Ata yurtlarından mahrum kalan, sürgün yollarında ve gurbet topraklarında hayatını kaybeden soydaşlarımız, acısı hâlâ taze olan bu büyük trajedinin yıl dönümünde rahmet ve saygıyla yad ediliyor.
Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu da yayımladığı mesajda, "14 Kasım 1944 Ahıska Sürgünü’nün 82. yılında, ata yurtlarından koparılarak sürgün yollarında ve gurbet topraklarında hayatını kaybeden Ahıska Türkü kardeşlerimizi rahmet ve saygıyla yad ediyoruz. Soydaşlarımızın yaşadığı bu acı dolu sürgünü unutmadık, unutturmayacağız. Ruhları şad olsun" ifadelerine yer vererek yaşanan büyük üzüntüyü paylaştı.
Çarlık'tan SSCB'ye uzanan baskı ve zulüm zinciri
Gürcistan'ın Türkiye sınırında bulunan Ahıska, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan antlaşmayla Rusya'ya bırakıldı. Çarlık Rusya’sı döneminde başlayan baskı ve zulümler, Sovyetler Birliği (SSCB) döneminde artarak devam etti. Bölgede Türk ve Müslüman kimliğiyle yaşamak giderek imkânsızlaşırken; özellikle Stalin döneminde aydınlar hedef alındı, Türklerin soyadları değiştirildi ve bölgeye "sınır koruması" gerekçesiyle çok sayıda asker yerleştirildi.
İkinci Dünya Savaşı başladığında ise askere alınmayan 40 bin civarında Ahıska Türkü cepheye gönderilirken, geride kalan kadınlar ve yaşlılar demir yolu inşaatlarında zorla çalıştırıldı. Ancak ne yazık ki çalıştıkları o demir yolları, kendilerini sürgüne götüren ölüm yolları oldu.
Hayvan vagonlarında bir ayı aşan ölüm yolculuğu
Stalin yönetimi, savaşta Rus ordusunda fedakarca savaşmalarına rağmen Ahıska Türkleri için de sürgün kararını imzaladı. Bir kış gecesi evleri basılan insanlara "Evlerinizi hemen boşaltın, yanınıza 3 günlük yiyecek alın, hazırlanmak için 2 saatiniz var" denildi. 200’den fazla köy ve kasabada yaşayan 86 bin Türk, yanlarına eşya almalarına bile izin verilmeksizin yük ve hayvan vagonlarına tıkıştırıldı.
Üst üste bindirilen insanlarla bir aydan uzun süren bu korkunç yolculukta;
-
Yaklaşık 17 bin Ahıska Türkü açlık, donma ve hastalıklar nedeniyle vagonlarda hayatını kaybetti.
-
Sürgün bölgelerine bırakılan 30 bin Ahıskalı daha açlık, salgın ve ağır çalışma koşulları yüzünden yaşamını yitirdi.
Sovyet yönetimi, oluşturduğu çalışma kamplarında kadın, yaşlı ve çocuk demeden insanları en ağır işlerde çalıştırdı. Şehirlere yerleşmeleri yasaklanan, izin almadan yer değiştirmeleri engellenen Ahıskalılar için kuralları ihlal etmenin cezası 25 yıllık Sibirya sürgünü oldu.
Sürgünün gerçek amacı: Karadeniz'i Türklerden temizlemek
Stalin rejimi sürgüne gerekçe olarak "Ahıskalı Türklerin Nazilerle iş birliği yapmasını" öne sürse de, Sovyetlerin dağılmasının ardından açılan arşivler gerçek amacın çok farklı olduğunu ortaya koydu. Kayıtlar, Kırım ve Ahıska Türkleri sürgününün temel hedefinin Karadeniz çevresini Türklerden arındırmak olduğunu net bir şekilde gözler önüne serdi.
600 bine yakın Ahıskalı vatan hasretiyle yaşıyor
Günümüzde tarihi anavatanı Ahıska bölgesinde kalan Türk nüfusu çok küçük bir azınlık teşkil ederken; dünya genelinde 550-600 bin civarında Ahıska Türkü vatanlarından uzakta yaşam mücadelesi veriyor.
Tarihsel süreçte ve 1989 Fergana olayları sonrasında farklı coğrafyalara göç etmek zorunda kalan Ahıskalılar bugün başta Türkiye, Kazakistan, Azerbaycan, Rusya, Özbekistan, Kırgızistan, Ukrayna ve ABD olmak üzere dünyanın dört bir yanına dağılmış durumdadır. Türkiye'de özellikle Marmara (Bursa, İstanbul), Doğu Anadolu (Erzincan, Bitlis) ve Akdeniz bölgelerinde güçlü topluluklar bulunuyor.
Türkiye Cumhuriyeti ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçmişte olduğu gibi bugün de Ahıska Türklerini yalnız bırakmıyor; soydaşların yıllardır özlemle bekledikleri Türk vatandaşlığını kazanma süreçleri kararlılıkla destekleniyor ve hızlandırılıyor.
Aradan 82 yıl geçmesine rağmen acısı yüreklerde taze olan bu büyük sürgünde hayatını kaybeden tüm Ahıska Türklerini bir kez daha rahmetle anıyoruz.
