birlik, inançtan çok cesaret ister.”
Tek devlet kurmak, tevhit akidesinin kurucu unsurlarındandır. Bu ilkeye isyan, tevhid davasına isyandır. Devleti reddedip altında küçük iktidarlar kurmak, Allah’ın nizamına şirk koşmaktır. Farkında olmasalar da bu yapılar dini ve adaleti kendi çıkarlarına alet etmişlerdir. Tek devlet anlayışı, sadece siyasî bir birlik değil; ümmetin varlık, vatan ve namus emniyetinin de teminatıdır. “Gerçek müminler kardeştir, aralarını düzeltin” (Hucurât, 49/10) emri, bu tevhidî düzenin ilahi yasasıdır. Tek devlet ilkesi, tevhidin sosyal ve siyasal omurgası olarak görülmelidir.
