Bazı insanlar vardır. Görev yaptıkları makamlarla değil, geride bıraktıkları güzel hatıralarla anılırlar. Makamlar gelip geçicidir. Önemli olan, o makamlarda bulunurken ortaya koyduğunuz duruş, insanlara yaklaşımınız ve geride bıraktığınız izlerdir.
Erzincan’da valilik yapan merhum Refik A. Öztürk de benim hafızamda böyle yer edinmiş devlet adamlarından biridir.
Kendisini tanıma ve görev yaptığı dönemde yakından gözlemleme imkânım oldu.
Özellikle kul hakkına ve devlet malına gösterdiği hassasiyeti anlatan iki ayrı hatırayı sizlerle paylaşmak istiyorum.
Önce bizzat yaşadığım bir olaydan söz edeyim.
2005 yılının sonbahar aylarıydı.
Erzincan Organize Sanayi Bölgesi’ndeki işyerime giderken telefonum çaldı.
Arayan dönemin Erzincan Valisi Refik A. Öztürk’tü.
Her zamanki nezaketiyle, “Arkadaşım, nasılsınız?” diyerek söze başladı.
Ardından iş arayan ihtiyaç sahibi bir vatandaşın kendisine müracaat ettiğini belirterek, “Size göndersem yardımcı olabilir misiniz?” diye sordu.
Ben de memnuniyetle yardımcı olabileceğimizi söyledim.
Bir süre sonra söz konusu vatandaş işyerimize geldi.
Kendisiyle görüştüm. Uygun olan bir iş teklif ettim.
Ancak kabul etmedi.
Özellikle hastanede temizlik işinde çalışmak istediğini söyledi.
Oysa hastanede boş kadromuz yoktu.
Durumu kendisine anlattım. Ancak ısrarını sürdürdü.
Ben de açıkça, “Bakın, çalışan bir insanı işinden çıkarıp yerine sizi alamayız. Bu doğru olmaz” dedim.
Bunun üzerine, “Vali Bey bana yardımcı olacağını söylemişti. Kendisiyle görüşeceğim” diyerek ayrıldı.
Daha sonra yaşananları Sayın Vali’ye anlattım.
Verdiği cevabı bugün bile unutamam.
“Arkadaşım, olur mu öyle şey! Bizim kimseyi işinden çıkarıp başkasını onun yerine almaya gönlümüz razı olmaz.”
Ne kadar anlamlı bir yaklaşım değil mi?
Bir tarafta iş arayan, yardıma ihtiyacı olan bir vatandaş. Diğer tarafta çalışarak evine ekmek götüren bir başka insan.
Merhum Vali, birine yardımcı olmak isterken diğerinin hakkının yenilmesine razı olmuyordu.
Üstelik makamının gücünü kullanarak herhangi bir baskı da yapmıyordu.
Sadece imkânlar ölçüsünde bir iyiliğe vesile olmak istemişti.
Bence devlet adamlığı biraz da budur.
İnsanlara yardımcı olmak kadar, bunu yaparken başkalarının hakkını koruyabilmektir.
Gelelim devlet malına gösterdiği hassasiyete…
Erzincannet Gazetemizde 12 Temmuz 2007 tarihinde, o dönem Manisa Valisi olarak görev yapan merhum Refik A. Öztürk’ün kaleme aldığı “Devlet Malları” başlıklı bir yazıyı yayımlamıştık.
Yıllar sonra yeniden okuduğumda, bu yazının bugün de üzerinde düşünülmesi gereken önemli mesajlar taşıdığını gördüm.
Merhum Vali, yazısında yıllar önce yolculuk sırasında uğradığı, fasulyesiyle meşhur küçük bir lokantadan söz ediyordu.
Dağın eteğinde, söğüt ağaçlarının altında, önünden soğuk sular akan şirin bir lokanta…
Aradan yaklaşık otuz yıl geçtikten sonra Erzurum yolculuğu sırasında aynı lokantayı yeniden görür.
Ancak eski güzelliğinden eser kalmamıştır.
Kapıları tahtalarla kapatılmış, camları kırılmış, ağaçları kurumuş, adeta viraneye dönmüştür.
Sebebini araştırdığında, Karayollarının yol yapımı amacıyla burayı kamulaştırmaya karar verdiğini, ancak yolun başka bir güzergâhtan geçtiğini öğrenir.
İşin daha ilginç tarafı, kamulaştırma işleminin de tamamlanmamış olmasıdır.
Yani ortada kullanılmayan, kendi hâline terk edilmiş bir kamu varlığı vardır.
Merhum Vali bununla yetinmez.
İl Özel İdaresinin kayıtlarını inceletir.
Ve karşısına çıkan tablo düşündürücüdür.
Tam 284 parça, varlığı neredeyse unutulmuş kamu taşınmazı
Sadece arsalar ve tarlalar değil.
Depolarda ambalajı dahi açılmamış motosikletler, kaymakamlıkların önünde yağmurun ve karın altında beklemekten çürümeye yüz tutmuş kamyonlar, iş makineleri…
Üstelik bazı araçların kullanılmama sebebi, trafik tescillerinin yapılmamış olmasıdır.
Bir tarafta kamu kaynaklarıyla alınmış araçlar, diğer tarafta ilgisizlik yüzünden heba olan devlet malı.
Merhum Vali’nin bu tablo karşısında duyduğu üzüntüyü anlatırken kullandığı ifade oldukça anlamlıdır:
“Yüreğim yandı.”
Ardından çok önemli bir noktaya dikkat çeker.
150 liralık vergi iadesi alabilmek için aylarca fiş biriktiren insanların, aynı hassasiyetin yarısını kendilerine emanet edilen devlet malına göstermeleri hâlinde çok şeyin değişeceğini söyler.
Aslında meselenin özü de burada.
Devlet malı sahipsiz mal değildir.
O malda milletin alın teri vardır. Vergisi vardır. Emeği vardır. Hakkı vardır.
Merhum Vali, tespit edilen taşınmazların değerlendirilmesi için çalışma başlatır.
Yıllardır kullanılan arsaların, ekip biçilen tarlaların hukuki durumlarının çözüme kavuşturulmasını ister.
Bir zamanlar fasulyesiyle meşhur olan o lokantanın bulunduğu yerin de hazineye ait olduğu anlaşılır. Binanın ise İl Özel İdaresine ait olduğu ortaya çıkar.
Gerekli işlemler yapılır.
Değeri konusunda tereddütler bulunan tesis, dönemin parasıyla 27 milyar liraya satılır.
Ve en önemlisi, yıllardır kapalı duran lokanta yeniden hizmet vermeye başlar.
Merhum Vali, Erzincan’dan ayrılırken lokantanın bacasının yeniden tüttüğünü söyler.
Bir devlet adamı için bundan daha güzel bir mutluluk olabilir mi?
Hem kamu malı değerlendirilmiş hem de yıllardır atıl duran bir tesis yeniden ekonomiye kazandırılmıştır.
⸻
Bu iki hatırayı özellikle birlikte paylaşmak istedim.
Çünkü ikisinde de aynı anlayış var.
Birinde, iş arayan bir vatandaşa yardımcı olurken başka bir çalışanın ekmeğine dokunmama hassasiyeti…
Diğerinde, milletin ortak malının sahipsiz bırakılmasına razı olmayan bir yönetim anlayışı…
Aradan yıllar geçti.
Refik A. Öztürk bugün aramızda değil.
Ancak geride bıraktığı bu hatıralar, devlet görevinde bulunmanın yalnızca makam ve yetkiden ibaret olmadığını bir kez daha hatırlatıyor.
Kul hakkını gözetmek de devlet malını korumak da aynı sorumluluğun iki ayrı yüzüdür.
Bana göre iyi bir devlet adamını farklı kılan da budur.
Bir vatandaşın ekmeğini korurken gösterdiği hassasiyeti, milletin tek kuruşunu korurken de gösterebilmesidir.
Makamlar geçer, görevler sona erer.
Ama adaletli bir duruş ve geride bırakılan güzel hatıralar kolay kolay unutulmaz.
Merhum Valimiz Refik A. Öztürk’ü rahmetle anıyorum.
Ruhu şad, mekânı cennet olsun.